มหาว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 44 / 115

…านยุติ คเหตุวาติ กมฺม ฯ อฏฐารสวิธนุติ วิหารนิติ วิเสสน์ ฯ อฏฐารส วิธา ยสฺส วิหารสุส โส อฏฐารสวิโธ ฯ มหาวาส นวาวาส โสณฑ์ ปญฺญญฺจ ปุปผญจ นคริ ทารุนา เขตต์ ปจฺจนฺตสีมาสปปาย อารกา ปริวชฺเชยฺย ชราวาสญฺจ ปนถน ผ…

…การศึกษาในหน้า 489-490 ของหนังสือ นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงหลักการและกฎระเบียบต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับมหาวาส, นวาวาส, และการดำเนินชีวิตตามศาสนาอย่างเป็นระเบียบ การวิเคราะห์นี้ช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจถึงวิธีการแ…

…วชุชนปญฺจวิญญาณฎ ฐานาทิวเสน ปน เตส์ ทสธา ฐานเภโท เวทิตพฺโพ ฯ ตตฺถ เทว อุเปกขาสหคตสนตีรณานิ เจว อฏฺฐ มหาวิปากานิ จ นว รูปารูปวิปากานิ เจติ เอกูนวีสติ จิตตานี ปฏิสนธิภวงคจุติกิจจาน นาม ฯ อาวชุชนกิจจานิ ปน เ…

เนื้อหาเกี่ยวกับหลักการและแนวคิดของอภิธมฺมตฺถสงฺคหในแง่ของการวิเคราะห์จิตตาและเหตุการณ์ต่างๆ ที่มีผลต่อการดำเนินชีวิต โดยเน้นที่การทำความเข้าใจกับองค์ประกอบต่างๆ เช่น โลโภ โทโส โมโห และจิตตาที่ดีและไม

…ฺฐพฺพนกิจจ์ สาเธติ ฯ อาวชุชน ทวยวชฺชิตานิ กุสลากุสล ผล กริยา จิตฺตานํ ปญฺจปญฺญาส ชวน กิจจานิ ฯ อฏฺฐ มหาวิปากาน เจว สนตีรณฤตยญเจติ เอกาทส ตทาลมพนกิจจานิ ฯ เตสุ ปน เทว อุเปกขาสหคตสนตีรณจิตตานิ ปฏิสนธิภวงฺคจ…

อภิธมฺมตฺถสงฺคหเป็นการศึกษาที่สำคัญในอภิธรรมที่สำรวจถึงมโนทวารและความเชื่อมโยงระหว่างจิตตากับปฏิสนธิภาวะต่างๆ โดยมีการอธิบายถึงกิจจานิและการเปรียบเทียบการทำงานของจิตในหลากหลายแง่มุม โดยเฉพาะอย่างยิ่งท

…นิ เจว อปปนา- ชวนาน จ น ลพภนฺติ ฯ ตถา ญาณสมฺปยุตฺตวิปากาน จ สุคติย์ ฯ ทุคคติยมปน ญาณวิปฺปยุตฺตานิ จ มหาวิปากานิ น ลพภนฺติ ฯ ติเหตุเกสุ ปน ขีณาสวาน กุสลากุศลชวนาน น ลพภนฺติ ฯ ตถา เสกฺขปุถุชชนานํ กริยาชวนาน…

บทความนี้สำรวจแนวความคิดจาก อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา ซึ่งกล่าวถึงหลักการในพระอภิธรรมเกี่ยวกับการเจริญภาวนา และเส้นทางการปฏิบัติตามหลักสูตรการพัฒนาจิตใจ โดยเฉพาะการเข้าถึงผลของการปฏิบัติ โดยเฉพาะอนาคามิผล

…ย์ มนุสสา นญฺเจว ชจฺจนฺธาทีน สตฺตานํ ภุมมนิสสิตานญฺจ วินิปาติกาสุราน ปฏิสนธิภวังคจุตัวเสน ปวตฺตติ ฯ มหาวิปากาน ปนฏฐ สพฺพตฺถาปิ

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลิ, การจำแนกประเภทของภูมิภาวะในพระพุทธศาสนา รวมถึงความสำคัญของการพัฒนาจิตต่อพระอภิธรรม แสดงการเติบโตทางจิตวิญญาณ โดยการเจริญภาวนาและเข้าใจในอมตะธรรม ต้องยอมรับว่าในแต่

… กาม โลเก รูปโลเก จ ยการห์ วิปจฺจติ ฯ กามาวจรกุศลมปี จ กามสุคติยเมว ปฏิสนธิ์ ชเนติ ฯ ตถา ปวตฺติยญฺจ มหาวิปากาน

เนื้อหาในบทนี้นำเสนอเกี่ยวกับอภิธมฺมอันเกี่ยวข้องกับกรรม ผ่านการพิจารณาการกระทำทางกาย วาจา และใจ ซึ่งแบ่งประเภทตามความดีและความชั่ว การกระทำที่ณบรรยายมีทั้งที่มาจากใจ กาย วาจา และข้อบ่งชี้เกี่ยวกับกรร

…คุเณหิ เกนจิ อสทิโส นตฺถิ เอตสฺส วา ตุโล สที่โสติ อตุโล สเทวเก โลเก อคฺคบุคคลภาวโต ฯ ยถาห์ ฯ ๑. วิ. มหาวคฺค. ๔/๑๔ ฯ ๒. กตฺถ จสทโท น ทิสฺสติ ฯ ๓. สีหลโปตุถเก อิติ วุตฺโตติ น ทิสฺสติ ฯ

บทนี้ประกอบไปด้วยความรู้เกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา ที่จะช่วยให้ผู้อ่านเกิดความเข้าใจในหลักการและความสำคัญของอภิธรรมในการศึกษา เช่น การพิจารณาอรรถและพยัญชนะที่เกี่ยวข้องกับการช่วยสร้างมโนธรรมขั้นสู

… ทรงเบิกบานพระหฤทัยแล้ว คือถึงความ เบิกบานพระหฤทัยเต็มที่แล้ว โดยชอบ ด้วยพระองค์เอง โดยบรรลุ ๒. วิ. มหาวคฺค. ๔/๑๔

เนื้อหานี้นำเสนอความสำคัญของอภิธัมมัตถสังคหะซึ่งเกี่ยวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและการตรัสรู้ของพระองค์ โดยนำเสนอการอธิบายทั้งในด้านวินิจฉัยและความหมายทางธรรม รวมถึงการชี้ให้เห็นถึงคุณสมบัติของพระสัมมาสัม

… อาวัชชนฐาน และ ปัญจวิญญาณฐานเป็นต้นฯ บรรดากิจเหล่านั้น จิต ๑๕ คือ สันตีรณ จิตที่สหรคตด้วยอุเบกขา ๒ มหาวิบากจิต ๘ และรูปารูปวิบากจิต ๕ (รูปาวจรวิบากจิต ๔ อรูปาวจรวิบากจิต ๔) ชื่อว่าปฏิสนธิภวังค์และ จุติเป…

เนื้อหานี้อธิบายถึงประเภทต่างๆ ของอกุศลและกุศล โดยระบุตัวอย่างของจิตที่ถูกแบ่งตามเหตุและกิจต่างๆ เช่น โลภะ โทสะ โมหะ รวมถึงกิจที่สัมพันธ์กับจิตประเภทต่างๆ และรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับการจำแนกจิตตาม

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 112 ชวนะเป็นกิจ ฯ จิต ๑๑ คือ มหาวิบาก ๘ และสันติรณจิต ๓ มีตทา ลัมพนะเป็นกิจ ฯ ก็บรรดาจิต ๑๑ เหล่านั้น สันตีรณจิตที่สหรคตด้วย อุเบกขา …

…ัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างของประเภทจิตและกิจที่เกี่ยวข้อง เช่น มหาวิบากและสันติรณจิต ซึ่งมีบทบาทแตกต่างกันในกระบวนการทางจิตวิญญาณ พระผู้มีพระภาคทรงประกาศเกี่ยวกับองค์ป…

…ะ อาศัยหทัย วัตถุอย่างเดียวเป็นไป ฯ อนึ่ง ธรรมที่เหลือกล่าวคือมโนวิญญาณธาตุ ด้วยอำนาจแห่งสันตีรณจิต มหาวิบากจิต ปฏิฆจิตทั้งคู่ ปฐมมรรคจิต หสนจิต และรูปาวจรจิต อาศัยหทัยวัตถุอย่างเดียวเป็นไปเหมือนอย่าง นั้…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาอภิธัมมัตถสังคหะและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเฉพาะเรื่องวัตถุ 5 อย่างในกามโลก รวมถึงการที่มโนวิญญาณธาตุและวิญญาณธาตุอาศัยวัตถุอย่างไร ทั้งนี้ในแต่ละภพแบ่งออกได้ชัดเจนคือ กามภพ

…สัมพันธ์แห่งมนะ ฯ เชื่อมความว่า ธรรม ๓๐ กล่าวคือ มโนวิญญาณธาตุที่เป็นไปแล้วด้วยสามารถแห่งสันตีรณะ ๓ มหาวิบาก 4 ปฏิฆะ ๒ ปฐมมรรค ๑ หสิตุปบาท ๑ และรูปาวจรจิต ๑๕ ที่เหลือ จากมโนธาตุ และมโนวิญญาณธาตุ ตามที่กล่…

…ระทบกัน รวมไปถึงการวิเคราะห์ถึงความเข้มข้นของความสัมพันธ์และส่งผลต่อจิตใจในสภาวะต่างๆ แต่สันตีรณะและมหาวิบากไม่เกิดในอรูปเนื่องจากขาดปัจจัยที่จำเป็นในการเกิดขึ้น การศึกษานี้จะเข้าใจความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งใ…

…ั้น ท่านจึงกล่าวคำว่า อปุปนาวสาเน ดังนี้ไว้อีก ฯ ได้ยินว่า พวกนิกายันตริกะ (พวกภิกษุนิกายอื่นจากพวก มหาวิหาร) พรรณนาความเป็นไปแม้แห่งกามาวจรชวนะ ๒-๓ ครั้ง เพื่อความเต็มแห่งชวนะที่ ๒ ต่อจากอัปปนาที่เกิดครา…

ในเนื้อหานี้ได้พูดถึงการวิเคราะห์อภิธัมมัตถที่เกี่ยวข้องกับชวนะในระดับต่างๆ โดยเฉพาะการชวนะที่ประกอบด้วยญาณทั้ง 4 ซึ่งเกี่ยวข้องกับมายาและความจริงทางศาสนา นอกจากนี้ยังมีการเปรียบเทียบระหว่างนิกายต่างๆ

…ค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 190 ภวังค์ และจุติ ในกามสุคติภพ ฯ อนึ่ง มหาวิบากทั้ง ๒ ย่อม เป็นไปด้วยอำนาจแห่งปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติ ในกามาสุคติภูมิ แม้ โดยประการทั้งปวงฯ ปฏิส…

เนื้อหาเกี่ยวกับภวังค์และจุติในกามสุคติภพ อธิบายเรื่องการปฏิสนธิในรูปแบบต่างๆ โดยเฉพาะการกำหนดอายุของเหล่าเทวดาชั้นต่างๆ ตามหลักการในอภิธัมม ซึ่งสอดคล้องกับบรรทัดฐานทางพระพุทธศาสนา เช่น อายุที่เหมาะสม

…ว่าวินิปาติกะ เพราะอรรถว่า พลัดตกไปจาก ความเป็นไปแห่งความสุขฯ สองบทว่า สพฺพภาปิ กามสุคติย์ ความว่า (มหาวิบาก ๘ อย่าง ย่อมเป็นไป) ในกามสุคติ (คือสุคติที่ เป็นกามาวจร) แม้ทั้ง ๓ อย่าง ด้วยอำนาจแห่งเทวดาและม…

ในเอกสารนี้กล่าวถึงวินิปาติกเปรตซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับภุมมเทวดา โดยที่เนื้อหาสื่อถึงการไม่มีการกำหนดอายุของสัตว์อบายและมนุษย์ รวมถึงกรรมที่กำหนดอายุในอบาย การพูดถึงความแตกต่างของสัตว์ในอบายที่มีอายุย

…ณาผลของมรรคนั้นว่า อานิสงส์ชื่อนี้ ว่า ธรรมชื่อนี้ เรากระทำให้แจ้งแล้วโดยเป็นอารมณ์ ฯ ในลำดับ ๑. ส. มหาวาร. ๑๕/๕๔๗ ๒. โดยอนุโลมปาฐะอภิธัมมัตถสังคหะฉบับพม่าและสีหล จึงแปลอีกนัยหนึ่งว่า "เพราะผลจิต ๒ หรือ ๓…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาปัจจเวกขณญาณซึ่งเป็นองค์ความรู้ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยพูดถึงความสำคัญของมรรคและผลที่นำไปสู่การหลุดพ้น รวมถึงการวิเคราะห์ว่าผลจิตมีการเกิดขึ้นตามสภาวะธรรมชาติ พร้อมทั้งให้คว

…กต้องตามพระบรมพุทธาธิบาย ได้ความสรรเสริญแต่สมเด็จพระบรม ศาสดาจารย์ มีนิทานเล่าไว้ในจีวรขันธกะคัมภีร์มหาวรรคพระวินัยว่า สมัยหนึ่ง สมเด็จพระผู้มีพระ ภาคเจ้าเสด็จจาริกโปรดเวไนยสัตว์ไปในตำบลทักขิณาคีรี ทอดพระ…

บทความนี้เสนอความสำคัญของการสร้างพระพุทธปฏิมากรที่ทำโดยสมเด็จพระมหากษัตริยาธิราชเจ้า ซึ่งเป็นการบำเพ็ญพระราชกุศลที่มีคุณค่าสูงและส่งผลต่อสังคมไทยในหลายประการ รวมถึงการสร้างพระพุทธชินราชที่วัดพระศรีรัต

…มีกัลยาณมิตร ย่อมถือเป็นสำคัญในพระธรรมวินัยนี้เหมือนกัน, ข้อนี้จึง สาธกด้วยเรื่องอันมาในสังยุตตนิกายมหาวารวรรค (๑) ครั้งหนึ่ง พระอานนท์ทราบทูลสมเด็จพระ บรมศาสดาว่า ความเป็นผู้มีกัลยาณมิตรนี้ เป็นกึ่งแห่งพ…

เนื้อหาเกี่ยวกับกัลยาณมิตรซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการบรรลุนิพพาน และบทบาทของกัลยาณมิตรในพระธรรมวินัย โดยยกตัวอย่างเรื่องราวของพระราชกุมารที่สามารถพ้นจากอำนาจของนางยักขินีได้ และอานนท์ผู้ที่รู้ถึงความสำคั

…ารผ่อนปรน ทำตนแลผู้อื่นให้รอดจากภยันตรายโดย ความข้อนี้จึงสาธกด้วยเรื่องในมหาปรินิพพานสูตรในทีฆนิกาย มหาวรรค คณะมัลลกษัตริย์ผู้ครองนครน้อยชื่อว่ากุสินารา ทำการบูชาถวายพระเพลิง พระพุทธสรีระแล้ว ข่าวทราบไปถึ…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของความฉลาดและการตัดสินใจที่ถูกต้องในสถานการณ์ที่มีภัย จากกรณีศึกษาของคณะมัลลกษัตริย์ในกุสินารา ที่ไม่แจกพระสารีริกธาตุให้กับทูตจากหลายพระนครทันที โดยมีการแบ่งปันเป็นสี่ส่วนเพื

…ว้เป็น หลักสำหรับพระวินัยธรด้วยเหมือนกัน ทรงทำนุบำรุง สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า พร้อมด้วยรัฐบาล มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์แลการเมือง ผู้มีหน้าที่ฝึกสอนแลสอบความรู้กฎหมายเป็นธรรมศาสตร บัณฑิตปริญญา ทรงตั้งกร…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาธรรมและอรรถคดีที่สมดุล ไม่ผลุนผลัน โดยยกตัวอย่างตรรกะอันสำคัญที่สอนไว้ในศาสนา และเสนอแนวทางการควบคุมความขัดแย้งในสังคมไทย โดยอรรถบทจากสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์และวินัยในสงฆ์ แสด