สัญญา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 32 / 51

…า เพราะอรรถว่า พรหมเหล่านั่นไม่มีความต่ำต้อย เพราะ เป็นผู้มีสมาบัติอย่างอุกฤษฎ์ฯ ขันธ์ ๕ (คือ เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ) ที่เป็นวิบากแห่งอรูปฌานที่ ๑ ซึ่งเป็นไปในอากาสา นัญจายตนะนั่นแล หรือโอกาสที่ท่านก…

บทความนี้กล่าวถึงลักษณะของพรหมในชั้นต่าง ๆ โดยเริ่มจากคำนิยามที่หลากหลายถึงว่าสุทธาวาส และการอธิบายความสำคัญของพระอรหันต์กับการเข้าถึงชั้นพรหมที่สูงขึ้นในอภิธัมมัตถสังคหบาลี ซึ่งสรุปได้ว่าบุคคลที่ไม่ใ

…ารมณ์ คือ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์ หรือ อารมณ์ใด ๆ เกิดขึ้นแล้ว ในสมัยนั้น ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต ความไม่ฟุ้งซ่าน ย่อมมี ธรรมเหล่านี้ ชื่อว่ากุศล ญาณที่เป็น ไปในธรรมเหล่านี้ ชื่อว่าธัมมปฏ…

ในหน้าที่ 234 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี พบว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงธรรมอันทัสสนะที่ควรละ โดยเฉพาะราคะ โทสะ โมหะ และกิเลส อีกทั้งการภาวนาเกี่ยวกับจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ซึ่งการตรัสเช่นนี้ชี้ให้เ

…ป็นไป แห่งอรูปธรรม และการกำหนดความเป็นของประณีตในความไม่มีแห่ง อรูปธรรมเป็นไปนั้น โดยนัยเป็นต้นว่า "สัญญาเป็นดังโรค สัญญา เป็นดังหัวฝี" หรือว่า "น่าติเตียนจิต จิตนี้หนอน่าติเตียนจริง" ดังนี้

ในคัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหบาลีได้มีการกล่าวถึงการเจริญฌาน โดยเฉพาะมัชฌิมฌานและปณีตฌาน ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการเข้าถึงอภิญญา จากการเจริญปัญจมฌาน บุคคลสามารถพัฒนาจิตถึงขั้นวิญญาณได้ ที่สำคัญคือการทำความเข้า

…วิสุทธิทั้ง ๖ เป็นไป ตามสมควรแก่การประกอบ ฯ ในสัพพสังคหะ พึงทราบขันธ์ ๕ คือ รูปขันธ์ ๑ เวทนาขันธ์ ๑ สัญญาขันธ์ ๑ สังขารขันธ์ ๑ วิญญาณขันธ์ ๑ ฯ อุปาทานขันธ์ ๕ คือ รูปปทานขันธ์ ๑ เวทนูปาทานขันธ์ ๑ สัญญูปาทาน…

บทความนี้นำเสนอความเข้าใจในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นไปที่ธรรม ๓๓ ในโลกุตตรจิต รวมถึงขันธ์ ๕ อุปาทานขันธ์ ๕ อายตนะ ๑๒ และธาตุ ๑๘ ซึ่งสำคัญต่อการศึกษาและเข้าใจอริยสัจ ๔ในพุทธศ

… อย่างเดียว กระจายออกไปด้วยสามารถแห่งวิญญาณธาตุ ๓ อย่าง ฯ [สังคหคาถา] ธรรม ๕ เหล่านี้ คือ รูป เวทนา สัญญา เจตสิกที่เหลือ และวิญญาณ ตรัสเรียกว่า ขันธ์ ๕ ฯ อนึ่ง ธรรมที่เป็นไปในภูมิ ๓ ตรัสเรียกว่า อุปาทานขัน…

เนื้อหานี้เสนอความเข้าใจเกี่ยวกับธรรม ๖๕ ที่สัมพันธ์กับเจตสิกและนิพพาน ในการศึกษาอุปาทานขันธ์ ๕ ร่วมกับการพิจารณาความสัมพันธ์ของทวารอารมณ์และธาตุที่มีอยู่ให้กว้างขวาง โดยชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่า

… - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 336 คล้ายกับโภชนะ เพราะเป็นของจะพึงกิน ฯ สัญญาตั้งอยู่ในฐานะคล้าย กับกับข้าว เพราะเป็นเหตุแห่งการได้อัสสาทะด้วยเวทนาฯ สังขาร ตั้งอยู่ในฐานะเหมือนพ…

เนื้อหานี้อธิบายถึงพระธรรมที่เกี่ยวข้องกับขันธ์และอุปาทานขันธ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเปรียบเทียบขันธ์กับโภชนะ เช่นกับข้าวที่ถูกปรุงแต่งเพื่อให้เกิดความพึงพอใจ การเข้าใจขันธ์ที่เป็นอารมณ์แก่อุปาทานสำ

…นะ ในจำพวกอายตนะ และว่า ธัมมธาตุ ในจำพวกธาตุฯ คำว่า เสสา เจตสิก ได้แก่ เจตสิก ๕๐ ที่เหลือจากเวทนาและสัญญา ฯ ถามว่า ก็เพราะเหตุไร พระผู้มีพระภาคจึงทรงแยกเวทนาและสัญญาไว้แผนกหนึ่งฯ แก้ว่า เพราะ (เวทนา) เป็นค…

…ามไม่เกิดขึ้นแห่งทุกข์ นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงธรรม ๖๕ อย่างที่มีอำนาจแห่งเจตสิก รวมถึงการแยกเวทนาและสัญญา และสาเหตุที่ทำให้แยกต่างหากในวิวัฒนธรรม โดยมีความสำคัญในการส่งเสริมความยินดีและเข้าใจในธรรม

…เคราะห์ (ประมวล, รวบรวม) สมถกรรมฐาน โดยนัย ๒ อย่าง ก่อน คือ กสิฯ ๑๐ อสุภะ ๑๐ อนุสสติ ๑๐ อัปปมัญญา ๔ สัญญา ววัตถาน (การกำหนด) ๑ และ อรูป ๔ ฯ พึงทราบการสงเคราะห์ (ประมวล) จริต ๖ อย่าง คือ ราคจริต ๑ โทสจริต ๑…

เนื้อหาในปริเฉทที่ ๕ ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงการเข้าใจในกัมมัฏฐานแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ สมถภาวนา และวิปัสสนาภาวนา พร้อมการบรรยายประเภทของกรรมฐานและภาวนา รวมถึงรายละเอียดเกี่ยวกับนคริยมจิต การ

… เมตตา ๑ กรุณา ๑ ชื่อว่าอัปปมัญญา ๔ ท่านเรียกว่า พรหมวิหารก็มี ฯ 0 มุทิตา 0 ๑ อุเบกขา ๑ อาหาเรปฏิกูลสัญญา (ความสำคัญในอาหารว่าปฏิกูล) ชื่อว่า สัญญา ๑ ฯ การกำหนดธาตุ ๔ ชื่อว่าววัตถาน ๑ ฯ อรูปสมาบัติ มีอาสาน…

เนื้อหาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา มีการอธิบายเกี่ยวกับกสิ 10 ประเภท และซากศพ 10 อย่าง รวมถึงความระลึก 10 อย่างที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้าซึ่งประกอบด้วยเมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกข

…ก่คนโมหจริตและวิตกจริตฯ อนุสสติ ๖ มีพุทธานุสสติ เป็นต้น เป็นสัปปายะแก่คนสัทธาจริต ฯ ความตาย ความสงบ สัญญา และการกำหนด (มรณัสสติ อุปสมานุสสติ อาหาเรปฏิกูลสัญญา จตุธาตุววัตถาน) เป็นสัปปายะแก่คนพุทธิจริตฯ ส่ว…

ในเรื่องของสัปปายะ มีความแตกต่างในแต่ละประเภทของจริต โดยมีการแยกประเภทกรรมฐานตามจริตที่ต่างกัน เช่น กายคตาสติและอานาปานะที่เหมาะกับคนประเภทที่แตกต่างกัน โดยอุปจารภาวนาและอัปปนาภาวนาก็มีบทบาทในกรรมฐานแ

…มตตาเป็นต้น ชื่อว่าพรหม- วิหาร เพราะเป็นธรรมที่อยู่อันสูงสุด หรือเพราะเป็นธรรมที่อยู่ของ ผู้สูงสุดฯ สัญญาที่เป็นไปว่าปฏิกูล ในกวฬิงการาหาร ด้วยอำนาจการ พิจารณาโดยกิจมีการไป การแสวงหา และการบริโภคเป็นต้น ชื…

ในบทนี้พูดถึงความสำคัญของการระลึกถึงคุณและธรรมต่าง ๆ ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี ซึ่งรวมถึงเทวตานุสสติ อุปสมานุสสติ และมรณานุสสติ เพื่อเสริมสร้างจิตใจให้มีสมาธิและสติ การมีเมตตาและความปรารถนาดีต่อผู้อื่นเป็

…น มีพุทธานุสสติเป็นต้น เป็นสัปปายะ แก่คนสัทธาจริต เพราะเป็นเหตุแห่งความเจริญศรัทธาฯ ความจาย ความสงบ สัญญา และการกำหนด เป็นสัปปายะแก่คนพุทธิจริต เพราะ เป็นวิสัยแห่งความรู้อย่างเดียว เหตุมีภาวะลึกซึ้ง ๆ บทว่…

บทความนี้อธิบายกรรมฐานที่เหมาะสมกับจริตของแต่ละบุคคล โดยอาทิ อสุภกรรมฐานที่เป็นประโยชน์ต่อคนที่มีราคะมาก และอานาปานะซึ่งช่วยคนที่มีโมหะ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงอนุสสติ 5 และกรรมฐานอื่นๆ ที่เหมาะแก่จริตของ

…ด เพราะอวิชชาเกิด รูปดับ เพราะตัณหา... กรรม... อาหารดับ รูปดับ ทำนองเดียวกัน และแม้ ถึงในเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ (ก็อย่างในรูปขันธ์) เป็น แต่ชักเอาอาหารออก ใส่ผัสสะเข้าแทนอย่างนี้ว่า เพราะผัสสะเก…

…ิจารณาความเกิดและดับในสังขาร ด้วยอุทยัพพยญาณ และสามารถเห็นความเกิดและดับในรูปขันธ์ต่าง ๆ เช่น เวทนา สัญญา และสังขาร มีการกล่าวถึงวิปัสสนาและผลที่ได้รับจากการพิจารณาในลักษณะนี้ เช่น โอภาสและปีติที่เกิดขึ้นจ…

… หลังเป็นประธาน ดังนี้ " ขตฺติโย [อห์] อิติ มาโน =ขตฺติยมาโน มานะว่า [เราเป็น] กษัตริย์, สตฺโต อิติ สัญญา = สตฺตสญฺญา ความสำคัญว่าสัตว์, สมโณ [อหิ ] อิติ ปฏิญญา = สมณปฏิญญา ปฏิญญาว่า [ เราเป็น] สมณะ " ๑. ใ…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับวิเสสนะในบาลีไวยกรณ์ รวมถึงบทเฉพาะเช่น วิเสสโนภยบทและวิเสสโนปมบท โดยได้อธิบายตัวอย่างที่ชัดเจนและการประยุกต์ใช้ในประโยค นอกจากนี้ยังกล่าวถึงสัมภาวนบุพพบทที่มีความสำคัญในการแสดง

…ิมคเค กรุณา มุทิตา อุเปกขาติ อิเม จตฺตาโร พรหมวิหาราฯ อากาสา นญจายตน์ วิญญาณญจายตน อากิญจัญญายตน เนวสัญญานา สัญญายตนนฺติ อิเม จตฺตาโร อารุปปาฯ อาหาเรปฏิกูลสัญญา เอกา สัญญา นามฯ จตุธาตุววัฏฐาน เอก ววฏฐานนฺต…

เนื้อหาในบทนี้นำเสนอเกี่ยวกับวิสุทธิมคฺคและการวิเคราะห์ปกรณ์วิเสสสุลที่มีความสำคัญในการปฏิบัติธรรม โดยเน้นถึงการใช้พรหมวิหารในการพัฒนาจิตใจ และภาวนาในฌาน การเข้าใจองค์ประกอบของอารมณ์และการดำเนินชีวิตโ

…ค) - หน้าที่ 143 กมฺมภูฐานคฺคหณนิทฺเทโส สกฺกา สภาวธมฺมวฑฺเต ฯ วิญญาณเปคโม วิญญาณสฺส อภาว ตตฺตา ฯ เนวสัญญานาสัญญายตนารมณ์ สภาวธมฺมตฺตาเยว น วๆเตต พฯ เสสานิ อนิมิตตตตา ฯ ปฏิภาคนิมิตต์ หิ วฑฺฒตพุฒิ นาม ภเวยย …

บทความนี้เสนอวิเคราะห์เนื้อหาของวิสุทธิมคฺคสฺส โดยเฉพาะด้านการศึกษาเกี่ยวกับอารมณ์ต่าง ๆ เช่น อานาปานสติ และกายคตาสติ ซึ่งช่วยให้ผู้ปฏิบัติธรรมสามารถเข้าใจ และเข้าถึงสภาวะญาณได้ดียิ่งขึ้น เพื่อเสริมสร

…สิณา อภิญญาน์ ฯ ตโย พรหมวิหารา จตุตถพรหมวิหารสฺส ฯ เหฏฐิมิ เหฏฐิมิ อารุปป์ อุปริมสฺส อุปริมสฺส ฯ เนวสัญญานา สัญญายตน์ นิโรธสมาปตฺติยา ฯ สพฺพานปี สุขวิหารสฺส วิปสฺสนา ภวสมฺปตฺตีนนฺติ ฯ เอวํ ปจฺจยโต ฯ จริยาน…

บทความนี้เกี่ยวกับวิสุทธิมคฺคสฺส ซึ่งเป็นแนวทางที่สำคัญในการใฝ่หาความหลุดพ้นและการพัฒนาจิตของมนุษย์ภายในบริบทของการปฏิบัติสมาธิและอานาปานสติ โดยเน้นการพิจารณาสถานะแห่งจิตและการใช้กรรมฐานในการเข้าถึงจิ

… ภิกขุ คเหตุวา วิเหเจนติฯ อถสฺส โส มา อิม วิเหฐยิตฺถ หมาย กเกตวา อิมินา นาม กมฺเมน คโตติ เต มนุสฺเส สัญญาเปตวา โสตถิภาว์ กริสฺสติ ฯ อยมานิสโส กเกตวา คมเนฯ ตสมา วุตตปุปการสุส ภิกขุโน กเกตวา อสุภนิมิตฺตทสฺสเ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอสุภกมฺมฏฺฐานนั่นมีความสำคัญในการพัฒนาจิตใจของพระภิกษุและบุคคลทั่วไป โดยกล่าวถึงการทำความเข้าใจในธรรมะและการฝึกฝนจิตเพื่อนำไปสู่การเข้าถึงพระนิพพานและการปล่อยวางในสิ่งที่ไม่จำเป็น ไม่ว

…ย สรีรมปิ อาคาเฉยย ยถา ปน โส ปาสาโณ วา ลตา วา นาคจนติ เอว์ สรีรมปี นาคจนติ อย ปน ตุยห์ อุปฏฐานากาโร สัญญาโช สัญญาสมุภโว กมฺมฏฺฐานนฺเต อชช อุปฏฐิติ มา ภาย ภิกขุติ ตาส์ วิโนเหตุวา หาส อุปปาเทตวา ตาม นิมิตเต …

วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสกุลมีการอธิบายถึงกระบวนการของจิต รวมถึงการประยุกต์ใช้หลักธรรมะเพื่อสร้างสติและความรู้สึกตัว เช่น การพิจารณารูปร่างและนิมิตต่าง ๆ ที่ช่วยให้มีสมาธิและสามารถพัฒนาจิตใจได้ นอ

…ี่นี่ 2 อายตนาน จกฺขุวิญญาณาทโย 2 วิญญาณกายา จกฺขุสมผสาทโย 2 ผสสา จกฺขุสมฺผสฺสชาเวทนาทโย 2 เวทนา รูปสัญญาทโย 2 สัญญา รูปสัญเจตนาทโย ฉ เจตนา รูปตัณหาทโย 2 ตัณหากายา รูปวิตกกาทโย 2 วิตกกา รูปวิจาราทโย 2 วิจา…

บทนี้มีการอธิบายเกี่ยวกับวิสุทธิมคฺคและความสำคัญของการปฏิบัติในพุทธศาสนา รวมถึงการเข้าใจหลักอริยสัจ และการสร้างสัมมาทิฏฐิ โดยตัวเนื้อหาจะเน้นการพัฒนาจิตและการยกระดับความรู้ในทางพุทธศาสนา พร้อมทั้งอธิบ