ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา : หน้า 58/68

อยู่ใหญ่ อ่านอดีต ขีดอนาคต เรื่อง : พระมหาพงศ์ศักดิ์ ฐานิโย, ดร. ย้อนอดีต....ท่องประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา ตอนที่ ๓๕ : สิกขาบท ๗-๘ ประการที่ไม่ลงรอยกันคราวปฐมสังคายนาในพระวินัย ของธรรมคุปตกะและมหิศาสกะ เหตุการณ์ความไม่ลงรอยกันของหมู่สงฆ์ในเรื่องการทำปฐมสังคายนาที่ปรากฏใน พระวินัยปิฎกของเถรวาท รวมถึงธรรมคุปตกะ (S) และมหิศาสกะ (Aritis) โดยเฉพาะ อย่างยิ่งในพระวินัยของธรรมคุปตกะและมหิศาสกะได้มีการกล่าวถึง สิกขาบททั้ง ๗-๘ ประการ ได้แก่ ๑. อาหารที่เก็บไว้ภายใน (PE) ๒. ที่หุงต้มภายใน (## • #) ๓. ที่หุงต้มเอง (*, *) ๔. ที่ถือเอาเอง (HERA HA) ๕. ที่เขานำมาให้ ( 13 . 14 ) ที่รับก่อนเวลาฉัน (#### มีเฉพาะในธรรมคุปตกวินัย) ๒. ผลที่เกิดในป่า (### • HER) ที่เกิดในบ่อน้ำ ๖. Gor (•) . อย่างไรก็ตาม ในพระวินัยของเถรวาทไม่ได้กล่าวถึงสิกขาบททั้ง ๓-๔ ประการดังกล่าว ในเหตุการณ์ที่พระปุราณะกล่าวถึงความประสงค์ที่ตนเองและบริวารจะปฏิบัติตามสิ่งที่ได้ ทรงจํามาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาค (วิ.. ๓/๔๔๔/๓๘๕-๓๘๖ ไทย.มจร) แต่สิกขาบท ทั้งหลายที่ว่านี้ ได้ปรากฏอยู่ใน พระวินัยปิฎก มหาวรรค เภสัชชขันธกะ ที่ว่า "ครั้งนั้น พระ ผู้มีพระภาคประทับหลีกเร้นอยู่ในที่สงัด ได้มีพระดำริดังนี้ว่า "อาหารที่เราอนุญาตแก่ภิกษุ เมื่อคราวอัตคัดอาหาร มีข้าวกล้าไม่งอกงาม บิณฑบาตหาได้ลำบาก คือ อาหาร (๑) ที่เก็บไว้ ภายใน (๒) ที่หุงต้มภายใน (๓) ที่หุงต้มเอง (๔) ที่จับต้องแล้วรับประเคนใหม่ (๕) ที่นำมาจาก ที่นิมนต์ (5) ที่รับประเคนก่อนเวลาภัตตาหาร (๓) ที่เกิดในป่า (๔) ที่เกิดในกอบัว ทุกวันนี้ ภิกษุยังฉันภัตตาหารเหล่านั้นอยู่หรือหนอ.....” (วิ.ม. ๕/๒๙๕/๑๑๖-๑๑๙ ไทย มจร) ภายหลัง จากนั้น พระพุทธองค์จึงได้ตรัสเรียกพระอานนท์มาถาม และได้รับคำตอบว่าภิกษุยังคงฉันอยู่ พระผู้มีพระภาคจึงมีรับสั่งว่า "เราห้ามอาหารเหล่านั้นตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป ซึ่งเป็นสิ่งที่เรา อนุญาตแก่ภิกษุเมื่อคราวอัตคัดอาหาร มีข้าวกล้าไม่งอกงาม บิณฑบาตหาได้ลำบาก...” (วิ.ม. ๕/ ๒๙๕/๑๑๗ ไทย.มจร) ดังจะเห็นได้ว่า สิกขาบทเหล่านี้เป็นสิ่งที่พระพุทธองค์ทรงอนุญาตในยามข้าวยาก หมากแพง แต่ได้ถูกยกเลิกไปเมื่อเหตุการณ์กลับสู่สภาวะปกติ ซึ่งเป็นพระปรีชาญาณของ พระผู้มีพระภาคในการกำหนดสิกขาบทอย่างมีเหตุมีผล ส่วนที่พระปุราณะกล่าวว่าได้ทรงจำมา แตกต่างจากนี้ มีความเป็นไปได้ประการหนึ่งที่อาจเป็นช่องว่างให้เกิดขึ้นได้ ส่วนช่องว่าง ดังกล่าวนี้จะเป็นเช่นไร โปรดติดตามตอนต่อไป ๕๖ อยู่ในบุญ ธันวาคม ๒๕๖๓