ธรรม : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 37 / 737

…คเต โกเธ ย์ กุทฺโธ อุปโรเธติ อคฺคิทฑฺโฒว ตปฺปติ คนผู้โกรธย่อมไม่รู้สึก คนโกรธย่อมไม่รู้อรรถ ไม่เห็น ธรรม ความโกรธย่อมครอบงำนรชนในขณะใด ความมืดตื้อ ย่อมมีในขณะนั้น คนผู้โกรธย่อมก่อกรรมที่ทำได้ยากเหมือน

…งถึงพุทธภาษิตที่กล่าวให้เราเห็นถึงผลกระทบและอันตรายของความโกรธที่ทำให้ผู้มีอาการโกรธไม่สามารถเข้าถึงธรรมะและอรรถได้อย่างขัดเจน

…ช้าตรู่จึงแจกจ่ายภิกษุ สงฆ์ด้วยข้าวและนํ้าตามสมควร จึงเลี้ยงมารดาและบิดาด้วย โภคสมบัติที่ได้มาโดยชอบธรรม พึงประกอบการค้าขายอันชอบ ธรรม ไม่ประมาท ประพฤติวัตรแห่งคฤหัสถ์นี้อยู่ ย่อมเข้าถึง เหล่าเทวดาชื่อว่า…

…ารเข้าจำนวนอุโบสถในวันสำคัญ เพื่อให้บริสุทธิ์และเข้าถึงการปฏิบัติที่ถูกต้อง ด้วยการประกอบอาชีพที่ชอบธรรมซึ่งจะนำไปสู่วิถีแห่งการสร้างบารมีและการเข้าถึงการเป็นที่สนใจของเทวดา ผู้มีรัศมีสูง ทำให้สาวกเหล่านี…

…ุเป็นผู้ถึงความเสมอกันด้วย ทิฏฐิในทิฏฐิเห็นปานนั้นกับเพื่อนสพรหมจารีทั้งหลาย ทั้ง ต่อหน้าและลับหลัง ธรรม ๖ ประการเหล่านี้แล เป็นที่ตั้ง แห่งความให้ระลึกถึง เป็นเครื่องกระทําให้เป็นที่รัก เป็น เครื่องกระทํ…

บทความนี้กล่าวถึงสาราณียธรรม 5 ประการซึ่งเป็นหลักในการที่ทำให้มนุษย์มีชีวิตที่มีความสุขและเป็นที่รักของคนรอบข้าง ทั้งยังส่งผลต่อ…

…้วยใจอันผ่องใสในท่าน ผู้ปฏิบัติตรงเถิด” ผู้ให้ที่อยู่อาศัยแก่ภิกษุสงฆ์เพื่อใช้เป็นที่ประพฤติปฏิบัติ ธรรม ได้ชื่อว่าให้ทุกสิ่งทุกอย่าง คือ ตั้งแต่ให้อายุ วรรณะ สุขะ และ เรื่อยไปจนถึงการบรรลุมรรคผลนิพพาน เพ…

การถวายวิหารเป็นการสนับสนุนที่สำคัญสำหรับภิกษุสงฆ์ในการปฏิบัติธรรม ซึ่งนำไปสู่อานิสงส์ที่นำมาซึ่งความสุขใจและการบรรลุมรรคผลนิพพาน ถวายข้าว น้ำ ผ้า และเสนาสนะช่วยให้พร…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 458 นวมปริจเฉทตฺถโยชนา หน้า 459 เอก....สาติ ตติยาวิเสสน์ ฯ สตฺตสตุตกาน วโส สตฺตา...วโส ฯ เอก...สาติ จริยาติ วิเสสน์ ฯ จริยาติ

…รวิเคราะห์อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปัญจิกา ซึ่งมีการอธิบายถึงหลักการสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการทำความเข้าใจธรรมชาติของจิตใจและการกระทำที่เชื่อมโยงกับการปฏิบัติธรรม โดยเสนอแนวคิดที่สำคัญเกี่ยวกับการพัฒนาจิตใจและก…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 52 จิตไม่ฟุ้งซ่าน ฯ ธรรมชาติที่ชื่อว่าปฐมฌาน เพราะอรรถว่า เป็นปฐม เพราะเป็นเบื้องต้นตามลำดับเทศนา และตามลำดับการเกิด จัดเป็น…

…นหน้าที่ 52 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีกล่าวถึงปฐมฌานซึ่งเป็นฌานเบื้องต้นที่เกิดจากการเพ่งอารมณ์และการเผาธรรมที่เป็นข้าศึก เช่น วิตก วิจาร ปีติ และสุข รวมถึงการตั้งจิตเป็นเอกัคคตา โดยองค์ฌานทั้ง 5 มีบทบาทสำคัญ…

…มมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 70 ภิธัมมัตถสังคหบาลีแปล (ปริเฉทที่ ๒ ชื่อเจตสิกสังคหวิภาค) [สังคหคาถา] ธรรม ๕๒ อย่าง ประกอบกับจิต มีการ เกิดดับในที่เดียวกัน ทั้งมีอารมณ์และวัตถุ อย่างเดียวกัน บัณฑิตลงมติว่าเ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี และการศึกษาเจตสิกที่มีการอธิบายถึงธรรม ๕๒ ประการที่ประกอบกับจิตและการเกิดดับในที่เดียวกัน โดยการจำแนกความหมายของเจตสิกประเภทต่างๆ เช่น ผัส…

…็น ๒๕ อย่าง แม้โดยประการทั้งหมด บัณฑิตพึงทราบว่า โสภณะ ฉะนี้แล ฯ ด้วยถ่อยคำเพียงเท่านี้ [สังคหคาถา] ธรรม ๕๒ อย่าง คือ อัญญสมานา ๑๓ อกุศล ๑๔ และโสภณ ๒๕ (ท่านเรียกว่า เจตสิก) ฯ ต่อจากนี้ไป ข้าพเจ้าจะกล่าว ส…

…ะห์ในเนื้อหาที่จะกล่าวถึงเจตสิก และการรวมกับปัญญินทรีย์ในด้านต่างๆ จะให้ความรู้แก่บัณฑิตและผู้สนใจในธรรม.

…มตั้ง ลักษณะของเจตสิกด้วยสามารถแห่งเจตสิกเข้าโดยลำดับ เพื่อจะเริ่มตั้ง อย่าง ในลำดับนั้น จึงยกเจตสิกธรรมขึ้นแสดงโดนราสี ๓ ด้วย อำนาจอัญญสมานราสี อกุศลราศี และโสภณราศี แล้วจึงแสดง สัมประโยคโดยอาการ ๒๖ และส…

…่า เอกุปปาทนิโรธ ไปจนถึงการแสดงสัมประโยคและสังคหะที่เกี่ยวข้องด้วยอาการต่าง ๆ เพื่อสร้างความเข้าใจในธรรมชาติเชิงพุทธศาสตร์ ซึ่งเป็นฐานสำคัญในการพิจารณาและวิเคราะห์ธรรมในหลาย ๆ ประการ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 82 เจตสิกธรรมทั้งหลาย ถ้าอธิบายว่า ประกอบด้วยจิต ด้วยสักว่า บังเกิดขึ้นในที่เดียวกันเท่านั้นไซร้ ความที่แม้รูปธรร…

บทความนี้กล่าวถึงเจตสิกธรรมว่ามีความสัมพันธ์กับจิตและรูปธรรมอย่างไร โดยเน้นการเกิดและดับร่วมกันในที่เดียวกัน รวมถึงหลักการทางภู…

…ีฎีกา - หน้าที่ 102 ที่มีเวทนาต่างกัน ดุจแก่จิตที่มีชาติต่างกัน ฯ สองบทว่า ตโย โสฬสจิตฺเตสุ ความว่า ธรรม ๓ ประการมี สัมมาวาจาเป็นต้น ย่อมบังเกิดขึ้นในจิต ๑๖ ด้วยอำนาจโลกุตตรจิต ๘ และกามาวจรกุศลจิต ๘ ๆ เพื…

…ยถึงความแตกต่างในเวทนาของจิตต่าง ๆ ที่ปรากฏและเกิดจากอำนาจของจิตที่แยกออกและเข้ากัน โดยชี้ให้เห็นถึงธรรม ๓ ประการที่มีสัมมาวาจาเป็นองค์ประกอบที่สำคัญในจิต ๑๖ ประการ สามารถแสดงธรรมที่ไม่แน่นอนได้.pushมานะซ…

…ำว่า อัญญสมานเจตสิก และโสภณเจตสิก เว้นอัปปมัญญา ย่อม ถึงการสงเคราะห์เข้าฯ บทว่า อุเปกขาสหคตา ได้แก่ ธรรมที่สหร ด้วยอุเบกขา ซึ่งเข้าร่วมฐานแห่งสุข เว้นเสียจากวิตกวิจารปีติและสุขฯ บทว่า ปญฺจกชุฌานวเสน ความว…

…ทความนี้พูดถึงคำว่า อัญญสมานเจตสิก และโสภณเจตสิก ในอภิธัมมัตถสังคหและอภิธัมมัตถวิภาวีนี โดยวิเคราะห์ธรรมที่เกี่ยวข้องกับอุเบกขาและความสงเคราะห์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในจิต ซึ่งเกี่ยวพันกับฌานหมวด ๕ และการดำเนิ…

…งจิตที่เป้ฯกุศล วิบาก และกริยา (๓) มีการสงเคราะห์ เป็นทุกะ (คู่) อย่างละ ๔ ทุกะ ฯ บัดนี้ เพื่อจะแสดงธรรมที่ทำความต่างกันแห่งธรรมที่มีอยู่ในทุติย ฌานเป็นต้น จากธรรมที่มีในปฐมฌานเป็นต้น ในบรรดาเจตสิกธรรม เห…

…า การอธิบายถึงการต่างกันในประเภทของจิต ทั้งกุศล วิบาก และกิริยา โดยนำมาซึ่งการเรียนรู้และการเข้าใจในธรรมนั้น ๆ ผ่านการวิเคราะห์ธรรมในระดับต่าง ๆ งานนี้หลักการแห่งจิตและอารมณ์นั้น มีความแตกต่างชัดเจนในกรณี…

…ต้น] บัดนี้ ท่านอาจารย์เพื่อแสดงการสงเคราะห์จิตและสิกตามที่ กล่าวแล้ว เข้าในปกิณณกสังคหะ โดยการจำแนกธรรมมีเวทนาเป็นต้น และการจำแนกจิตตุปบาทที่ต่างกัน โดยความต่างแห่งธรรมมีเวทนา เป็นต้นนั้น ๆ จึงเริ่มคำมีอ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการจำแนกธรรมในอภิธัมมัตถสังคหะ โดยเฉพาะการวิเคราะห์จิตและสิกตามที่ประสบการณ์ต่าง ๆ สื่อถึง เป็นการชี้ให้เห็นการป…

…เพื่อนสพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งหลาย ในโผฏฐัพพารมณ์ แก่พระ ขีณาสพผู้ยินดี ในเวลาบำเพ็ญอภิสมาจาริกวัตร ในธรรมารมณ์แก่ พระขีณาสพผู้ปรารภกามาวจรธรรม ที่ถือเอาด้วยบุพเพนิวาสญาณ เป็นต้น แล้วยินดีอยู่ฯ ท่านอาจารย์ท…

…มเห็นต่างของจิตที่มีอารมณ์แตกต่างกัน โดยมีการแบ่งแยกอารมณ์ตามประเภทของจิตและการใช้กรรมฐานในการบำเพ็ญธรรม เช่น การบูชาพระเจดีย์และการแจกบิณฑบาต นอกจากนี้ยังกล่าวถึงอำนาจของอกุศลจิตในการปิดกั้นโลกุตตรธรรมแล…

…ัคคตะ บัญญัติ และนิพพานทั้งหลาย ย่อมถึงความ เป็นอารมณ์แก่กุศลชวนะทั้งหลาย ในการให้การพิจารณา การฟัง ธรรม การพิจารณาสังขาร และการบริกรรมที่เป็นไปในกสิณ โดย เคารพเป็นต้น แห่งพระเสขะและปุถุชน ในกาลบริกรรมแห่…

…ตถสังคหบาลี ที่อธิบายถึงการดำเนินจิตที่สัมปยุตด้วยอภิญญา โดยการพิจารณาอารมณ์ ณ กาลต่าง ๆ เช่น การฟังธรรม และการบริกรรม อีกทั้งยังพิจารณาถึงความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์กับจิตประเภทต่าง ๆ พร้อมทั้งบทเรียนที่เก…

…แล แล้วเป็นปัจจัยแก่มนะเอง เพราะเหตุนั้น วิญญาณนั้นจึง ชื่อว่ามีความสัมพันธ์แห่งมนะ ฯ เชื่อมความว่า ธรรม ๓๐ กล่าวคือ มโนวิญญาณธาตุที่เป็นไปแล้วด้วยสามารถแห่งสันตีรณะ ๓ มหาวิบาก 4 ปฏิฆะ ๒ ปฐมมรรค ๑ หสิตุปบ…

ในหน้าที่ 138 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาธรรมและแนวคิดเกี่ยวกับวิญญาณและธาตุ ทั้งในรูปโลกและอรูปโลก อธิบายว่าวิญญาณและธาตุเป็นความรู้ที่มิใช่สัตว…

…ตควรถือเอาโดยนัยอันมาแล้ว ในปกรณ์ทั้งหลายมีอรรถกถาเป็นต้น ન [อธิบายความหมายของศัพท์ว่า ทาน เป็นต้น] ธรรมชาติที่ชื่อว่าทาน เพราะอรรถว่า เป็นเหตุอันเขาให้แห่ง วัตถุมีข้าวเป็นต้น ได้แก่เจตนาเป็นเหตุบริจาค ฯ …

บทความนี้อธิบายความหมายของศัพท์ต่างๆ เช่น ทาน, ศีล ซึ่งมีความสำคัญในทางธรรม โดยยกตัวอย่างเกี่ยวกับการทำบุญและการรักษาศีล เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติตนตามหลักธรรมจากคำสอนของพระ…

…ะนิพพานอันมรรคที่ ๑ เห็นแล้ว ด้วย อำนาจภาวนาฯ ส่วนจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโทมนัสเป็นทิฏฐิวิปยุต ชื่อว่าธรรม บางทีอันทัสสนะพึงละ บางทีอันภาวนาจึงละ เพราะ กิริยาเครื่องกำหนดที่ให้สัตว์เกิดในอบายแห่งจิตตุปบาทเห…

งานเขียนนี้ เซียนท่านได้อธิบายถึงแนวคิดอันเกี่ยวข้องกับอภิธัมมหาสังสารในมุมมองของกรรมและธรรม โดยเฉพาะว่าด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อย่าง ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึง 'ภาวนา' ซึ่งเกี่ยวพันกับการเห็นพระ…

…ัมมชรูปนั้นบังเกิดฯ สัตว์ที่ท่านเรียกว่า ตาย เพราะขาดกัมมรูปไป ฯ สมดังที่ท่านโบราณาจารย์กล่าวไว้ว่า ธรรม ๓ อย่างเหล่านี้ คือ อายุ ๑ ไออุ่น ๑ วิญญาณ ๑ ละกายนี้ไปเมื่อใด เมื่อนั้น กายนั้น ก็ถูกทอดทิ้งนอนอยู…

…ว่าจิตเริ่มเกิดขึ้นก่อนกัมมชรูป และการกำหนดอายุ ไออุ่น และวิญญาณ ว่าจะเป็นเหตุที่ทำให้กายทิ้งอยู่ตามธรรมชาติ นำไปสู่การศึกษาถึงพื้นฐานและอวิชชาในอภิธัมมวิทยา โดยเฉพาะการพูดถึงจิตตชรูปและการขาดหายของกัมมชร…