คำ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 828 / 830

…ู้ได้ด้วย วิธีการ 2 อย่าง คือ โดยอารมณ์และโดยความไม่หลง 7. ย่อมศึกษาว่าเรารู้จิตตสังขารหายใจเข้าออก คำว่าจิตสังขาร หมายถึง สัญญา และเวทนา ซึ่งจิตตสังขารนี้จะเกิดขึ้นในฌานที่ 4 สามารถรู้ได้ 2 วิธี คือ โด…

4. ย่อมศึกษาว่าเราจักยังกายสังขารให้สงบหายใจเข้าออก กายสังขาร หมายถึง ลมหายใจเข้าออก การหายใจเข้าออกด้วยกายสังขาร เช่น โน้มตัวลง ก้มตัวลง โค้งตัวลงโน้มไป ข้างหน้า เอี้ยวตัว เอน คู่ เคลื่อน แกว่ง สั่น

… เป็นข้อมูลในการปรับปรุงพัฒนาเนื้อหาสาระให้ดียิ่ง ๆ ขึ้นไป คณะกรรมการประจำชุดวิชาสมาธิ พฤษภาคม 2550 คำนำ DOU (3)

คํานํา เอกสารวิชา MD 407 สมาธิ 7 : สมถกัมมัฏฐาน 40 วิธี (2) มุ่งให้ นักศึกษามีความรู้เกี่ยวกับหลักการเจริญสมถกัมมัฏฐานตามที่ปรากฏใน คัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาเพื่อศึกษาแนวทางการเจริญสมาธิของโบราณาจารย์ อั

รายละเอียดรายวิชา 1. คำอธิบายรายวิชา MD 407 สมาธิ 7 : สมถกัมมัฏฐาน 40 วิธี (2) ศึกษาหลักในการเจริญสมถกัมมัฏฐาน ได้แก่ อสุภะ…

MD 407 สมาธิ 7 : สมถกัมมัฏฐาน 40 วิธี (2) ศึกษาหลักในการเจริญสมถกัมมัฏฐาน ได้แก่ อสุภะ 10 พรหมวิหาร 4 อรูปกัมมัฏฐาน อาหาเรปฏิกูลสัญญา จตุธาตุววัตถาน รวมทั้งแนวทางการปฏิบัติที่สอดคล้องกับการปฏิบัติเพื่

…รักที่มีต่อตัวเอง ฝึกดังนี้บ่อย ๆ ทำบ่อยๆ เมตตาจิตก็จะ เกิดขึ้นได้โดยง่าย เกิดแล้วตั้งอยู่ได้มั่นคง คำบริกรรมในการแผ่เมตตาให้แก่ตนเอง คือ ลำดับ “อห์ อเวโร โหมิ ขอข้าพเจ้าจงเป็นผู้ไม่มีศัตรูภายในและ ภายน…

เพราะเหตุนั้น จึงไม่ควรเจริญเมตตาปรารภผู้ที่ตายไปแล้ว 3. ลำดับการแผ่เมตตา เมื่อแผ่เมตตาให้แผ่เมตตาตามลำดับ ดังนี้ 1. อัตตบุคคล แผ่ให้แก่ตนเอง 2. ปิยบุคคล แผ่ให้แก่ผู้ที่รักใคร่ 3. อติปิยบุคคล แผ่ให้แ

…ายนั้น ให้ผู้ ปฏิบัตินำมาประกอบในทำนองเดียวกับบุคคลที่ 1 ต่างแต่ต้องยกเอาบุคคลนั้นๆ มาประกอบ แทนตรง คำว่า สตฺตา ซึ่งตรงกับคำว่า สัตว์ ในภาษาไทย ซึ่งผู้ปฏิบัติสามารถประกอบได้เองโดย ไม่ยาก จึงไม่ได้ยกมาอย…

ขอสัตว์ทั้งหลายในทิศตะวันตกเฉียงเหนือ จงอย่าผูกเวรกัน, จงอย่า เบียดเบียนกัน, จงอย่ามีทุกข์, จงมีความสุขกายสุขใจ รักษาตนให้พ้นจากทุกข์ ทั้งปวงเถิด 7. สพฺเพ อุตฺตราย อนุทิสาย สตฺตา อเวรา โหนตุ, อพยาปัช

… 10 แล้วแผ่กรุณาไปในบุคคล 12 จำพวกที่อยู่ใน ทิศทั้ง 10 นั้น จึงเรียกว่าการแผ่ให้แก่สัตว์ทั้ง 10 ทิศ คำแผ่กรุณาโดยทิศในบุคคลจำพวกที่ 1 มีคำสำหรับแผ่ ดังต่อไปนี้ 1. สพฺเพ ปรตฺถิมาย ทิสาย สตฺตา ทุกฺขา มุจจ…

ข. สพฺเพ ปุริสา ทุกขา มุจฺจนฺตุ ขอชายทั้งหลายจงพ้นจากทุกข์เกิด ค. สพฺเพ อริยา ทุกฺขา มุจฺจนฺตุ ขอพระอริยบุคคลทั้งหลายจงพ้นจากทุกข์เถิด ง. สพฺเพ อนริยา ทุกฺขา มุจฺจนฺตุ ขอผู้ไม่ใช่พระอริยบุคคลทั้งหลาย

…0 แล้วแผ่อุเบกขาไปในบุคคล 12 จำพวกที่อยู่ ในทิศทั้ง 10 นั้น จึงเรียกว่าการแผ่ให้แก่สัตว์ทั้ง 10 ทิศ คำแผ่อุเบกขาโดยทิศในบุคคลจำพวกที่ 1 มีคำสำหรับแผ่ ดังต่อไปนี้ 1. สพฺเพ ปรตฺถิมาย ทิสาย สตฺตา กมฺมสฺสกา…

…0 แล้วแผ่อุเบกขาไปในบุคคล 12 จำพวกที่อยู่ ในทิศทั้ง 10 นั้น จึงเรียกว่าการแผ่ให้แก่สัตว์ทั้ง 10 ทิศ คำแผ่อุเบกขาโดยทิศในบุคค

…หน่วงเอาอากาสบัญญัติเป็นอารมณ์ โดยบริกรรมในใจว่า อากาโส อนตฺโต อากาโส อนตฺโต อากาศไม่มีที่สิ้นสุด ๆ คำว่า อากาศไม่มีที่สิ้นสุดนี้ มีความหมายว่า ธรรมดาอากาศนั้นเป็นบัญญัติ หาใช่ ปรมัตถ์ไม่ ฉะนั้นจึงไม่มี…

3.3 วิธีการเจริญอรูปกัมมัฏฐาน ผู้ปฏิบัติเมื่อเห็นโทษในรูปว่ารูปนี้ถูกโรคภัยไข้เจ็บเบียดเบียนก่อให้เกิดการทะเลาะวิวาท จับศัสตราอยู่แย่งชิงกันอยู่จึงเกิดความเบื่อหน่าย บำเพ็ญฌานด้วยอำนาจกสิณทั้ง 9 (เว้

…่ายจิตใจ (นามธรรม) เมื่อใดญาณปัญญาแก่กล้า พิจารณาแยกส่วนต่าง ๆ เหล่านี้ออก เมื่อนั้นย่อมสามารถละทิ้งคำว่า “เรา” ลงได้สิ้นเชิงเด็ดขาด ย่อมจะเห็นแจ่มแจ้งชัดเจนว่า คำว่า “เรา” เกิดขึ้นเพราะความประจวบเหมาะข…

2. ตามความจริงในระดับปรมัตถสัจจะ ซึ่งสามารถตอบได้เป็น 2 ระดับ คือ ระดับที่หนึ่ง ยังตอบในฐานะ “มีตัวเรา” ระดับที่สอง ในฐานะ “ไม่มีแม้แต่ตัวเรา” ระดับทีหนึ่ง เมื่อยังติดยึดถือว่ามีตัวเรา ในระดับนี้ควรท

…ร อภิสังขารมาร มัจจุมาร และเทวบุตรมาร กิเลสต่าง ๆ ดังยกมาแสดงไว้ข้างต้น เมื่อพิจารณาเราจะเห็นได้ว่า คำสอนเรื่องกิเลสที่ ปรากฏอยู่ในพระพุทธศาสนา มีมากมายหลายประเภท และยังจัดแบ่งออกเป็นกลุ่มไว้ในหลาย ลักษ…

นอกจากนี้ พระอรรถกถาจารย์ ได้อธิบายขยายแสดงจำนวนกิเลสที่มีมากมายไว้ว่า “อนึ่ง เพราะพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ได้ทรงหักกิเลสเครื่องเร่าร้อน กระวนกระวายทุกอย่าง ตั้งแสนอย่าง มีประเภท คือ โลภะ โทสะ

…ะ(เลินเล่อ) 3. สีลัพพตปรามาส 2. วิจิกิจฉา 1. สักกายทิฏฐิ 7. อรูปราคะ 8. มานะ 9. อุทธัจจะ 10. อวิชชา คำอธิบายภาพ ภาพที่ 2-1 เหง้ากิเลส เหง้าซ้ายสุด เป็นพวกความชั่วร้าย ที่มุ่งไปในทางกอบโกยเข้าหาตัว หวงแห…

3. มิจฉาทิฏฐิ ความเห็นผิดจากทํานองคลองธรรม เช่นเห็นว่า พ่อแม่ไม่มีพระคุณ เห็นว่า บุญบาปไม่มี เห็นว่าโลกนี้โลกหน้าไม่มี เป็นต้น ไม่เพียงแต่ไม่รู้เท่านั้น ยังคิดผิดเห็นผิดอีกด้วย เป็นขั้นกรรม คือ มโนกร

…จากภพไม่ได้ คงเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในกามภพ รูปภพ อรูปภพนี้เอง มืดมนวนอยู่ในที่มืด คือโลกนี้เอง ได้ใน คำว่า อนุธภูโต อ โลโก ซึ่งแปลว่า โลกนี้น่ะมืด ผู้แสวงหาโมกขธรรม ถ้ายังติดขันธ์ 5 อยู่แล้ว ยังจะพบโมกขธ…

นิพพานเขามีธรรมขันธ์ทั้ง 5 ซึ่งขันธ์ 5 ของเขามีเรียกว่า ธรรมขันธ์ ที่เรียกว่า ธรรมธาตุ กายก็เรียกว่า ธรรมกาย ไม่เรียกว่ารูปกายเหมือนกายมนุษย์ทั้งหลาย ในนิพพานจะมีรูปธรรม นามธรรม อย่างกายมนุษย์ กายทิพ

…่มีอาลัย ในตัณหานั้น นี่แหละคือทุกขนิโรธ โดยใจความสำคัญ นิโรธคือความดับทุกข์เพราะดับกิเลสได้นั่นเอง คำว่านิโรธก็ดี วิมุตติ ปหานะ วิเวก วิราคะหรือโวสสัคคะ (ความสละ ความปล่อยวาง) ก็ดี มีความหมายอย่างเดียว…

ในทัศนะของพระมงคลเทพมุนีนั้น มุ่งหมายเอาตัณหาที่เป็นไปในภพ 3 ที่ทำให้มนุษย์ ติดอยู่กับตัณหาเป็นชั้นๆ ไป ในชั้นของกามภพ เป็นสุขอย่างหยาบที่ให้ทุกข์มากกว่าภพที่สูง ขึ้นไป แต่เมื่อหลุดจากกามภพที่มีทุกข์

…งที่ดีจะเกิดจากสิ่งที่ไม่ดีได้อย่างไร หรือสิ่งที่พึง ปรารถนาจะเกิดจากสิ่งที่ไม่พึงปรารถนาได้อย่างไร คำตอบนั้นมีปรากฏให้เราเห็นอยู่ในสังคม ทั่วไป เช่น ถ้าสมมติว่ากฎหมายเป็นสิ่งที่ทำให้สังคมดำรงอยู่อย่างส…

…งที่ดีจะเกิดจากสิ่งที่ไม่ดีได้อย่างไร หรือสิ่งที่พึง ปรารถนาจะเกิดจากสิ่งที่ไม่พึงปรารถนาได้อย่างไร คำตอบนั

3.3 คำสาปอันน่ารังเกียจ 1 สาเหตุที่ตรัสชาดก ภิกษุรูปหนึ่งเที่ยวบิณฑบาตในกรุงสาวัตถี เห็นสตรีแต่งกายงดงามแล…

มองดูด้วยอ้านาจถือเอานิมิตอันงาม ถูกกิเลสเข้าครอบงำจนหมดความยินดียิ่งอยู่แล้วเธอมีผมและเล็บ งอกยาวขึ้น มีจีวรเศร้าหมอง มีตัวผอมเหลือง กายสะพรั่งด้วยเส้นเอ็น ไม่ยินดีในป่า โคนไม้ เรือน ว่างเปล่า เพื่อน

…ที่นี่ ทั้งสองก็จะเสีย โอกาส และต้องเสื่อมจากพรหมจรรย์ ม้า รถ และเครื่องประดับเหล่านี้ก็จะเสียหายไป คำครหาก็จะ เกิดขึ้นแก่เราว่า นายสารถีถูกพระราชกุมารผู้เป็นยักษ์เคี้ยวกินเสียแล้ว” เมื่อราชโอรสทรงดำริถ…

สาร ได้ฟังค่าของพระราชบุตรแล้วให้อัศจรรย์ใจยิ่งนัก กล่าวชื่นชมว่า.. “พระองค์ช่างมีพระดำรัสไพเราะจริงๆ แต่ข้าพระองค์สงสัยเหลือเกินเหตุไรพระองค์จึงไม่ตรัส อะไรๆ กับพระชนกและพระชนนีบ้างเลย พระเจ้าข้า” “

…ัติ จัดเป็นจินตมยปัญญา นิสัย หมวดหมู่นี้ได้แก่ ขยันหาเหตุผล รอบคอบ ไม่มักง่าย จับแง่คิดเป็น ไม่โหยหาคำชมหรืออยากเด่นดัง เป็นต้น 3. หยุดใจนิ่ง ดำเนินตามแผน จึงเผด็จศึกได้ เป็นภาวนามยปัญญา นิสัยหมวดหมู่นี…

…ัติ จัดเป็นจินตมยปัญญา นิสัย หมวดหมู่นี้ได้แก่ ขยันหาเหตุผล รอบคอบ ไม่มักง่าย จับแง่คิดเป็น ไม่โหยหาคำชมหรืออยากเด่นดัง เป็นต้น 3. หยุดใจนิ่ง ดำเนินตามแผน จึงเผด็จศึกได้ เป็นภาวนามยปัญญา นิสัยหมวดหมู่นี…

…ิดที่นําความมืดให้จิตใจเป็นการทําลายปัญญาบารมี ภาษิตในชาดก ผู้มีปัญญาดังไฟไปอยู่ในถิ่นไกล จึงอดทนแม้คำขู่ตะคอกของทาส เก็บคำหยาบคายไว้ในใจ แล้วทำกิจที่ควรในเวลาเหมาะแก่ตน ในที่ใดที่คนทั้งหลายไม่รู้จักตนว…

…ิดที่นําความมืดให้จิตใจเป็นการทําลายปัญญาบารมี ภาษิตในชาดก ผู้มีปัญญาดังไฟไปอยู่ในถิ่นไกล จึงอดทนแม้คำขู่ตะคอกของทาส เก็บคำหยาบคายไว้ในใจ แล้วทำกิจที่ควรในเวลาเหมาะแก่ตน ในที่ใดที่คนทั้งหลายไม่รู้จักตนว…

…ไว้แล้วว่าจะ ลำบากแค่ไหนก็จะทำให้ได้ แม้ต้องทุ่มเทแรงกายแรงใจเพียงไหนก็จะยอมทั้งหมด จึงรีบคิดวางแผน คำนวณเวลาเสร็จสรรพ เมื่อพร้อมแล้วก็กราบลาแม่ว่า.. “แม่จ๋า ลูกจะไม่ยอมให้วงศ์ของเราพินาศหรอก พรุ่งนี้ลู…

ณ ณ บ้านท่านปุโรหิต ภรรยาปุโรหิตเพิ่งเสร็จงานศพสามี สร่างโศกได้ไม่ทันไรก็ต้อง คร่ำาครวญร้องไห้อีกครั้ง บุตรเห็นมารดาร้องไห้จึงเข้าไปสอบถาม.. “ร้องไห้ทำไมเหรอแม่?” “การทํามงคลช้างเป็นหน้าที่ของเรามาเจ็

…้ายกาจ เช่นนี้ยังไม่นับว่ามีขันติ แต่เป็นผู้อ่อนแอ ไม่อดกลั้นต่อสิ่งที่มากระทบหรือบีบคั้นจิตใจ เช่น คำตักเตือนสั่งสอน คำดูหมิ่น คำสรรเสริญ ลมฟ้าอากาศ ความลำบากตรากตรำ เจ็บไข้ได้ป่วย สิ่งยั่วยุกิเลส ผลกร…

บทที่ 6 ชาดกในหมวดขันติบารมี หากอุปมาวิถีนักสร้างบารมีเป็นดังวิถีแห่งสงครามที่ต้องสู้รบกับอธรรม เช่นนั้น ขันติบารมี ก็เปรียบได้กับ “ทัพหลัง” นิสัยต่าง ๆ ในหมวดหมู่ขันติบารมี จึงเปรียบเหมือนทหารที่มีหน