ศิลปะและสถาปัตยกรรมในสมัยอยุธยา : หน้า 53/174

ฉบับยุโรป EU สมัยอยุธยาตอนกลางจนถึงอยุธยาตอนปลาย มักเขียนภาพเทวดาทวารบาลขนาดใหญ่บน บานประตูตู้พระไตรปิฎก คือรูปเทวดายืนบนแท่น มีพระรัศมีรอบพระเศียร มียักษ์แบกแท่นสูงเต็ม สองบานประตูตู้ สันนิษฐานว่ามีจุดประสงค์เพื่อให้ เทวดารักษาคุ้มครองคัมภีร์พระไตรปิฎกให้อยู่รอด ปลอดภัยจากภยันตรายทั้งปวง สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชมีการ เจริญสัมพันธไมตรีการค้ากับชาวต่างประเทศ จึงมี การเขียนภาพกษัตริย์ชาวต่างชาติขึ้นบนบานประตูตู้ พระไตรปิฎก ฝั่งขวาเป็นภาพพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ กษัตริย์แห่งฝรั่งเศส ส่วนบานประตูฝั่งซ้ายเป็นรูป กษัตริย์เปอร์เซีย แสดงว่ารัชสมัยนี้มีความโดดเด่น ด้านการค้าและการทูตกับต่างประเทศเป็นอย่างดี ซึ่งต่างจากลวดลายหลังสงครามสมัยกรุงธนบุรีเชื่อมต่อถึงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ช่วง รัชกาลที่ ๑-๒ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นช่วงที่บ้านเมืองผ่านความคุกรุ่นของสงคราม สถาปัตยกรรม อันงดงามและคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาถูกเผาทำลายไปมาก พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้า จุฬาโลกมหาราชทรงสละพระราชทรัพย์จ้างช่างจารจารึกพระไตรปิฎกลงในใบลาน สร้างตู้ใส่ไว้ใน หอมณเฑียรธรรม และสร้างพระไตรปิฎกถวายพระสงฆ์ไว้ในพระอารามหลวงทุกแห่ง ส่วนศิลปะ ลายรดน้ำบนตู้พระไตรปิฎกในช่วงนี้ยังคงความงามเพราะสืบต่อจากสมัยอยุธยาอันรุ่งเรือง แต่ความสูญเสียจากสงครามบั่นทอนขวัญและกำลังใจของช่างศิลป์ทำให้งานที่ออกมาแม้จะไม่ ด้อยค่าความงาม แต่ไม่มีพลังและไม่เป็นกลุ่มก้อนเหมือนก่อน ๕๑ พฤศจิกายน ๒๕๕๗ อยู่ในบุญ