อุทธัจจะและกุกกุจจะในพระอภิธรรมปิฎก
ในพระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคิณี ได้อธิบายลักษณะของอุทธัจจะ และกุกกุจจะไว้ว่า
อุทธัจจะ เป็นความฟุ้งซ่านแห่งจิต ความไม่สงบแห่งจิต ความวุ่นวายใจ ความพล่านแห่งจิต
กุกกุจจะ เป็นความสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร ค
…เหล่านี้ทำให้การปฏิบัติธรรมไม่เป็นไปตามที่ตั้งใจไว้ เช่นเมื่อพบความผิดพลาดก็ไม่ได้ปล่อยวาง ทำให้เกิดความยุ่งเหยิงในจิตใจ การเบี่ยงเบนความสนใจไปสู่กิจกรรมอื่นนอกเหนือจากการภาวนา ประเภทของความฟุ้งจะมีทั้งภาพ, เสียงข…