พระอัจฉริยภาพแห่งกษัตริย์ไทย : หน้า 15/39

พระอัจฉริยภาพแห่งกษัตริย์ไทย ๑๕ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะทรงตักเตือนด้วยเหตุที่เกิดขึ้นเฉพาะ หน้านั้น ทรงไม่ทำ เพื่อให้บังเกิดประสิทธิภาพในการตักเตือน ให้เกิดสำนึกตัวอย่างแรงในการแก้ไขตนเอง พระองค์ทรง ระลึกชาติไปถึงเมื่อครั้งอดีตชาติ ซึ่งอาจจะเป็นร้อยชาติ พันชาติ หมื่นชาติ แสนชาติ ไม่มีกำหนด ทรงระลึกชาติไปดูพระ ภิกษุรูปนั้นว่า เคยพบกับพระองค์ในอดีตชาติมาบ้างไหม เคยประพฤติผิดพลาดทำนองนี้มาก่อนหรือเปล่า ส่วนมาก จะพบว่ามีและเคย พระองค์ก็ทรงยกเหตุนั้นขึ้นมาเทศน์ แก้ไขให้พระภิกษุรูปนั้นกลับมามีกำลังใจทุ่มเทให้กับการ ปฏิบัติธรรมดังเดิม ส่วนเหตุฝ่ายบวก เช่น พระมหาชนก ที่พระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงนำมาพระราชนิพนธ์ให้ประชาชน ไทยนี้เป็นต้น ซึ่งจุดเริ่มต้นของชาดกเรื่องนี้มีอยู่ว่า วันหนึ่ง พระภิกษุที่อยู่ในพระเชตวันมหาวิหาร ต่าง ก็มานั่งพรรณนามหาภิเนกขัมมคุณ หรือคุณแห่งการเสด็จ ออกบวชของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ในโรงธรรมสภา ครั้น เมื่อพระองค์ทรงทราบแล้ว ก็ทรงระลึกชาติไปดูการออกมหา ภิเนกษกรมณ์ของพระองค์