ดวง : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 319 / 319

…จแห่งปุถุชน ยิ่งปล่อยใจไปจรดกับกามคุณมากเท่าใด กิเลส ตัณหาก็สั่งสมมากขึ้น ๆ ใจจึงยิ่งมืดมัวลง ประดุจดวงอาทิตย์ที่ถูกเมฆหมอกบดบังฉะนั้น ที่ใด ถูกครอบงำด้วยความมืด ที่นั้นย่อมหาความสว่างมิได้ ข้อนี้มีอุปมา…

ทั้งปวงที่ทรงแสดงนั้น ไม่ว่าจะเป็นบทสั้นเพียงประโยคเดียว หรือบทยาวเพียงใดก็ตาม จึงเป็น ไปเพื่อการบรรลุมรรคผลนิพพานทั้งสิ้น สำหรับพระธรรมเทศนาธัมมจักกัปปวัตตนสูตร นอกจากพระพุทธองค์จะทรงชี้ทางสว่าง คือ

…1.4 ปฐมสาวกผู้มีวาสนาบารมีสูงสุด ขณะเมื่อสิ้นกระแสพระธรรมเทศนาแห่งองค์สมเด็จพระผู้ทรงพระภาคเจ้าแล้ว ดวงตา เห็นธรรม ปราศจากธุลีคือราคะ ปราศจากมลทินคืออกุศลธรรม ได้เกิดแก่พระโกณฑัญญเถระ คือเห็นด้วยธรรมจักษ…

ญาณทัสสนะอันมีปริวัฏฏ 3 มีอาการ 12 นี้ อาจแสดงด้วยตารางต่อไปนี้คือ อริยสัจญาณ ทุกขอริยสัจ สมุทัยอริยสัจ นิโรธอริยสัจ นิโรธคามินีปฏิปทา อริยสัจ สัจจญาณ ทรงหยั่งรู้ ทรงหยั่งรู้ ทรงหยั่งรู้ ทรงหยั่งรู้

…้แหละ ที่ ไม่รู้แก่ ไม่รู้ชรา ไม่รู้วิปริตแต่ประการใด มีแต่จะน้อมนำให้เกิดความสถาพร ความสุขสวัสดีใน ดวงหฤทัย สัตบุรุษทั้งหลายมีสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นต้น เป็นประธาน ย่อม สรรเสริญพระนวโลกุตรธรรม 9 ป…

5.3.2 รูปกายคือยุ้งฉางแห่งอกุศลธรรม แท้จริงกายนี้เป็นที่ประชุมแห่งชราและมรณะ เป็นที่ประชุมแห่งมานะ หรือความถือตัว เป็นที่ประชุมแห่งมักขะ คือการลบหลู่คุณท่านผู้มีคุณ ใช่แต่เท่านั้น กายนี้ยังเป็นที่ประช

…่ 7 นี้ คือศูนย์กลางกายอันเป็นที่ตั้งของใจอย่างถาวร นอกจากนี้ศูนย์กลาง กายฐานที่ 7 ยังเป็นที่สถิตของดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายมนุษย์ ดวงธรรมนี้มีขนาดเท่าฟอง ไข่แดงของไก่ มีลักษณะใสบริสุทธิ์ เมื่อแรกที่คนเราม…

6.5 มัชฌิมาปฏิปทา ข้อปฏิบัติอันเป็นกลาง ในปฐมเทศนาซึ่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสเทศนาแก่พระปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 นั้น พระองค์ได้ตรัสเตือนพระภิกษุปัญจวัคคีย์มิให้ประกอบตนพัวพันด้วยกามสุขัลลิกานุโยค

… ตถาคเตน อภิสมพุทธา แปลว่า พระตถาคตเจ้ารู้แล้วด้วย ปัญญาอันยิ่ง เมื่อเราสามารถทำใจให้หยุดนิ่งอยู่ตรงดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายมนุษย์นี้ ถือได้ว่ามีใจ เป็นปกติ ครั้นปฏิบัติได้ถูกส่วน นั่นคือมรรคทั้ง 8 ประการ …

… ตถาคเตน อภิสมพุทธา แปลว่า พระตถาคตเจ้ารู้แล้วด้วย ปัญญาอันยิ่ง เมื่อเราสามารถทำใจให้หยุดนิ่งอยู่ตรงดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายมนุษย์นี้ ถือได้ว่ามีใจ เป็นปกติ ครั้นปฏิบัติได้ถูกส่วน นั่นคือมรรคทั้ง 8 ประการ …

ธรรมานุปัสสนาสติปัฏฐาน พอถูกส่วนเข้าก็จะเข้าถึงดวงศีล เมื่อวางใจทำนองเดียวกัน พอถูก ส่วนเข้าก็จะเข้าถึงดวงสมาธิ ดวงปัญญา ดวงวิมุตติ และดวงวิมุตติญาณทั…

ธรรมานุปัสสนาสติปัฏฐาน พอถูกส่วนเข้าก็จะเข้าถึงดวงศีล เมื่อวางใจทำนองเดียวกัน พอถูก ส่วนเข้าก็จะเข้าถึงดวงสมาธิ ดวงปัญญา ดวงวิมุตติ และดวงวิมุตติญาณทั…

…ิดอยู่ใน วัฏสงสาร อนึ่ง พระโยคาวจรเจ้าผู้ดำเนินจิตเข้าไปตามทางสายกลางตรงศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ตั้งแต่ดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายมนุษย์จนถึงกายอรูปพรหมละเอียดนั้นจัดอยู่ในขั้นสมถภาวนา ดวงตาของกายต่าง ๆ เหล่านั้…

ไว้ว่า เหตุที่เรียกชื่อกายธรรมต่าง ๆ แตกต่างกันออกไป ก็เนื่องด้วยความแตกต่างแห่งปริมาณ อาสวกิเลสที่ห่อหุ้มใจของกายธรรมเหล่านั้น ถ้ายังมีอยู่มากก็เรียกว่า กายธรรมโคตรภู บางลง ไปก็เรียกว่ากายธรรมพระโสด

…นนิพพานนั้นมีอยู่จริง มิใช่ดิน น้ำ ลม ไฟ อย่างที่เราเห็นด้วยมังสจักษุ มิใช่โลกนี้ มิใช่โลกอื่น มิใช่ดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ หรือ ดวงดาว เพราะสิ่งเหล่านี้ยังอยู่ในภพ 3 มิใช่อะไรทั้งสิ้นที่อยู่ในภพสาม เป็นโลก…

6.5.4 ความหมายของนิพพานศัพท์ ท่านผู้เจริญทั้งหลายได้พบถ้อยคำที่เกี่ยวข้องกับนิพพานศัพท์อยู่หลายคำ อาจจะเกิด ข้อกังขาที่ทำให้เข้าใจสับสนได้ จึงขออธิบายตามลำดับดังนี้ คือ 1. สอุปาทิเสสนิพพาน เป็นพระนิพพ

…ธรรมชาติ ใจของคน เรานั้นประกอบด้วยความเห็น ความจำ ความคิด ความรู้ ทั้ง 4 อย่างนี้มีลักษณะสัณฐานเป็น ดวงกลม 4 ดวงซ้อนกันอยู่ตามลำดับ คือชั้นนอกสุดเป็นดวงเห็น และในสุดเป็นดวงรู้ ตราบใด ที่ดวงทั้งสี่ซ้อนกัน…

การดับทุกข์ อย่างไรก็ตามธรรมชาติของบุคคลนั้น ย่อมมีใจเป็นใหญ่ มีใจเป็นนาย มีใจเป็น หัวหน้า ดังพุทธภาษิตว่า มโนปุพฺพงฺคมา ธมฺมาฯ แปลว่า ธรรมทั้งหลายมีใจถึงก่อน มีใจเป็น หัวหน้า สำเร็จได้ด้วยใจ ดังนั้น

…ยในกายนี้ทำอย่างไร? เมื่อพระโยคาวจรวางใจไว้ตรงศูนย์กลางกายฐาน ที่ 7 ได้มั่นคงถูกส่วนแล้ว ก็จะได้เห็นดวงใสบริสุทธิ์ มีชื่อว่า ดวงปฐมมรรค หรือดวง- ธรรมานุปัสสนาสติปัฏฐาน ครั้นดำเนินจิตเข้าสู่กลางดวงปฐมมรรค…

รักษาโรค เป็นต้น พึงปฏิบัติตนอยู่ในสัมมาอาชีวะเลี้ยงชีวิตโดยชอบธรรม ให้เป็นที่สรรเสริญ แห่งพระอริยเจ้าทั้งหลาย 7.1.6 สัมมาวายามะ สัมมาวายามะนั้น ได้แก่ สัมมัปปธาน หรือความเพียร 4 ประการ คือ 1. เพียรละ

…นอย่างนี้นะ ให้รู้จักว่า ของสูงของต่ำอย่างนี้” การพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่เนือง ๆ จิตนั้นหมายถึงเฉพาะดวงจิต ซึ่งมีหน้าที่คิด แต่ เพียงอย่างเดียวเท่านั้น จะได้มีหน้าที่เห็น จำ หรือรู้ ก็หามิได้ ทั้งมิอาจสา…

เห็น จำ คิด รู้ 4 ประการนี้ สามารถจะไปถึงสถานที่ใด ๆ ในโลกนี้เพียงชั่วพริบตาเดียว ดังที่เรียกกันว่า เราส่งใจไป นั่นหมายความว่า กายมนุษย์ละเอียดของเราถูกส่งไป บุคคลที่ บรรลุธรรมกายแล้ว จะสามารถเห็นกาย

…ตั้งมั่นอยู่ ณ ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 แล้ว ใจจะปล่อย วางจากอารมณ์ภายนอก ครั้นปฏิบัติได้ถูกส่วนก็จะเห็นดวงใสสะอาดบริสุทธิ์เกิดขึ้น ณ ศูนย์กลาง กายฐานที่ 7 นั่นเอง ดวงใสนี้เรียกว่า ดวงปฐมมรรค หรือดวงธรรมานุป…

สมาธินั้นคือลักษณะที่จิตแน่วแน่อยู่ในอารมณ์เดียว ไม่ฟุ้งซ่านกระสับกระส่าย วุ่นวาย ไปในอารมณ์อื่นอันเป็นเหตุภายนอก สมาธินี้เป็นสิ่งสำคัญยิ่ง กุศลธรรมทั้งปวงจะสำเร็จได้ก็ ด้วยสมาธิจิตของเราเองเป็นสำคัญ

…่ ๆ พิจารณา โทษของความโกรธต่อความเสื่อมโทรมของร่างกาย 3. โมหจริต ลักษณะ ง่วง ๆ ซึม ๆ เบื่อ ๆ เซ็ง ๆ ดวงตาดูเศร้า ๆ ซึ้ง ๆ พูดจาเบา ๆ นุ่มนวลอ่อนโยน ยิ้มง่าย อารมณ์ไม่ค่อยเสีย ไม่ค่อยโกรธใคร ไม่ชอบเข้าสัง…

2. โทสจริต ลักษณะจิตขุ่นเคือง โกรธง่าย คาดหวังว่าโลกต้องเป็นอย่างที่ตัวเองคิด พูดตรงไปตรงมา ชอบชี้ถูกชี้ผิด เจ้าระเบียบ เคร่งกฎเกณฑ์ แต่งตัวประณีต สะอาดสะอ้าน เดินเร็วตรงแน่ว จุดแข็ง อุทิศตัวทุ่มเทให

…ือ ? ดังนี้แล้ว กล่าวคาถานี้ “ประโยชน์ผ่านพ้นคนโง่ ผู้มัวคอยฤกษ์ยามอยู่ ประโยชน์เป็นฤกษ์ของประโยชน์ ดวงดาวทั้งหลาย จักทำอะไรได้” ดังนี้ พวกชาวเมือง ทะเลาะกับพวกนั้นแล้ว ก็ไม่ได้เจ้าสาวอยู่นั่นเอง เลยพากั…

ไปสู่ขอธิดาของชาวชนบท กำหนดวันแล้ว ถามอาชีวกผู้คุ้นเคยกันว่า พระคุณเจ้าผู้เจริญ วันนี้ ผมจะกระทํางานมงคลสักอย่างหนึ่ง ฤกษ์ดีไหมขอรับ อาชีวกนั้นโกรธอยู่แล้วว่า คนพวกนี้ กำหนดวันเอาตามพอใจตน บัดนี้ กลับ

…สมาธิภาวนา การเล่าเรียนศึกษาธรรมะ เป็นต้น 3. การประเมินศีลในทางธรรมปฏิบัติให้พิจารณา จากการ “เข้าถึงดวงศีลภายใน” ซึ่ง หมายถึง “อธิศีล” ดังพระธรรมเทศนาของพระมงคลเทพมุนีที่ว่า “ศีลเป็นดวงใสอยู่ในกลางดวงธรร…

…สมาธิภาวนา การเล่าเรียนศึกษาธรรมะ เป็นต้น 3. การประเมินศีลในทางธรรมปฏิบัติให้พิจารณา จากการ “เข้าถึงดวงศีลภายใน” ซึ่ง หมายถึง “อธิศีล” ด

…ิล่วงธรรมเพราะความชอบกัน เพราะความชังกัน เพราะความกลัว เพราะความเขลา ยศของบุคคลนั้นย่อมเสื่อม เหมือนดวงจันทร์ข้างแรมฉะนั้น 4 ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความไม่ลำเอียง 4 ประการนี้ ความไม่ลำเอียง 4 คืออะไร คือไม่…

…ิล่วงธรรมเพราะความชอบกัน เพราะความชังกัน เพราะความกลัว เพราะความเขลา ยศของบุคคลนั้นย่อมเสื่อม เหมือนดวงจันทร์ข้างแรมฉะนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความไม่ลำเอียง 4 ประการนี้ ความไม่ลำเอียง 4 คืออะไร คือไม่ ล…