การพบกันของพระเจ้าอโศกและสามเณรนิโครธ : หน้า 8/101

กับพระเจ้าอโศก ขณะประทับยืนอยู่ที่หน้าต่าง ทรง ทอดพระเนตรเห็นนิโครธสามเณร มีอายุเพียง 9 ขวบ กำลังเดินผ่านไปทางพระลานหลวงอย่างสงบเสงี่ยม สง่างาม ครั้นทอดพระเนตรเห็นแล้ว ทรงรำพึงว่า "คนทั่วไปมีจิตฟุ้งซ่าน มีส่วนเปรียบเหมือนมฤคที่ วิ่งพล่านไป ส่วนทารกนี้ ไม่มีจิตฟุ้งซ่าน การมองดู การเหลียวดู การแขน และการเหยียดแขนของเขา งามยิ่งนัก ภายในของทารกคนนี้ น่าจักมีโลกุตรธรรม แน่นอน” พร้อมกับการทอดพระเนตรเห็นของ พระราชานั่นเอง พระหฤทัยก็เลื่อมใสในสามเณร จากนั้น จึงทรงสั่งพวกอำมาตย์ไปนิมนต์ สามเณร สามเณรได้เดินอย่างสำรวมไปตามปกติ เมื่อได้รับคำเชิญแล้ว ก็เดินเข้าไปนั่งใกล้ราชบัลลังก์ พระเจ้าอโศกทอดพระเนตรดูลีลาทุกท่วงท่าที่ น่าเลื่อมใสของสามเณรแล้ว ถึงกับน้อมถวายอาหาร ของพระองค์เองที่ข้าราชบริพารเตรียมไว้สำหรับให้ เสวยแด่สามเณรนิโครธด้วยความนอบน้อม เมื่อสามเณรฉันเสร็จ พระเจ้าอโศกตรัสถามว่า “พ่อเณร ท่านรู้พระโอวาทที่พระศาสดาทรงประทาน แก่พวกพ่อเณรหรือไม่” สามเณรถวายพระพรว่า “มหาบพิตร อาตมภาพรู้แต่เพียงโดยย่อ” จากนั้นก็ กล่าวธรรมเพียงบทสั้นๆ ว่า “อปปมาโท อมต์ ปท ปมาโท มจฺจโน ปท์ ความไม่ประมาทเป็นทางไม่ตาย ความประมาทเป็นทางแห่งความตาย” จากนั้น ก็เทศน์ด้วยสำเนียงที่ไพเราะเพราะพริ้ง นี่ขนาด ถ่อมตนว่ารู้น้อยแล้ว แต่เทศน์ได้ยอดเยี่ยมมาก ไพเราะทั้งเบื้องต้น ท่ามกลาง และเบื้องปลาย พระราชาพอได้สดับแล้ว ก็ปลื้มปีติในธรรมที่