การเจริญกรุณาในคนที่ทำความดีและมีสุข : หน้า 72/149

แต่ส่วนที่เป็นความทุกข์ของคนที่เป็นศัตรูที่เห็นอยู่ในปัจจุบันหรือที่จะเกิดขึ้นในชาติต่อ ๆ ไป แล้วจึงเจริญกรุณาไปยังคนที่เป็นศัตรู คน 2 จําพวก ที่ให้เจริญกรุณาเป็นอันดับแรกนั้นเพราะว่าทำให้กรุณาภาวนาสําเร็จ ได้โดยง่าย แต่ไม่ใช่ว่าให้ผู้ปฏิบัติพึงพอใจเพียงแค่นั้น ต้องทำกรุณาภาวนาในคน 2 จำพวกนั้น ให้คล่องแคล่วจนจิตอ่อนนุ่มนวลควรแก่การงานก่อน คือ ทำให้ชำนาญด้วยวสีทั้ง 5 เสียก่อน ต่อจากนั้น ให้เจริญกรุณาไปในคนที่รัก จากนั้นในคนที่เป็นกลาง ๆ และสุดท้ายในคนที่เป็นศัตรู ทั้งนี้ก็เพื่อทำกรุณาให้เป็นสีมสมเภทต่อไป วิธีการเจริญกรุณาในบุคคลตามลำดับนั้น เป็นไป ในทำนองเดียวกับที่แสดงไว้ในเมตตากัมมัฏฐานทุกประการ ส่วนผู้ปฏิบัติที่ไม่มีคู่เวรหรือไม่ได้ผูกเวรกับใครก็ไม่มีคู่เวรที่ต้องแผ่ไปถึงจึงไม่จำเป็น ต้องทำความขวนขวายว่า ตอนนี้จิตของเรานุ่มนวลควรแก่การงานแล้ว บัดนี้เราจะแผ่กรุณา ไปในคนคู่เวร เฉพาะผู้ที่มีคู่เวรเท่านั้นที่ต้องทำอย่างนั้น ในการเจริญกรุณาไปในคนคู่เวร ถ้ามีความโกรธเกิดขึ้นก็ให้แก้ไขด้วยวิธีเดียวกับที กล่าวไว้ในเมตตาภาวนา คือ ต้องทําความโกรธให้ระงับเสียก่อนด้วยอุบายวิธีต่าง ๆ เช่น ต้อง หวนกลับไปเจริญกัมมัฏฐานในบุคคลจําพวกต้น ๆ เสียใหม่ หรือพิจารณาถึงพระพุทธโอวาทต่าง ๆ เป็นต้น 5. เจริญกรุณาในคนที่ทำความดีและมีสุข การเจริญกรุณาที่ผ่านมา เป็นการเจริญไปในคนที่ตกทุกข์ได้ยากในชาติปัจจุบัน และคนที่มีความสุขในปัจจุบันแต่ได้ประกอบเหตุที่ทำให้ต้องประสบทุกข์ในชาติหน้า ต่อไปนี้จะ ได้แสดงวิธีเจริญกรุณาไปในคนที่มีความสุขได้ทําความดีมาตลอดไม่ได้ทําความชั่วเลย สําหรับคนที่เพียบพร้อมไปด้วยความสุขและทำความดีมาตลอดชีวิต เมื่อผู้ปฏิบัติ ได้เห็นเขาประสบกับความสูญเสียอย่างใดอย่างหนึ่งเช่น สูญเสียญาติ หรือเกิดเจ็บไข้ได้ป่วย หรือเกิดความสูญเสียโภคทรัพย์เป็นต้น แม้ไม่ได้เห็นด้วยตาแต่ได้ทราบข่าวเช่นนั้นก็ตาม จึง เจริญกรุณาในคนคนนั้นคลุม ๆ ไปว่า ท่านผู้นี้นับว่าเป็นคนมีทุกข์อยู่เหมือนกันเพราะถึงแม้เขาจะ ไม่สูญเสียอะไร ๆ เลยสักอย่างเดียวแต่ก็ยังเป็นคนไม่ข้ามพ้นไปจากทุกข์ในวัฏฏสงสารอยู่นั่นเอง 2.5.2 การเจริญกรุณาถึงขั้นสมสัมเภท ผู้ปฏิบัติต้องทํากรุณาให้เป็นสีมส้มเภทในบุคคล 4 จําพวก คือ ตนเอง คนที่รัก คนที่ เป็นกลาง ๆ คนที่เป็นศัตรู โดยพยายามเจริญกรุณาซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนกระทั่งจิตมีความกรุณา พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 63