ความกตัญญู : หน้า 89/181

๓๒. อย่าประพฤติดังภาษิตว่า “มั่งมีดีหอม ช่วยกันตอมกิน” อีกประการหนึ่ง เราเป็นบ่าวเป็นข้าท่าน ควรจะคิดในข้อนี้ด้วย คือเจ้านายเรามีบุญวาสนาอยู่ เราก็ได้พึ่งบุญบารมี ได้รับความสุข และส่งเดิม แนะน่าอุดหนุนให้เราได้รับเกียรติยศ และคุณประโยชน์ อันใดก็ดี ข้อนี้เราต้องคิดถึงพระเดชพระคุณเป็นอันมาก ครั้นเมื่อ ท่านตกยากเสื่อมยศเราก็ควรรรกถึงคุณ บูชาคุณ อย่าละเลยให้ เสื่อมเสียความกตัญญูไป จะสนองคุณท่านด้วยอาการอย่างไร ที่ควร ที่ชอบก็ต้องกระทำไป อย่าให้เป็นดังความว่า “มั่งมีที่หอม ช่วยกัน ตอมกิน ฉิบหายวายวอด เอาตัวรอดสิ้น” เช่นนี้ได้จึงจะเป็นที่ สรรเสริญของเทพยดาและมนุษย์ ซึ่งจะนับว่าเราบริสุทธิ์ประเสริฐ ในความกตัญญู จรรยาข้อนี้อธิบายความได้ว่า เมื่อเราได้ดีเพราะการสนับสนุนของเจ้านาย ก็ไม่ควรลืมพระคุณ ท่าน ถึงแม้ท่านจะปลดเกษียณพ้นจากอ่านาจหน้าที่ไปแล้ว หรือแม้ท่านจะตกต่ำาจนถึงล้มละลาย ในภายหลัง ก็อย่าน่าเรื่องความตกต่ำในเรื่องส่วนตัวของท่านมาบดบังคุณความดีที่ท่านเคยทำไว้ กับเรา มิฉะนั้นเราจะกลายเป็นคนเนรคุณ อกตัญญู ไม่รู้คุณคน คนที่เนรคุณ ชาตินี้ใครเขาจะมาทำคุณกับเรา ฉะนั้นตั้งแต่โบราณจึงมีค่าเปรียบเทียบที่ ค่อนข้างรุนแรงสําหรับคนที่เนรคุณว่า สุนัขมันยังรู้คุณน้ำข้าวน้ำแกงที่เราเลี้ยงมัน แต่คนที่เนรคุณ ผู้ที่เคยเลี้ยงดูให้การสนับสนุน โดยมาดูถูกเหยียบย่ำท่านภายหลัง โบราณท่านว่า คน ๆ นั้นเลว ยิ่งกว่าสุนัขเสียอีก ดังนั้น เราเกิดมาเป็นคนในชาตินี้จึงอย่าให้ใครมาดูถูกได้ ใครที่ถูกตำหนิอย่างนี้นับว่า เสียชาติเกิด ถ้าไม่อยากให้ใครมาตำหนิได้ว่าเสียชาติที่เกิดมาเป็นคน ก็ต้องมีความกตัญญู มิถุนายน ๒๕๕๘ อยู่ในบุญ ๘๗