ภพนี้ ภพหน้า : หน้า 43/130

41 ภพนี้ ภพหน้า เมื่อบุรุษนั้นยังมีชีวิตอยู่ย่อมเบากว่า อ่อนกว่าและควรแก่การ งานกว่า แต่เมื่อเขาทำกาละแล้ว ย่อมหนักกว่า กระด้างกว่า และ ไม่ควรแก่การงานกว่า ดูกรท่านกัสสป ปริยายแม้นี้แล เป็นเหตุให้ข้าพเจ้ายังคงมี ความเห็นอยู่อย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุนี้ โลกหน้าไม่มี เหล่าสัตว์ ผู้ผุดเกิดขึ้นไม่มีผลวิบากของกรรมที่สัตว์ทำดีทำชั่ว ไม่มี ฯ ๑๓. ดูกรบพิตร ถ้าเช่นนั้น อาตมภาพจักยกอุปมาถวายบพิตร บุรุษผู้เป็นวิญญูชนในโลกนี้ บางพวกย่อมทราบเนื้อความของ คำพูดด้วยอุปมา 4 ๘ ดูกรบพิตร เปรียบเหมือนบุรุษเอาตาชั่ง ชั่งก้อนเหล็กที่เผา ไว้วันยังค่ำ ไฟติดทั่ว ลุกโพลงแล้ว ต่อมา เอาตาชัง ชังเหล็กนั้น ซึ่งเย็นสนิทแล้ว เมื่อไรหนอก้อนเหล็กนั้นจะเบากว่า อ่อนกว่า หรือควรแก่การงานกว่า คือว่า เมื่อไฟติดทั่วลุกโพลงอยู่แล้ว หรือ ว่าเมื่อเย็นสนิทแล้ว ฯ 4 ดูกรท่านกัสสป เมื่อใดก้อนเหล็กนั้น ประกอบด้วยไฟ ประกอบด้วยลมไฟติดทั่วลุกโพลงแล้วเมื่อนั้น จึงจะเบากว่าอ่อน กว่าและควรแก่การงานกว่า แต่เมื่อใดก้อนเหล็กนั้น ไม่ประกอบ ด้วยไฟ และไม่ประกอบด้วยลม เย็นสนิทแล้ว เมื่อนั้นจึงจะหนัก กว่า กระด้างกว่า และไม่ควรแก่การงานกว่า ฯ ฉันนั่นแหละบพิตร เมื่อใด กายนี้ประกอบด้วยอายุ ไออุ่น และวิญญาณเมื่อนั้น ย่อมเบากว่าอ่อนกว่าควรแก่การงานกว่าแต่ ว่า เมื่อใด กายนี้ไม่ประกอบด้วยอายุ ไออุ่น และวิญญาณ เมื่อนั้น ย่อมหนักกว่า กระด้างกว่าไม่ควรแก่การงานกว่า ดูกรบพิตร โดยปริยายของบพิตรนี้แล ต้องเป็นอย่างนี้ว่า แม้เพราะเหตุนี้ โลกหน้ามีอยู่เหล่าสัตว์ผู้ผุดเกิดขึ้นมีอยู่ ผลวิบาก ของกรรมที่สัตว์ทำดีทำชั่วมีอยู่ๆ