การพิจารณาทรัพย์และปัญญา : หน้า 14/92

๓.๒) ไม่ทำบุญ ข้อที่ ๔ ปัญญาที่จะทำตัวเองให้หลุดให้พ้นจากกิเลสเป็นอย่างไร สำหรับข้อนี้ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงนำพฤติกรรมการหาทรัพย์ การใช้ทรัพย์ จาก ๓ ข้อข้างต้นมาประกอบด้วย แล้วแบ่งให้เห็นเป็น ๑๐ กลุ่ม เพื่อให้เราพิจารณาว่า การหาทรัพย์ การใช้ทรัพย์ของเรานั้น ยิ่งมีสมบัติ เรายิ่งมีปัญญา ยิ่งมีบุญ หรือว่า ยิ่งมี สมบัติ ยิ่งก่อเวร หรือสร้างบาป กลุ่มที่ ๑ หาทรัพย์มาโดยความไม่ชอบธรรม ได้มาแล้วไม่เลี้ยงตน แล้วก็ไม่ยอม ทำบุญทำทานอีกด้วย พระองค์ทรงเรียกว่า คนประเภททรัพย์สกปรก อดอยาก แล้วก็ ตระหนี่ขี้เหนียวไม่ยอมทำบุญทำทาน เรื่องมีปัญญาไม่มีปัญญา ไม่ต้องพูดแล้ว เพราะว่า ไม่มีแน่ ๆ อยู่แล้ว กลุ่มที่ ๒ ได้ทรัพย์มาแบบไม่ชอบธรรม ได้มาแล้วเลี้ยงตน แล้วไม่ยอมทำบุญ นั่นคือ ทรัพย์สกปรก กินอิ่ม แต่ว่าตระหนี่ขี้เหนียว ๓ กลุ่มที่ ๓ หาทรัพย์โดยไม่ชอบธรรม ได้มาแล้วก็เลี้ยงตน แล้วก็ทำบุญทำทาน ด้วย นั่นคือทรัพย์สกปรก กินอิ่ม มีโอกาสก็ทำบุญทำทาน ประเภทนี้จะเรียกว่าผู้ร้าย- ผู้ดี ก็เรียกได้ กลุ่มที่ ๔ หาทรัพย์โดยชอบธรรมบ้าง ไม่ชอบธรรมบ้าง แล้วไม่เลี้ยงตน และ ไม่ทําบุญ คือทรัพย์ก็หากินทั้งสะอาดทั้งสกปรก แล้วก็อดๆ อยากๆ แถมขี้เหนียวด้วย นี่ เป็นอีกพวกหนึ่ง กลุ่มที่ ๕ หาทรัพย์โดยชอบธรรมบ้าง ไม่ชอบธรรมบ้าง แล้วเลี้ยงตน แต่ไม่ ทําบุญ คือหาเลี้ยงตัวเองทั้งทรัพย์ที่สะอาดและสกปรก แล้วก็เลี้ยงเสียอิ่มหนำสำราญ แต่ ว่าก็ขี้เหนียวไม่ทำบุญทำทาน กลุ่มที่ 5 หาทรัพย์โดยชอบธรรมบ้าง ไม่ชอบธรรมบ้าง แล้วเลี้ยงตน และทำบุญ อยู่ในบุญ ๑๒ kalyanamitra.org