ธาตุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 48 / 71

…ๆถานวเสน อารมุมเณ ฆฏิเต ปสาทฆฏนานุภาเวน ภวงคสนฺตติ โวจฉิชชมานา สหสา อโนจุฉิชชิตวา ยถา เวเคน ธาวนฺโต ธาตุกาโมปิ ปุริโส เอก- ทวิปทวาเร อติกฺกมิตวาว ติฏฐิติ เอว์ ทวิกฺขตต์ อุปปัชชิตวา โวจนิชชติ” ฯ ตตฺถ ปฐมจิ…

เนื้อหานี้สำรวจแนวคิดอภิธรรมและแง่มุมที่เกี่ยวกับการเกิดของจิตตกขณะในพุทธศาสนา โดยมีการวิเคราะห์ในแง่มุมเชิงปรัชญา เช่น สภาวะของจิตและวิธีการที่ส่งผลกระทบต่อสภาพการรับรู้ รวมถึงการควบคุมจิตใจในสภาวะต่

…น ปฐวี ฯ ตรุปพพตาทีน ปกติปฐวี วัย สหชาต รูปานํ ปติฏฐาภาเวน ปกขายติ อุปฏฐาตีติ วุตต์ โหติ ฯ ปฐวี เอว ธาตุ สลักขณธารณาทิโต นิสฺสตฺตนิชชีวตเถน สรรเสลาวยุวธาตุ สทิสตฺตา จาติ ปฐวีธาตุ ฯ อาเปติ สหชาตรูปาน ปตฺถร…

ในบทนี้มีการสำรวจและวิเคราะห์อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา โดยเน้นความสำคัญของการเข้าใจอุปาทายรูปและปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการเกิดและการมีอยู่ของสรรพสิ่ง ซึ่งมีการอธิบายถึงหลักการที่เกี่ยวข้องกับมหาภูตต่างๆ และ

…พยาเปตวา ธารณนหาปนมณฑนวีชนกิจจาห์ จ จตุ ธาตีห์ วัย ขัตติยกุมาโร สนฺธารณพนธนปริปาจนสมุทรณกิจจาหิ จตุ ธาตุ กตปการ์ อุตุจิตตาหาเรหิ อุปัตถมภัยมาน อายุนา ปริปาลัยมาน วณฺณาทีห์ ปริวาริต ยถาโยค จกฺขุวิญญาณาที่น…

เนื้อหานี้นำเสนอการวิเคราะห์อภิธมฺมตฺถสงฺคหภายในและภายนอก ผ่านการเปรียบเทียบการทำงานของธาตุกับสภาวะของวิญญาณ โดยมีการอธิบายถึงการเกิดขึ้นและการสลายตัวของพลังงาน รวมถึงการสื่อสารระหว่างธาตุต่า…

…ติ เอเตน อิตถาทอภิธาน พุทธ จาติ กตฺวา ฯ ตมฺปเนต์ กายินทรีย์ วิย สกลสรีร์ ผริตวา ติฏฐิติ ฯ หทยเมว มโนธาตุมโนวิญญาณธาตูน นิสสัยตฺตา วัตถุ จาติ หทยวัตถุ ฯ ตถาหิ ติ ธาตุทวยนิสสัยภาวลักขณ์ ฯ ตญฺจ หทยโกสพุทนฺตเ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา ซึ่งมุ่งเน้นการพิจารณาเกี่ยวกับธาตุในมโนอาการและวิญญาณ รวมถึงการอธิบายลักษณะและสภาวะต่าง ๆ ของอาการทางจิต เช่น มโนธาตุและวิญญาณธาตุ ร่ว…

…ุภนโต ลกฺขณฤตยาโรปเนน สมมติ อรหตุตา สมุมสนา รูป์ ฯ น กสฺสตีติ อกาโส ฯ อกาโสเยว อากาโส ฯ นิชชีวตฺเถน ธาตุ จาติ อากาศธาตุ ฯ จกฺขุทสกาที่เอเกกกลาปคตรูปาน กลาปนฺตเรหิ อสงฺกิณฺณภาวาปาทนวเสน ปริจเฉทก์ เตหิ วา ๑…

บทความนี้นำเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียาและการแบ่งแยกในอภิธรรมที่สำคัญ รวมถึงการอธิบายเกี่ยวกับคำนิยามและลักษณะของอาหารในบริบททางอภิธรรม ซึ่งจะช่วยให้เข้าใจถึงการทำงานและบทบาทของอาหารใน

…กูลภาโวติ ทฏฺฐพพ์ ฯ อญฺญมญญ์ อวิชหนฺตสฺสาปี ลหุตาทิตตยสฺส ติวการาธิกรูเปหิ นานาติ วุจจติ ฯ ทนุธาตกร ธาตุกุโขภปฏิปกฺขปญฺจยสมุฏฺฐาโน หิ รูปวิกาโร ลหุตา ฯ ฤทธฤต กรธาตุกุโขภปฏิปกฺขปจฺจยสมุฏฺฐาโน มุทิตา ฯ สรีร…

เนื้อหานี้พิจารณาถึงอภิธมฺมตฺถสังคหและการวิเคราะห์เกี่ยวกับมโนโดยเน้นที่ความสัมพันธ์ระหว่างจิตกับรูปและการแสดงออกของความรู้ทางอภิธรรม ซึ่งเน้นการอธิบายถึงความสำคัญของการศึกษาอภิธมฺมเพื่อการเข้าใจในหลั

…วตฺติ สกฺกา นิวาเรต์ ฯ ปจฺฉาชาตาทิปจฺจยุ- ปตฺถมภลาเภน ฐิติกฺขเณเยว อุตุโอชาน์ พลวภาโวติ วุตต์ เตโช- ธาตุฐิติปฺปตฺตาติอาทิ ฯ หทยินทริยรูปาน นว กมฺมโตเยว ชาตตฺตา กมุมชาเนว ฯ ยญหิ ชาติ ชายติ ชายิสสติ จ ต กลุ…

ข้อความนี้กล่าวถึงแนวคิดของอภิธมฺมตฺถในเชิงลึก โดยอ้างอิงถึงการศึกษาอภิธมฺมตฺถสังคหฎีกาและอภิธมฺมตฺถวิภาวินี พบว่ามีการพิจารณาและวิเคราะห์เกี่ยวกับจิต สัมภาระและลักษณะต่าง ๆ ที่มีผลต่อการเกิดขึ้นของจิ

…หน้าที่ 228 สตฺตมปริจเฉทวณฺณนา หน้าที่ 229 วิทหติ วิธานญฺจ ธัยเต จ วิธยเต เอตาย ธิยเต เอตฺถ อิติ วา ธาตุสมุมตา สรรเสลาวยว- ธาตุโย วิย ธาตุโชติ ฯ ตา ปน มนายตน์ สตฺตวิญญาณธาตุวเสน สตฺตธา ภินทิตวา อวเสเสหิ เ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา ที่มีการต่อยอดในการวิเคราะห์สภาวะแห่งความทุกข์ สิ่งที่เป็นสาเหตุของทุกข์ และการเข้าถึงอริยสัจ ทั้งสี่ สรุปได้ว่า การปฏิบัติตามหลักการเหล่านี้ช่วยให้บุคคลเข้าใจและ

…ิโรธคามินี ปฏิปทาฯ เจตสิกานํ โสฬสสุขุมรูปาน นิพพานสฺส จ วเสน เอเกนูน- สตฺตติธัมมา อายตเนส ธมฺมายตน์ ธาตุ ธมฺมธาตุติ จ สงข คจฺฉนฺติ ฯ เสสา เจตสิกาติ เวทนาสัญญาห์ เสสา ปญฺญาส เจตสิกา ฯ กสฺมา ปน เวทนาสัญญา ว…

ในเนื้อหานี้ได้พูดถึงอภิธรรมและการศึกษาเกี่ยวกับทุกข์และวิธีการดับทุกข์ โดยมุ่งเน้นไปที่เจตสิกาและฤษีต่างๆ ที่สามารถตระหนักและพัฒนามนุษย์ให้ดีขึ้น ว่าด้วยความจริงของทุกข์และปฏิปทาในการดับทุกข์ การค้นห

…าที่ 230 สตฺตมปริจเฉทวณฺณนา หน้าที่ 231 ตทุกย์ นิสสาย อุปฺปนฺนาน ตตฺตกานเมว วิญญาณาห์ ปริยาเยน กเมน ธาตุโย อฏฐารส ภวนฺติ ฯ ติสโส ภูมิโย อิมสฺสาติ ติภูมิ ฯ ติภูมิเยว เตภูมิก ฯ วตฺตติ เอตฺถ กมุม ตพุฒิปาโก ว…

เนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา พิจารณาเกี่ยวกับมรรคและเหตุแห่งทุกข์ในบริบทของข้อความสำคัญในพระพุทธศาสนา พร้อมทั้งวิเคราะห์ปรัชญาที่เกี่ยวข้องกับตณหาที่เป็นส่วนหนึ่งของทุกข์และการปฏิบัติเพื่อก

…ฺส ตตฺถ จตุธา วิกฤตตฺตา ฯ รูปสมมุฬหานํ อายตนคุคหณ์ รูปสฺส [๑] อฑฺฒกาทสธา วิกฤตตฺตา ฯ อุภัยสมมุฬหานํ ธาตุคคหณ์ อุภเยสมปิ ตตฺถ วิตถารโต วิกฤตตตา ฯ ตถา ติกฺขินทริยานํ สงฺขิตฺตรุจิกานญฺจ ขันธคฺคหณนฺติ อาทิ โย…

บทความนี้นำเสนออภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา และ อภิธมฺมตฺถวิภาวินี โดยมีการอภิปรายในเชิงลึกเกี่ยวกับการแบ่งประเภทของธรรมและวิธีการแยกแยะปัจจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยอธิบายถึงความสำคัญของการทำความเข้าใจดังกล่

…ิตวา อิทานิ ปฏฐานน ทสเสตุ เหตุปัจจโยติอาทิ วุตต์ ฯ ตตฺถ หิโนติ ปติฏฐาติ เอเตนาติ เหตุ ฯ อเนกตุกตฺตา ธาตุสททาน หิสทฺโท อิธ ปติฏ จตุโถติ ทฏฺฐพฺโพ ฯ หิโนติ วา เอเตน กมฺมนิทานภูเตน อุทฺธ์ โอช อภิหรนเตน มูเลน …

ศึกษาความสัมพันธ์และการอธิบายแนวคิดอภิธรรม โดยเฉพาะการศึกษาเรื่องปฏิจจสมุปปาทที่ระบุถึงเหตุและผลของสรรพสิ่งที่เกิดขึ้นในธรรมชาติ พร้อมการวิเคราะห์ในแต่ละบท ดังนั้นการทำความเข้าใจอภิธรรมจึงมีผลเกี่ยวเน

…าโร ฯ คมนปริเยสนปริโภคาทิปจฺจเวกขณวเสน กวฬิการา หาเร ปฏิกูลนุติ ปวดตา สญฺญา อาหาเรปฏิกกูลสัญญาฯ ปฐวีธาตุ อาทีน จตุนุน ธาตุน์ สลกฺขณโต เกสาทิสมภาราทิโต จ.ววตฺถาน จตุธาตุววัตถาน ฯ อรูเป อารมฺมณ ปวตฺตา อารุป…

บทความนี้กล่าวถึงอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา และแนวทางในการศึกษาอภิธรรม โดยเน้นถึงการวิเคราะห์ปัจจัยต่างๆ ที่ส่งผลต่อจิตใจ และการนำไปสู่การพัฒนาจิตอย่างลึกซึ้ง ผ่านการปฏิบัติธรรมในหลากหลายรูปแบบ ข้อมูลในบทค

… ๆ แม้โดยมรรค สติปัฏฐาน สัมมัปปธาน อิทธิบาท อินทรีย์ พละ โพชฌงค์ สัจจะ สมถวิปัสสนา ธรรมขันธ์ อายตนะ ธาตุ อาหาร ผัสสะ เวทนะ สัญญา เจตนา จิตและนาม ด้วยสามารถแห่งบุคคลผู้จะรู้ได้ โดยอาการนั้น ๆ เพราะฉะนั้น ใ…

ในหน้าที่ 62 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกาได้กล่าวถึงการแจกแจงนัยที่เกี่ยวข้องกับโสดาปัตติมรรค โดยมีการแสดงออกถึงประเภทนัยที่เป็นจำนวนมาก ตัวอย่างเช่น การแจกออกเป็นจำนวน ๑๐๐๐ นัย โดย

…ว่า มีการประกอบในกุศลจิตทั้งหมด ฯ ด้วยบทว่า ตถา นี้ ท่านอาจารย์ระบุถึงอัญญสมานาเจตสิก ฯ ชื่อว่ามโน- ธาตุ เพราะอรรถว่า ธาตุเป็นเพียงความรู้ เพราะไม่ประกอบด้วยกิจคือ ความรู้พิเศษสุดยอด ดุจมโนวิญญาณธาตุ (ซึ่…

…ายถึงอาการและการประกอบ จิตที่แสดงโดยอาการต่างๆ และท่านอาจารย์ได้เสนอข้อคิดเห็นเกี่ยวกับองค์ประกอบของธาตุในจิต ซึ่งรวมถึงอัญญสมานาเจตสิกและมโนธาตุ การศึกษาในแนวทางนี้ช่วยให้เห็นถึงการทำงานของจิตใต้สำนึกตาม…

…ต่วัตถุ ๓ มีฆานะเป็นต้น ไม่มีในรูปโลกฯ ก็ ในอรูปโลกไม่มีวัตถุแม้ทั้งหมด ฯ บรรดาวัตถุเหล่านั้น วิญญาณธาตุ ๕ อาศัยเฉพาะปลาทวัตถุทั้ง ๕ เป็นไปโดยส่วนตามลำดับ ฯ ส่วน มโนธาตุ กล่าวคือปัญจทวาราวัชชนะ และสัมปฏิจ…

…าอภิธัมมัตถสังคหะและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเฉพาะเรื่องวัตถุ 5 อย่างในกามโลก รวมถึงการที่มโนวิญญาณธาตุและวิญญาณธาตุอาศัยวัตถุอย่างไร ทั้งนี้ในแต่ละภพแบ่งออกได้ชัดเจนคือ กามภพ รูปภพ และอรูปภพ พร้อมทั้งกา…

…พรหม โดยประการทุกอย่าง ใน อรูปโลกนั้น เพราะกำลังแห่งภาวนาสำรองความพอใจในรูป ฯ วิญญาณ ๕ นั่นแลชื่อว่าธาตุ โดยอรรถว่า มิใช่สัตว์ มิใช่ชีวิต เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าปัญจวิญญาณธาตุ ธาตุคือความรู้ ชื่อว่า มโนธ…

ในหน้าที่ 138 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาธรรมและแนวคิดเกี่ยวกับวิญญาณและธาตุ ทั้งในรูปโลกและอรูปโลก อธิบายว่าวิญญาณและธาตุเป็นความรู้ที่มิใช่สัตว์และชีวิต โดยมีการเชื่อมโยงและค…

…เสียได้ด้วยดี เป็นผู้มีวัตร เป็นอันดี (คือมีความประพฤติดี) ตลอด กาลนาน จักถึงธรรมอันสงบ (คือนิพพาน- ธาตุ อันหาอุปธิเหลือเศษมิได้) ฉะนี้และ ฯ ปริเฉทที่ ๕ ชื่อวิถีมุตตสังคหวิภาค ในอภิธัมมัตถสังคหะ และ จิตตเ…

บทความนี้กล่าวถึงแนวทางในการพิจารณาปฏิสนธิจิตและภวังคจิตในอภิธัมมัตถสังคหะ ซึ่งมีความสำคัญต่อการบรรลุถึงธรรมอันสงบและการหลุดพ้นจากความผูกพันต่างๆ ในภพ ถ้าผู้รู้พิจารณาแล้วเข้าถึงการตัดขาดจากเครื่องผูก

…อนาคามีบุคคลทั้งหลายแล ย่อม เกิดเฉพาะในชั้นสุทธาวาส บุคคลทั้งหลาย เว้นพระอนาคามีเสีย ย่อมเกิดในกาม- ธาตุ" ฯ บัณฑิตพึงเห็นสันนิษฐานว่า "ก็พระอนาคามีเหล่านั้น แม้ผู้ เป็นสุกขวิปัสสกในเวลาใกล้จะมรณะ ย่อมยังส…

บทความนี้พูดถึงการเกิดของพระอนาคามีในชั้นสุทธาวาส และการกำหนดเกี่ยวกับการเกิดต่อพระอริยะและสมาบัติ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงความสำคัญของการเกิดในพรหมโลก ซึ่งเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการทำสมาธิ โดยเฉพาะในเ

…ทายรูป ดังนี้ เพราะฉะนั้น พวกภูตรูปที่อาศัยภูต ๓ เป็นไป จึงไม่ได้ชื่อว่าอุปาทายรูป ฉะนี้แล ฯ [อธิบายธาตุ ๔] (ธาตุ) ชื่อว่าปฐวี เพราะอรรถว่า เป็นที่รองรับ ฯ ท่านกล่าว อธิบายไว้ว่า ย่อมปรากฏ คือเข้าไปตั้งอย…

…ละการอธิบายความหมายที่เกี่ยวกับมหาภูตที่สำคัญในบาลี รวมถึงการแยกประเภทของภูตรูปที่อาศัย และการอธิบายธาตุ ๔ โดยเฉพาะปฐวีธาตุ ที่ปรากฏว่ามีอรรถสำคัญในการเป็นที่รองรับและเป็นฐานของการเกิดขึ้นของรูป