ศัพท์ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 25 / 52

…สิ่งนี้ได้สิ่งโน้น หรือในที่นี้ว่าอย่างนี้ ในที่นั้นว่าอย่างนั้น เป็นอยู่อย่างนี้โดยมาก เหมือนหนึ่ง ศัพท์ คือ สงฺขปณฺฑร์ [ซีร น้ำนม ] ขาวเพียงดังสั่ง ที่ข้าพเจ้าจัดเป็นอุปมาบุพพบท กัมมธารยะ นั้น ตามมติของอ…

ในหน้านี้พูดถึงการศึกษาของบาลีไวยกรณ์ โดยแสดงถึงการแบ่งสมาสที่เกี่ยวกับวจีวิภาคและตัทธิต ตัวอย่างการใช้งานของสมาสและการอธิบายว่ามีวัตถุอะไรในมือของมนุษย์ ความเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับการแบ่งสมาสในคัม

๒ ประโยค - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 127 ศัพท์ คือ กากสูโร คนกล้าเพียงดังกา แม้ถึงท่านจะไม่ได้ยกขึ้น แสดงในคัมภีร์ทั้ง ๒ นั้นว่า เป็นอุปมาบุพพบท ก…

เนื้อหาพูดถึงการวิเคราะห์ศัพท์ในบาลี โดยเฉพาะการเปรียบเทียบกากสูโร และสีหสูโร พร้อมอธิบายความเป็นปฐมพหุพพิหิ รวมถึงความแตกต่างของศ…

…พียงดังสุกร ๔๐.สูกรเปโต เปรตมีศรีษะเพียงดังศรีษะแห่งสุกร ๔๑.ปุริสสทฺโท เสียงแห่งบุรุษ ๔๒.ปุริสสทฺโท ศัพท์คือปุริสะ

เนื้อหานี้นำเสนอคำศัพท์ภาษาบาลีที่สำคัญ เช่น ธัญญราสิ, นิโครธปริมณฑโล, และอื่นๆ รวมถึงการใช้คำในบริบทต่างๆ เช่น 'แข้งยาว', …

…วิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 138 [มนุ นั้น ในหนังสือสันสกฤตว่าชนที่เป็นบุรพบุรุษของมนุษย์ เนื้อความศัพท์นี้ ก็เห็นจะประสงค์เนื้อความอย่างนั้นเป็นแน่ เหตุนั้น ศัพท์นี้เห็นจะติดมาแต่สันสกฤต ] ภคคคุโน อปจจ์ …

ในเนื้อหานี้นำเสนอเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ ซึ่งรวมถึงหลักการของวจีวิภาค สมาส และตัทธิต โดยเฉพาะการใช้ศัพท์ที่มีความหมายเกี่ยวข้องกับชนกลุ่มต่าง ๆ เช่น ภัคคุ, เวธเวโร และสามเณระ รวมถึงการสืบค้นคำศัพท์ที่มีปร…

…นั้น มาก [ ชนนั้น] ชื่อว่า มีความเอ็นดูมาก ในเสฏฐตัทธิต มีปัจจัย ๕ ตัว คือ ตร, ตม, อิสสก, อีย, อิฏฐ ศัพท์ที่ลง ตร ปัจจัย อย่างนี้ ปาปาโร เป็นบาปกว่า, ปณฺฑิตตโร เป็นบัณฑิตกว่า, หินยโร เลวกว่า ปณีตตโร ประณีต…

ในหนังสือเล่มนี้ กล่าวถึงอุปาทานียะและพหุลตัทธิต รวมถึงการใช้คำว่า อภิชฌา สีติ และ ทยา ในการแสดงความปกติและความมากในแต่ละชนหรือประเทศ นอกจากนี้ยังได้อธิบายเกี่ยวกับปัจจัย 5 ตัวในเสฏฐตัทธิต รวมถึงตัวอย

…ัมภีร์ ศัพทศาสตร์นั้น ๆ. ในตทัสสัตถิตัทธิต มีปัจจัย ๔ ตัว คือ วี, ส, สี, อิก, อี, ร, วนต, มนฺตุ, ณ. ศัพท์ที่ลง วี ปัจจัย อย่างนี้ เมธา อสฺส อตฺถิ-ติ เมธาวี เมธา [ปัญญา] ของชนนั้น มีอยู่ ๒ ค « ๕ ๒ က เหตุนั้…

…ี่มีในแต่ละคำพร้อมทั้งใช้ตัวอย่างประกอบเช่น เมธา, มายา และตโป เพื่อให้เห็นถึงความหมายและการใช้งานของศัพท์ในภาษาบาลี สามารถเรียนรู้ได้จากคัมภีร์ศัพทศาสตร์โดยเฉพาะ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน…

[ ประโยค๑ - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 148 ศัพท์ที่ลง มนฺตุ ปัจจัย อย่างนี้ อายุ อสฺส อตฺถีติ อายสฺมา อายุ ของชนนั้น มีอยู่ เหตุนั้น [ ชนนั้น] ชื่อว…

บทเรียนนี้อธิบายเกี่ยวกับศัพท์ในภาษาบาลีที่ประกอบด้วยปัจจัยต่างๆ เช่น มนฺตุ และ ณ รวมถึงการวิเคราะห์ความหมายของคำและประโยคในบริบทต…

…การ แห่งเหล็ก ชื่อ อโยมยะ [ เป็นวิการแห่งเหล็ก ]. ในปูรณตัทธิต มีปัจจัย ๕ ตัว คือ ติย, ก, ข, ม, อี, ศัพท์ทีลง ติย ปัจจัย คือ ทวินน์ ปรโณ ทุติโย [ ชน] เป็น ที่เต็ม แห่งชน ท. ๒ ชื่อว่าที่ ๒ [แปลตามอย่างวิเคร…

…หาในหน้านี้กล่าวถึงหลักการของบาลีไวยกรณ์ โดยเน้นไปที่วจีวิภาค สมาส และตัทธิต รวมถึงการจัดประเภทคำและศัพท์ที่ใช้ในภาษาบาลี เช่น สุวณฺณสฺส, มาติกาย, และ อโยมย์ การแสดงตัวอย่างเกี่ยวกับวิการแห่งวัสดุต่างๆ เช่…

ประโยค - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 150 ศัพท์ที่ลง ม ปัจจัย อย่างนี้ ม ปญฺจนฺนํ ปุรโณ ปญฺจโม [ชน] เป็นที่เต็ม แห่งชน ท. ๕ ชื่อว่าที่ ๕ สตุตนน์ ปุ…

เอกสารนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต โดยมีการยกตัวอย่างการใช้งานในบริบทต่างๆ รวมถึงการวิเคราะห์คำในระดับต่างๆ เช่น ม ปัจจัย, อิตถีลิงค์, และการลงปริมาณ ซึ่งช่วยให้เข้าใจถ

…ี่ 154 6 ปัจจัย ลงในประการ หลัง ก และ อิม อย่างนี้ ก ประการไร, อย่างไร, อิตถ์ ประการนี้ อย่างนี้ และศัพท์ที่ลงอัพยยปัจจัยที่กล่าวแล้ว ในอัพยยศัพท์ [ ๕๐ ] ท่านก็กล่าวว่า เป็นอัพยยตัทธิต เหมือนกัน. [๑๐๖] ศัพ…

ในบทนี้พูดถึงประเด็นต่างๆ เกี่ยวกับไวยกรณ์บาลี และการใช้ตัทธิต โดยอธิบายถึงประการของศัพท์และการเปลี่ยนแปลงภายในศัพท์ รวมถึงการใช้ปัจจัยต่างๆ ที่ส่งผลต่อความหมายและรูปของคำศัพท์ในภาษาบาลี นอ…

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 151 อาขยาต (๑๐๘) ศัพท์กล่าวกิริยา คือ ความทำ, เป็นต้นว่า ยืน เดิน นั่ง นอน กิน ดื่ม ทำ พูด คิด, ชื่อว่า อาขยาต ในอาขยาตนั้…

เนื้อหาของเอกสารในส่วนของอาขยาตและวิภัตติในภาษาบาลี โดยอธิบายเกี่ยวกับศัพท์กล่าวกิริยาและการจำแนกแต่ละวิภัตติเพื่อเป็นเครื่องหมายรู้แสดงถึงกาล บท และวจนะ. เนื้อหาแบ่งออกเป็นหม…

…ค๑ - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 187 กิตก์ (๑๓๐) กิตก์นั้น เป็นชื่อของศัพท์ที่ท่านประกอบปัจจัยหมู่หนึ่ง ซึ่งเป็นเครื่องกำหนดหมายเนื้อความของ มายเนื้อความของนามศัพท์ และกิริยาศ…

ในศึกษาเรื่อง 'กิตก์' จะพบว่ามีความหมายหลายรูปแบบ โดยการแบ่งเป็นนามศัพท์และกิริยาศัพท์ ซึ่งต่างมีความหมายที่ไม่เหมือนกัน เช่น 'ทาน' ที่หมายถึงการให้หรือสิ่งที่จะพึงสละ รวมไ…

…ก์ - หน้าที่ 188 เป็นสาธนะนั้น ๆ เพื่อจะให้มีเนื้อความแปลกกัน ดังกล่าวแล้ว ข้างต้นนั้น. สาธนะ (๑๓๒) ศัพท์ที่ท่านให้สำเร็จมาแต่รูปวิเคราะห์ ชื่อ "สาธนะ สาธนะนั้นแบ่งเป็น ๒ คือ กัตตุสาธนะ, กัมมสาธนะ, ภาวสาธน…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ในส่วนของสาธนะ ซึ่งเป็นกลุ่มคำที่แบ่งออกได้เป็น ๒ ชนิด ได้แก่ กัตตุสาธนะและกัมมสาธนะ โดยมีการอธิบายถึงรูปแบบของสาธนะและบทบาทของคำในภาษาบาลี ทั้งนี้เพื่อให้มีความเ

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 189 [ภาวสาธนะ] ศัพท์บอกกิริยา คือ ความทำของผู้ทำ เป็นต้นว่า คมน์ ความ ไป, ฐาน ความยืน, นิสชชา ความนั่ง, สยน ความนอน, ชื่…

เนื้อหาในบทนี้เกี่ยวกับการศึกษาความหมายของศัพท์ในภาษาบาลีที่สำคัญ เช่น ภาวสาธนะ, กรณสาธนะ, สัมปทานสาธนะ และ อปาทานสาะนะ โดยอธิบายถึงการแสดงสถานะของ…

…ำเป็นต้น, ภีโม แดน กลัว ยักษ์ ชื่อว่าอปาทานสาธนะ ๆ แปลว่า "เป็นแดน--" [อธิกณณสาธนะ] ผู้ทำ ๆ ในที่ใด ศัพท์ที่เป็นชื่อของที่นั้น เป็นต้นว่า ฐาน ที่ตั้ง, ที่ยืน, อาสน์ ที่นั่ง, สยน์ ที่นอน, ชื่อว่าอธิกรณสาธนะ…

…ัตตุวาจก, เหตุกัตตุวาจก และกัมมวาจก ซึ่งมีความสำคัญในภาษา มคธ และการแต่งหนังสือในภาษาไวยากรณ์ การใช้ศัพท์ต่าง ๆ เช่น ฐาน, อาสน์ และ สยน์ มีความสำคัญในการทำความเข้าใจถ้อยคำให้ชัดเจนและแม่นยำ โดยเฉพาะสำหรับผ…

…ให้, ทา ธาตุ ในความ ให้ ธาตุมี อา เป็นที่สุดอยู่ หน้า เอา ณุย เป็น เอยุย แล้วลบ อา ด้วยสระสนธิ (๑๕) ศัพท์ที่ประกอบด้วยปัจจัยนี้ บางศัพท์ก็ใช้เป็นกิริยากิตก์บ้าง อุ. เต จ ภิกขู คารยุหา อนึ่ง ภิกษุ ท. เหล่าน…

ศึกษาละเอียดเกี่ยวกับโครงสร้างและการใช้ศัพท์ในภาษาบาลี โดยเฉพาะในหัวข้ออาขยาตและกิตก์ โดยจะวิเคราะห์การใช้ภาษาจากประโยคต่างๆ ที่แสดงให้เห็นถึงคว…

… สุตาวิ ฟังแล้ว. ภุตฺตาวี ภุตฺตาวินี ภุตฺตาวิ กินแล้ว. วุสิตาวี วุสิตาวินี วุสิตาวิ อยู่แล้ว. กิริยาศัพท์ที่ประกอบด้วยกิตปัจจัยอย่างนี้อยู่หน้ากิริยาอาขยาต โดยมาก, พึงเห็นว่าเป็นเหมือนบทวิเสสนะ. (๑๔๔) กิจจ…

…วมถึงการแปรรูปเป็นนามในรูปแบบต่าง ๆ เช่น สุตวา ภัตตวา และวุสิตวา นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงกรณีกิริยาศัพท์ที่ใช้ปัจจัยเฉพาะเพื่อช่วยในการศึกษาและทำความเข้าใจในบทวิเสสนะอย่างละเอียด

…, รุหุ ในความ งอก. มุฬโห หลงแล้ว. มุหฺ ธาตุ ในความ หลง วุฬโห อันน้ำพัดไปแล้ว, วุหุ ธาตุ ในความ ลอย. ศัพท์ที่ประกอบด้วยปัจจัยนี้ บางศัพท์ก็ใช้เป็นนามกิตก์บ้าง เหมือนบทว่า พุทฺโธ เป็นต้น. ตูน. ตวา. ฺวาน. กาต…

ในบทนี้มีการวิเคราะห์และอธิบายเรื่องของธาตุในภาษาบาลี โดยเริ่มต้นจากตัวอย่างธาตุที่มี มุ และ หุ รวมถึงการประยุกต์ใช้ธาตุต่างๆในความหมายที่แตกต่างกัน พร้อมทั้งยกตัวอย่างศัพทที่เกี่ยวข้องกับการแปรธาตุ เ

…ีประกอบคำพูดเข้าเป็นพากย์นั้น เรียกว่า วากยสัมพันธ์. (๑๔๘) คำพูดนั้นแบ่งเป็น ๓ อย่าง ดังนี้ :- က ๑. ศัพท์เดียวหรือหลายศัพท์ แต่ยังผสมให้เป็นใจความไม่ได้ เรียกว่า บท กำหนดตามวิภัตตินาม จะกี่ศัพท์ก็ตาม นับวิ…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับวากยสัมพันธ์ในบาลี โดยนักเรียนจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับการประกอบคำพูดเป็นพากย์ ซึ่งมีความสำคัญในการสื่อสารและการแต่งหนังสือ แบ่งการพูดออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ บท, พากยางค์ และพากย์ที่เต

…ท่อนก่อนให้เกี่ยวกัน เรียกชื่อว่า วิตถารโชตโก หรือเรียกให้สั้นว่า วิตถาโร, ในอรรถนี้ใช้นิบาต คือ หิ ศัพท์เดียว ตรงความไทย คือ ความพิสดารว่า หรือ ก็ มีอุทาหรณ์ ดังนี้ :- ปเร จ น วิชานนฺตีติ อิม ธมฺมเทสน์ สต…

บทความนี้พูดถึงวิตถารโชตกนิบาตซึ่งเป็นแนวทางในบาลีไวยากรณ์ ที่ประกอบด้วยสองท่อน โดยท่อนแรกนำเสนอสรุป และท่อนหลังนั้นอธิบายให้กว้างขวางยิ่งขึ้น เพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจน พร้อมตัวอย่างการใช้งานในบทเรียนจ