การประเมินความผ่องใสของใจในพระภิกษุและฆราวาส : หน้า 162/287

สําหรับพระภิกษุ ให้ประเมินจากความผ่องใสของใจ โดยนึกถึงวัตรปฏิบัติอันหมดจดทางกายทางวาจา ของเราทีไรแล้วใจสว่าง มีปีติเบิกบาน เย็นกายเย็นใจ สัมผัสได้ถึงความบริสุทธิ์ของตนเอง โดย 1. หมั่นประเมินโดยทบทวนตัวเองว่า ในแต่ละวัน เรามีความเคร่งครัดในการรักษา ศีลมากน้อยเพียงใด เช่น ความบริสุทธิ์บริบูรณ์ในปาริสุทธิศีล โดยพิจารณาว่า เรามีกำลังใจที่ จะปฏิบัติตามศีลที่พระพุทธองค์ทรงห้ามไว้ หรือที่ทรงอนุญาตไว้เคร่งครัดเพียงใด สมบูรณ์ หรือบกพร่องด่างพร้อยแค่ไหน เป็นต้น 2. หมั่นประเมินว่า เราปฏิบัติกิจวัตรกิจกรรมในชีวิตประจําวันได้ครบถ้วนสมบูรณ์ดี หรือไม่ เช่น การสวดมนต์ เจริญสมาธิภาวนา การเล่าเรียนศึกษาธรรมะ เป็นต้น 3. การประเมินศีลในทางธรรมปฏิบัติให้พิจารณา จากการ “เข้าถึงดวงศีลภายใน” ซึ่ง หมายถึง “อธิศีล” ดังพระธรรมเทศนาของพระมงคลเทพมุนีที่ว่า “ศีลเป็นดวงใสอยู่ในกลางดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายมนุษย์ ดวงธรรมที่ทําให้เป็นกาย มนุษย์ใสบริสุทธิ์เท่าฟองไข่แดงของไก่ ดวงศีลอยู่ภายในนั้นใสบริสุทธิ์เท่าดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ อยู่ในดวงธรรมที่ทำให้เป็นกายมนุษย์ ใสบริสุทธิ์เท่าฟองไข่แดงของไก่ ศีลดวงนั่นแหละ ถ้าผู้ปฏิบัติไปถึง ไปเห็นเป็นปรากฏขึ้น ในศูนย์กลางกายมนุษย์ เห็น เป็นปรากฏขึ้น ศีลดวงนั้นแหละได้ชื่อว่าเป็นอธิศีล เป็นอธิศีลแท้ ๆ” 4. พยายามฝึกหัดขัดเกลาเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องที่ตนเองเห็นได้มากน้อยเพียงไร สําหรับฆราวาส สำหรับฆราวาสก็เช่นเดียวกัน ให้ประเมินจากความผ่องใสของใจ โดยอาศัยพิจารณา จากความเคร่งครัดในศีล 5 หรือศีล 8 ที่ตนรักษา และที่สุดก็สามารถประเมินจาก “ดวงศีล” เช่นกัน พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร), “กัณฑ์ที่ 19 : ศีลทั้ง 3 ประการ 14 มีนาคม 2497”, มรดกของหลวงพ่อวัดปากน้ำ (พระ มงคลเทพมุนี), หน้า 240. บทที่ 5 สั ป ป ริ ส ธ ร ร ม 7 (วิ ธี ส ร้ า ง ค น ดี ที่โลกต้องการ 7 ประการ) DOU 151 บ