แนวทางการสังคายนาพระธรรม : หน้า 59/96

วันหนึ่งพระพุทธองค์ทรงต้องการพักผ่อน จึงตรัสสั่งพระสารีบุตรให้แสดงธรรมแก่ พระภิกษุแทนพระองค์ ทรงรับสั่งให้ปูผ้าสังฆาฏิเป็น ๔ ชั้น แล้วทรงสำเร็จสีหไสยาสน์อยู่ ในบริเวณไม่ไกลนัก พระสารีบุตรได้แสดงธรรมแก่เหล่าพระภิกษุโดยปรารภเหตุความ แตกแยกของเหล่านักบวชนิครนถ์นี้ เพื่อเสนอแนวทางในการทำสังคายนาพระธรรมคำสอน ในพระพุทธศาสนาในอนาคต อันจะเป็นการป้องกันความขัดแย้งกันเองในหมู่พุทธสาวก หลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว พระสารีบุตรได้กล่าวแสดงธรรมว่า พระธรรมวินัยของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น เป็น คำสอนที่ไม่มีความขัดแย้งกันเอง เป็นคำสอนที่ตรัสไว้ดีแล้ว ประกาศไว้ดีแล้ว เป็นธรรม เครื่องน่าออกจากทุกข์ได้ เป็นไปเพื่อความสงบระงับ ดังนั้น พระภิกษุทั้งหลายพึงสังคายนาด้วยกัน คือสวดด้วยกันอย่างพร้อมเพรียง หรือ สวดเป็นแบบเดียวกัน ไม่สวดให้ผิดเพี้ยนแตกต่างจากกัน การทำสังคายนาเช่นนี้จะทำให้ พระพุทธศาสนาตั้งอยู่ได้นานเพื่อความสุขแก่มหาชนเป็นอันมากเพื่อความอนุเคราะห์ชาวโลก เพื่อประโยชน์ เพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย จากนั้นพระสารีบุตรก็ได้แสดงธรรมอันเป็นแนวทางในการสังคายนาพระไตรปิฎกขึ้น ๑๐ หมวด โดยรวมหลักธรรมที่มีจำนวนข้อเท่ากันไว้เป็นหมวดเดียวกัน เช่น หลักธรรมที่มี ๑ ข้อ ก็รวมอยู่ในหมวด ๑ หลักธรรมที่มี ๒ ข้อ ก็รวมอยู่ในหมวด ๒ เป็นต้น (ทำนอง เดียวกับการจัดหมวดหมู่หลักธรรมในหลักสูตรนักธรรมตรี นักธรรมโท นักธรรมเอก) เมื่อพระสาร ารีบุตรแสดงธรรมจบลง พระบรมศาสดาก็เสด็จลุกขึ้น ทรงพอพระทัยการ แสดงธรรมของพระสารีบุตรเป็นอันมาก จึงตรัสสรรเสริญ เหล่าพระภิกษุสงฆ์ก็ชื่นชมยินดี ในถ้อยค่าของพระสารีบุตรเป็นอันมาก จากการศึกษาสังคีติสูตรนี้ ก็ทำให้พบว่า การสร้างพระธรรมวินัยนั้น พระสัมมาสัม พุทธเจ้าทรงวางแนวทางการทำสังคายนาไว้ล่วงหน้าแล้วเช่นกัน ๓.๓ พระองค์ทรงให้แนวทางในการขจัดความสงสัยในพระธรรมวินัยไว้ชัดเจน เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใกล้จะเสด็จดับขันธปรินิพพาน หลังจากทรงปลงอายุสังขาร ที่ปาวาลเจดีย์แล้ว ก็เสด็จออกจากเมืองเวสาลี แคว้นวัชชี ไปเมืองกุสินารา แคว้นมัลละ เพื่อเสด็จดับขันธปรินิพพานที่สาลวโนทยาน (สวนป่าต้นสาละ) ซึ่งต้องใช้เวลาเดินทางราว ๓ เดือน ในระหว่างการเดินทาง ขณะประทับอยู่ที่อานันทเจดีย์เมืองโภคนคร พระองค์ได้รับสั่ง เรียกประชุมพระภิกษุสงฆ์ แล้วตรัสแสดงธรรมเรื่อง “มหาปเทส ๔ ประการ” เพื่อใช้เป็น หลักอ้างอิงสำหรับเทียบเคียงคำเทศน์สอนของพระภิกษุรูปอื่น ๆ ว่าถูกต้องตรงตามพระธรรม วินัยที่ตรัสไว้ดีแล้วหรือไม่ เพราะพระธรรมวินัยนั้นจะเป็นตัวแทนของพระบรมศาสดา ใน เวลาที่เสด็จดับขันธปรินิพพานไปแล้ว 4 มหาปรินิพพานสูตร, ที.ม. ๑๓/๑๑๓-๑๑๖/๒๙๓-๒๙๕ (มมร.) ๖๙