หน้าหนังสือทั้งหมด

อัฏฐบริขารและอุดมการณ์ของพุทธศาสนา
43
อัฏฐบริขารและอุดมการณ์ของพุทธศาสนา
…หรือเฉย ๆ) สัญญา (ความจ๋า) สังขาร (ความคิด) วิญญาน (ความรู้ อารมณ์ทางตา หู เป็นต้น) ซึ่งรวมเรียกว่า ขันธ์ 5 ไม่ใช่ตน บังคับบัญชาไม่ได้ ขันธ์ 5 ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ ไม่ควรยึดมั่น ถือมั่นว่า นั่นเป็นตัวตนของเ…
บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของเครื่องอัฏฐบริขารที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้แก่ภิกษุ รวมถึงอุดมการณ์ของพุทธศาสนาที่สื่อสารในโอวาทปาฏิโมกข์ ซึ่งมุ่งหวังทำให้ชาวพุทธเข้าใจในเครื่องหมายของการหลุดพ้นจากทุกข์ โ
มัชฌิมาปฏิปทาและมรรคมีองค์ 8 สู่ความเป็นพุทธะ
204
มัชฌิมาปฏิปทาและมรรคมีองค์ 8 สู่ความเป็นพุทธะ
…ฏฐาน 4 สัมมัปธาน 4 อิทธิบาท 4 อินทรีย์ 5 พละ 5 และโพชฌงค์ 7 ฉันนั้น องค์มรรค 8 ประการนี้ ถ้าจะจัดโดยขันธ์ ก็อาจจะจัดได้เป็น 3 ขันธ์ คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมา สังกัปปะจัดอยู่ในปัญญาขันธ์ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ …
…เกี่ยวกับมรรคมีองค์ 8 ในทางพุทธศาสนา เป็นสื่อการปฏิบัติที่ส่งผลต่อการเข้าถึงพุทธะ โดยแบ่งมรรคเป็น 3 ขันธ์ คือ ขันธ์แห่งปัญญา ขันธ์แห่งศีล และขันธ์แห่งสมาธิ อธิบายความสำคัญของการปฏิบัติตามมัชฌิมาปฏิปทาซึ่งร…
ประเภทของบุคคลที่ฟังธรรม
57
ประเภทของบุคคลที่ฟังธรรม
…แล้วจึงจะเข้าใจ ปฏิบัติตามจนกระทั่งบรรลุธรรมได้ ดังเช่นตัวอย่าง พระปัญจวัคคีย์ได้ฟังพระศาสดาตรัสว่า ขันธ์ 5 เป็นอนัตตา แล้วทรงอธิบายว่าถ้าขันธ์ 5 เป็นอัตตาแล้วไซร้ ขันธ์ 5 นั้นก็จะไม่พึงเป็นไปเพื่อความลำบา…
การฟังธรรมแบ่งออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ อุคฆฏิตัญญูบุคคล ซึ่งสามารถเข้าใจธรรมได้จากการยกหัวข้อเพียงเล็กน้อย เช่น ตัวอย่างพระพาหิยเถระที่บรรลุธรรมได้ทันทีจากพระดำรัสสั้น ๆ, วิปจิตัญญูบุคคล ต้องการการอธิบ
การพิจารณาจิตตามธรรมวินัย
31
การพิจารณาจิตตามธรรมวินัย
… อุทธัจจกุกกุจจะ วิจิกิจฉา ที่ละได้แล้ว จะไม่เกิดขึ้นต่อไปด้วยประการใด ย่อมรู้ชัดประการนั้นด้วย” 2. ขันธ์ คือ กำหนดรู้ว่า ขันธ์ 5 แต่ละอย่างคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร ดับไปอย่างไร ดังพุทธพจน์ว่า * มัชฌิมนิ…
…นิวรณ์ 5 ประการ เช่น กามฉันทะ พยาบาท หรือวิจิกิจฉา ที่มีเกิดและดับอย่างชัดเจน นอกจากนี้ยังมีการสำรวจขันธ์ 5 ว่าเป็นอย่างไรและมีความสัมพันธ์กับจิตอย่างไร ความเข้าใจนี้มีความสำคัญต่อการพัฒนาสมาธิและการหลุดพ้…
วิปัสสนากัมมัฏฐานและความหมายของวิปัสสนา
65
วิปัสสนากัมมัฏฐานและความหมายของวิปัสสนา
…ลางเท่าหน้าตักธรรมกาย การที่ดวงญาณเท่าหน้าตักธรรมกาย นี้เรียกว่า จกฺขุกรณี เห็นเป็นปกติ คือ เห็นเบญจขันธ์ทั้ง 5 ในกายมนุษย์ กายมนุษย์ละเอียด กายรูปพรหม รูปพรหมละเอียด อรูปพรหม อรูปพรหมละเอียด ว่าเป็นอนิจจั…
… อนัตตา การเห็นด้วยตาธรรมกายเป็นการรู้ที่ตรงตามความจริง แล้วกล่าวถึงวิธีการศึกษาที่มี 6 ภูมิ ได้แก่ ขันธ์ 5 อายตนะ 12 ธาตุ 18 อินทรีย์ 22 อริยสัจ 4 ปฏิจจสมุปบาท ต้องอาศัยกายธรรมในการมองเห็นและเข้าใจสภาพภพใ…
ภพภูมิและขันธ์ 5 ในพระพุทธศาสนา
6
ภพภูมิและขันธ์ 5 ในพระพุทธศาสนา
…ของภพภูมิทางวิทยาศาสตร์กับพระพุทธศาสนา 4.5 กิเลส กรรม วิบาก นำไปสู่ภพภูมิ 63 66 67 70 78 81 บทที่ 5 ขันธ์ 5 5.1 ความหมายของขันธ์ 5 85 88 5.2 ธรรมชาติของขันธ์ 5 88 5.3 องค์ประกอบของขันธ์ 5 89 5.4 ประเภทของข…
…ุทธศาสนาและความเชื่อมโยงกับวิทยาศาสตร์ พร้อมทั้งความรับผิดชอบที่เกิดจากกิเลสและกรรม ในบทที่ 5 นำเสนอขันธ์ 5 โดยอธิบายความหมาย ธรรมชาติ และองค์ประกอบที่มีในตัวขันธ์ 5 เพื่อเข้าใจความซับซ้อนของชีวิตคนตามหลัก…
การศึกษาอินทรีย์และอริยสัจ 4
7
การศึกษาอินทรีย์และอริยสัจ 4
…นฐานะเป็นวัฏฏะ 217 10.6 กระบวนการดับวงจรปฏิจจสมุปบาท 218 บทที่ 11 วิปัสสนาภูมิในภาคปฏิบัติ 223 11.1 ขันธ์ 5 227 11.2 อายตนะ 12 231 11.3 ธาตุ 18 232 11.4 อินทรีย์ 22 236 11.5 อริยสัจ 4 240 11.6 ปฏิจจสมุปบาท…
…พันธ์ รวมถึงความสำคัญและกระบวนการดับวงจรนี้ สุดท้ายบทที่ 11 เน้นวิปัสสนาภูมิและองค์ประกอบต่างๆ เช่น ขันธ์ 5 อายตนะ 12 และธาตุ 18
MD 408 สมาธิ 8: วิปัสสนากัมมัฏฐาน
8
MD 408 สมาธิ 8: วิปัสสนากัมมัฏฐาน
…408 สมาธิ 8 : วิปัสสนากัมมัฏฐาน ศึกษาหลักในการเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐาน ได้แก่ กิเลส กรรม วิบาก ภพภูมิ ขันธ์ 5 อายตนะ ธาตุ 18 อินทรีย์ 22 อริยสัจ 4 และปฏิจจสมุปบาท รวมทั้งวิปัสสนาภูมิที่เป็นหลัก ปฏิบัติที่เกี…
รายวิชา MD 408 สมาธิ 8 มุ่งเน้นการศึกษาเกี่ยวกับวิปัสสนากัมมัฏฐาน เริ่มจากหลักทางพระพุทธศาสนา เช่น กิเลส กรรม วิบาก ฯลฯ และเสนอแนวทางการปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับวิชชาธรรมกาย โดยนักเรียนจะได้รับความรู้ แ
แนวคิดเกี่ยวกับสมถะและวิปัสสนา
13
แนวคิดเกี่ยวกับสมถะและวิปัสสนา
…รพิจารณาให้เห็นสภาพไตรลักษณ์ของสังขาร เป็นการเห็น ด้วยภาวนามยปัญญา โดยอาศัยภูมิวิปัสสนา 6 ประการคือ ขันธ์ 5 อายตนะ 12 ธาตุ 18 อินทรีย์ 22 อริยสัจ 4 ปฏิจจสมุปบาท ซึ่งภูมิของวิปัสสนา โดยสรุปมี 2 อย่างคือ รูป…
…ธรรมและพระธรรมกาย การเจริญวิปัสสนาเกี่ยวกับการพิจารณาไตรลักษณ์ของสังขาร มีภูมิวิปัสสนาหกประการ เช่น ขันธ์ 5 และ อริยสัจ 4 ภูมิหลักของวิปัสสนาคือ รูปและนาม. ให้ผู้เรียนเข้าใจหลักการและความหมายของการเจริญสมถ…
การรู้และขันธ์ 5 ในพุทธศาสนา
105
การรู้และขันธ์ 5 ในพุทธศาสนา
…นา สัญญา สังขาร และวิญญาณด้วยกันทั้งสิ้น ไม่ว่าจะเป็นพระภิกษุ สามเณร อุบาสก อุบาสิกา ก็ประกอบด้วย 5 ขันธ์ทั้งนั้น ซึ่งก็คือ รูป 4 นาม 1 เหมือนกัน 5.4 ประเภทของขันธ์ 5 ขันธ์ 5 เมื่อจัดแบ่งเป็นประเภท สามารถแ…
…รรู้ว่าสิ่งต่างๆ ในโลกสามารถรับรู้ได้ด้วยอวัยวะต่างๆ เช่น ตา, หู, จมูก, ลิ้น และกาย และยัง อธิบายถึงขันธ์ 5 ที่ประกอบด้วย รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ โดยแบ่งขันธ์ออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่ ขันธ์ที่ประกอบ…
อุปาทานและกรรมภพในอภิธรรม
216
อุปาทานและกรรมภพในอภิธรรม
…ลกรรม อันจะนำไปสู่กามภพ รูปภพ อรูปภพ อุปปัตติภพ แปลว่า ภพคือภาวะที่เกิดขึ้น ปรากฏขึ้น ได้แก่ อุปาทานขันธ์ ซึ่งก็หมายถึง ภพทั้ง 3 นั้นเอง 11. ชาติ คือ ความเกิด ว่าโดยสมมติได้แก่ความเกิดของสัตว์ โดยปรมัตถ์ ไ…
…และอกุศลกรรมที่จะนำไปสู่กามภพ รูปภพ และอรูปภพ ขณะที่อุปปัตติภพคือภาวะที่เกิดขึ้นหรือปรากฏเป็นอุปาทานขันธ์ ซึ่งหมายถึงภพทั้ง 3 ได้แก่ การเกิดของขันธ์ 5 ที่เกิดขึ้นทุกขณะจิต การเกิดที่มีลักษณะเป็นตัวตนในภพภู…
แนวคิดเกี่ยวกับขันธ์ 5 และอริยสัจ 4
235
แนวคิดเกี่ยวกับขันธ์ 5 และอริยสัจ 4
แนวคิด 1. ขันธ์ 5 ในภาคปฏิบัติประกอบด้วย ขันธ์ 5 ส่วนละเอียด ส่วนกลาง และส่วนหยาบ 2. อายตนะ 12 แบ่งเป็นอายตนะภายใน …
เนื้อหาประกอบด้วยการอธิบายขันธ์ 5 ซึ่งมีส่วนละเอียด ส่วนกลาง และส่วนหยาบ อายตนะ 12 ที่แบ่งออกเป็นอายตนะภายในและภายนอก ธาตุ 18 ซึ่งค…
การศึกษาเกี่ยวกับวิญญาณธาตุและขันธ์ 5
239
การศึกษาเกี่ยวกับวิญญาณธาตุและขันธ์ 5
จะเห็นได้ว่าวิญญาณธาตุต่างจากวิญญาณขันธ์ วิญญาณธาตุคือใจทั้งหมด คือ เห็น จำ คิด รู้ ส่วนวิญญาณขันธ์คือส่วนรู้ เป็นเพียงแค่ผลงานของดวงรู้เท่า…
เอกสารนี้กล่าวถึงความแตกต่างระหว่างวิญญาณธาตุและวิญญาณขันธ์ โดยวิญญาณธาตุคือส่วนที่ประกอบด้วยความสามารถในการเห็น จำ คิด และรู้ ขณะที่วิญญาณขันธ์เป็นเพียงผลผลิต…
การเกิดและความแก่ของมนุษย์
251
การเกิดและความแก่ของมนุษย์
…ายทิพย์แล้ว กายมนุษย์ก็จะต้องตายทันที กายมนุษย์เป็นทุกข์นั้น ก็เพราะอุปาทาน คือ ความยึดมั่นถือมั่นในขันธ์ทั้ง 5 อันได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณว่าเป็นตัวตน บุคคล เราเขา ของเราของเขา จึงได้ชื่อว่…
บทความนี้อธิบายถึงกระบวนการเกิดและความแก่ของมนุษย์ โดยใช้แนวคิดของดวงธรรมและขันธ์ทั้ง 5 ที่แสดงให้เห็นความทุกข์จากการถือมั่นในกายและใจ การเกิด ความแก่ และความเจ็บไข้ที่มนุษย์ต้องเผช…
กุศลธรรมและการปฏิบัติด้านธรรมะ
556
กุศลธรรมและการปฏิบัติด้านธรรมะ
…หนังสือ ธรรมะเพื่อประชาชน ๕๕๕ ธรรมที่เป็นกุศล, ธรรมฝ่ายกุศล, ธรรมที่ดี, ธรรมฝ่ายดี ความอดทน ขันธมาร ขันธ์ ๕ คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ เป็นมาร เพราะเป็นสภาพอันปัจจัยปรุงแต่งขึ้น เป็นที่ตั้งแห่งทุกข์…
เนื้อหาเกี่ยวกับหลักธรรมที่ส่งเสริมความดีและกุศลธรรมในพระพุทธศาสนา เช่น ขันธ์ ๕, ขันติ และการฝึกอบรมจิตใจ ทั้งยังกล่าวถึงศีล, ฌาน, และความหมายของการปฏิบัติธรรมเพื่อการพัฒนาจิตใจ…
กุศลธรรมและขันติ
552
กุศลธรรมและขันติ
… หนังสือธรรมะเพื่อประชาชน ๕๕๑ ธรรมที่เป็นกุศล, ธรรมฝ่ายกุศล, ธรรมที่ดี, ธรรมฝ่ายดี ความอดทน ขันธมาร ขันธ์ ๕ คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ เป็นมาร ขิปปาภิญญา รู้ฉับพลัน เพราะเป็นสภาพอันปัจจัยปรุงแต่งขึ้…
…ูกต่างวรรณะ ทำให้เข้าใจธรรมและการปฏิบัติในชีวิตประจำวันได้ดียิ่งขึ้น สามารถศึกษาคำศัพท์ที่สำคัญเช่น ขันธ์ ๕, พระอรหันต์ และกรรมหนัก
ธรรมะและการปล่อยวางในพระอริยะ
499
ธรรมะและการปล่อยวางในพระอริยะ
…าตุที่อยู่ระหว่างธาตุต่างๆ ของร่างกาย และวิญญาณธาตุมีลักษณะรู้อารมณ์ ถ้าหากธาตุเหล่านี้ ไม่สมดุลกัน ขันธ์ ๕ ก็ดำรงอยู่ไม่ได้ มีอันต้องแตกสลายไป ขันธ์ ๕ ก็คือสังขารร่างกายของเรานั่นเอง ประกอบไป ด้วยนามและรู…
…ุ ซึ่งจะมีบทบาทสำคัญในการรักษาความสมดุลทางร่างกายและจิตใจ โดยธาตุเหล่านี้หากมีความไม่สมดุลจะส่งผลให้ขันธ์ ๕ ซึ่งรวมถึงสังขารของเราต้องแตกสลายไป นอกจากนี้ยังพูดถึงการปล่อยวางในบริบทของธรรมะที่ช่วยให้หลุดพ้น…
ธรรมะเพื่อประช: การปล่อยวางอย่างพระอริยะ
500
ธรรมะเพื่อประช: การปล่อยวางอย่างพระอริยะ
…ึ่งส่งผลให้เกิดความรู้แจ้งทางอารมณ์ต่างๆ เหล่านั้น ท่านเรียกว่า วิญญาณ เพราะฉะนั้น เมื่อพูดถึงรูปนามขันธ์ ๕ คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ นั่นเอง ขันธ์ ๕ นี้ พระพุทธองค์ตรัสว่า ไม่เที่ยง เป็นทุกข์และเป…
เนื้อหาเกี่ยวกับขันธ์ 5 ในพระพุทธศาสนาที่ประกอบด้วย รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ซึ่งทุกข์ทางกายและจิตใจ จำเป็นต้องพิจาร…
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
19
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…ตรัสไว้ในพระอภิธรรมนั้น โดยประการทั้งปวง คือโดยอำนาจ แห่งธรรมมีกุศลเป็นต้น และโดยอำนาจแห่งสภาวธรรมมีขันธ์เป็นต้น ว่าโดยปรมัตถ์ คือด้วยอำนาจแห่งปรมัตถ์ที่แท้ เว้นสมมติเสีย ก็ตั้ง อยู่โดยประการ ๔ คืออาการ ๔ …
ในบทนี้กล่าวถึงความหมายและลักษณะของจิตและเจตสิกตามพระอภิธรรม โดยอธิบายถึงอำนาจแห่งปรมัตถ์ที่ทำให้จิตเกิดขึ้นและรู้จักอารมณ์ โดยจิตถือเป็นธรรมชาติที่มีการรู้แจ้งอารมณ์เป็นลักษณะสำคัญ นอกจากนี้ยังมีการว
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 125
125
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 125
બૈ ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 125 ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยสุขเป็นอเหตุกะ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ดังนี้ ฯ แต่ไม่ทางยกปฏิจจนัยขึ้นด้วยอำนาจปฏิส…
เนื้อหาในหน้านี้กล่าวถึงการอธิบายขันธ์ที่เกี่ยวข้องกับจิตและธรรมชาติของอารมณ์ อธิบายถึงกาลที่เป็นอเหตุกะ รวมถึงความไม่มีอำนาจของปฏิสนธิกาล…