การเอาชัยกิเลส : หน้า 110/334

การเอาชัยกิเลส ต้องใช้ปัญญา 3 ระดับ เช่นกันคือ 1. เที่ยวสอบถามหาความรู้ กลั่นกรองเอาแต่สิ่งที่ถูก เป็นสุตตมยปัญญา นิสัยในหมวดหมู่ นี้ ได้แก่ เข้าหาปราชญ์บัณฑิตสอบถามธรรม มีความอ่อนน้อมถ่อมตน ไม่มีทิฏฐิมานะ เป็นคนว่าง่าย ไม่ลบหลู่คุณ ไม่ริษยา กตัญญู เป็นต้น 2. ใช้โยนิโสมนสิการ จับแง่คิดให้ถูก เพื่อวางแผนการปฏิบัติ จัดเป็นจินตมยปัญญา นิสัย หมวดหมู่นี้ได้แก่ ขยันหาเหตุผล รอบคอบ ไม่มักง่าย จับแง่คิดเป็น ไม่โหยหาคำชมหรืออยากเด่นดัง เป็นต้น 3. หยุดใจนิ่ง ดำเนินตามแผน จึงเผด็จศึกได้ เป็นภาวนามยปัญญา นิสัยหมวดหมู่นี้ได้แก่ ไม่ชอบฟุ้งซ่าน ชอบความสงบเยือกเย็น ไม่หลงติดอารมณ์ที่บดบังดวงปัญญา รักษาใจไว้ที่ศูนย์กลาง กาย เป็นต้น ผู้ที่มีปัญญาบารมีมาก จะมีกำลังในการเอาตัวรอดจากนรกและอบายได้อย่างดี ถือเป็น เกราะป้องกันภัยในอบายที่สำคัญที่สุดในบรรดาบารมีทั้งหมด หากเห็นถูก การสร้างบารมีอื่นก็จะ ถูกตามเส้นทาง การสร้างบารมีจะราบรื่นและมุ่งไปได้ไกลถึงเพียงไหน ก็ขึ้นอยู่กับปัญญาบารมี นี้เป็นหลักสำคัญ หากมีความรู้ได้ไกล จุดหมายปลายทาง หรือมโนปณิธานที่ตั้งไว้ก็ไกลเพียงนั้น ปัญญาไปอยู่กับสิ่งใด สิ่งนั้นก็ประณีตกลายเป็นของละเอียดขึ้นมา เช่น คำอธิษฐานที่ประกอบด้วย ปัญญาจะรอบคอบรัดกุม หากรู้ได้ไกลคำอธิษฐานก็มุ่งไปได้ไกล ถ้าทำทานด้วยปัญญา เข้าใจหลัก การทำบุญก็เป็นทานที่ประณีตถูกหลักวิชชา ปัญญายิ่งมาก ก็ยิ่งสร้างบารมีได้ดี และต่อเนื่อง ไม่ผิดพลาด มนุษย์หากขาดปัญญาบารมีเสียแล้ว สิ่งที่ทุ่มเททำไปทั้งชีวิตก็อาจสูญเปล่าได้ หรือถ้าแย่ กว่านั้น อาจย้อนกลับมาทำร้ายตนได้ เช่น ทุ่มเททั้งชีวิตจิตใจคิดค้นสิ่งใหม่ ๆ ด้วยความรู้สารพัด หมดไปหนึ่งชาติ ได้อาวุธสงครามมาใช้ ท้ายที่สุดกลับต้องไปอบายอย่างแสนสาหัส เป็นต้น มีข้อ น่าสังเกตว่าการทำอาวุธสงคราม ความรู้ที่ทุ่มเทไปรวมทั้งความเพียรความอดทน ฯลฯ ไม่จัดเป็นปัญญา บารมี วิริยบารมี ขันติบารมีหรือบารมีอื่น ๆ ทั้งสิ้น แม้การมอบปรมาณูเป็นของขวัญให้ประเทศชาติ ของตนก็ไม่นับเป็นทานบารมีใด ๆ เพราะบารมีเป็นเรื่องของการทำความดี หรือนิสัยที่มุ่งไปใน ฝักฝ่ายกุศล ดังที่ได้กล่าวไว้แล้วในบทนำ ยอดปัญญาคือ ความเห็นแจ้งพระนิพพาน ซึ่งกำจัดกิเลสถอนรากถอนโคน การทําหน้าที่กัลยาณมิตรเป็นการเพิ่มพูนปัญญาบารมีได้อย่างดีเพราะต้องคิดหาวิธีการ ต่าง ๆ นานา ต้องเค้นปัญญาอย่างอุกฤษฎ์ ชนิดยอมตายไม่ยอมให้อับจนหนทาง จนกว่าจะช่วยคน ให้พ้นทุกข์ได้สําเร็จ บ บ า ที่ 4 ช า ด ก ใ น ห ม ว ด ปั ญ ญ า บ า ร มี DOU 93