หน้าหนังสือทั้งหมด

การจำแนกเวทนาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี
120
การจำแนกเวทนาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี
…ียวเท่านั้น ๑ ฯ บรรดาเวทนาทั้ง ๕ นั้น สุขมีการเสวนโผฏฐัพพารมณ์ที่น่า ปรารถนาเป็นลักษณะ ฯ ทุกข์มีการเสวยโผฏฐัพพารมณ์ที่ไม่น่า ปรารถนาเป็นลักษณะ ฯ โสมนัสมีการเสวยอารมณ์ที่น่าปรารถนา โดย สภาพบ้าง โดยปริกัปบ…
บทความนี้กล่าวถึงการจำแนกเวทนาตามหลักอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงแสดงความแตกต่างระหว่างสุขและทุกข์ ซึ่งแต่ละประเภทมีลักษณะเฉพาะด้วยการเสวนโผฏฐัพพารมณ์ที่น่าปรารถนาและไม่น่าปรารถนา ส
จิตและเจตสิก: การวิเคราะห์เวทนาในอภิธัมมะ
119
จิตและเจตสิก: การวิเคราะห์เวทนาในอภิธัมมะ
…เข้าในสุขเวทนา และ อทุกขมสุขที่เป็นไปในฝ่ายสาวัชชะเข้าในทุกขเวทนาฯ แม้คำในพระ สูตรบางแห่งที่ว่า การเสวยอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งนี้เป็นทุกข์ ใน “ที่นี้ ดังนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส เพราะความที่เวทนาทั้งปว…
บทความนี้วิเคราะห์การสงเคราะห์เวทนาภายใต้แนวคิดของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยการจำแนกเวทนาออกเป็น 3 ประเภทคือ สุข ทุกข์ และอุเบกขา นำเสนอคำสอนของพระผู้มีพระภาคเกี่ยวกับธรรมชาติของเวทนา และการเข้าถึงความเข
ธรรมชาติของเวทนา สัญญา และเจตนาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี
83
ธรรมชาติของเวทนา สัญญา และเจตนาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี
…ที่ 83 ของเปรี้ยวเป็นต้น เกิดน้ำลายสอขึ้นเป็นต้นฯ l ธรรมชาติที่ชื่อว่าเวทนา เพราะอรรถว่า รับรู้ คือเสวยรสแห่ง อารมณ์ ฯ เวทนานั้น มีการับรู้เป็นลักษณะ ฯ จริงอยู่ จริงอยู่ สัมปยุตธรรม ที่เหลือ ถึงการเสวยรส…
เนื้อหาในอภิธัมมัตถสังคหบาลีกล่าวถึงธรรมชาติที่ชื่อว่าเวทนา ซึ่งหมายถึงการรับรู้และเสวยรสแห่งอารมณ์ มีการพูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างเวทนากับการเสวยรสของอารมณ์ เช่น สุขเวทนา, สัญญาที่เป็นการ…
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
51
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…ดยสมควรเป็นลักษณะ ฯ ๆ ธรรมชาติที่ชื่อว่าสุข เพราะอรรถว่า ให้สัมปยุตธรรมเกิด ความสบาย ฯ สุขนั้นมีอันเสวยอิฏฐารมณ์เป็นลักษณะ ดุจพระราชา ผู้ทรงโปรดปรานรสแห่งโภชนะอันดีฉะนั้น ๆ บรรดาปีติและสุขเหล่านั้น ความแ…
บทความนี้อธิบายถึงธรรมชาติของปีติและสุข โดยเปรียบเปรยถึงความรู้สึกที่เกิดขึ้นเมื่อได้รับอารมณ์ที่เหมาะสม รวมถึงการบรรยายถึงสมาธิและภาวะแห่งจิตที่มีอารมณ์เลิศอย่างเดียว โดยมีการเปรียบเทียบความรู้สึกของ
อธิบายเกี่ยวกับจิตอเหตุกะและอุเบกขา
40
อธิบายเกี่ยวกับจิตอเหตุกะและอุเบกขา
…งหลังก็มี ความเพ่งกิจอื่น ด้วยอำนาจแห่งอันเวียนมาแห่งจิตสันดานอันไม่เหมือน กัน เหตุฉะนั้น จึงไม่อาจเสวยรสแห่งอารมณ์โดยประการทั้งปวง เพราะ ฉะนั้น จึงสัมปยุตด้วยอุเบกขาเวทนาเท่านั้น ๆ ก็ในอธิการนี้มีคาถา แ…
บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับจิตอเหตุกะ และอุเบกขาที่เกี่ยวข้องกับวิบากทางจิต ภายในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างกิริยาที่รูปและอารมณ์ รวมถึงว่าจิตท
วิบากทั้ง 4 และกายวิญญาณ
39
วิบากทั้ง 4 และกายวิญญาณ
…ัจจัย แต่จิตที่มีวัตถุเป็นที่อาศัย เสมอกัน เหมือนบุรุษผู้ขาดผู้อุปถัมภ์อันเป็นสภาคกันฉะนั้น ไม่อาจ เสวยรสแห่งอารมณ์แม้โดยประการทั้งปวง เพราะฉะนั้น จึงสหรคตด้วย อุเบกขาอย่างเดียว แม้ในอารมณ์ทั้งหมด ฯ สันต…
เนื้อหาเกี่ยวกับวิบากทั้ง 4 ที่เกี่ยวข้องกับกายวิญญาณและอารมณ์อย่างละเอียด รวมถึงปรากฏการณ์ของการกระทบระหว่างอารมณ์กับกายวิญญาณในกิจกรรมประจำวัน การเชื่อมต่อระหว่างอารมณ์และการปฏิบัติธรรมที่แตกต่างกัน
โทมนัสและปฏิฆะในอภิธัมม์
31
โทมนัสและปฏิฆะในอภิธัมม์
…ิฆะนี้ อย่างนี้คือ บรรดา โทมนัสและปฏิฆะนี้ โทมนัส ได้แก่ธรรมอย่างหนึ่ง นับเนื่องใน เวทนาขันธ์ มีการเสวยอนิฏฐารมณ์เป็นลักษณะ ปฏิฆะ ได้แก่ธรรม อย่างหนึ่ง นับเนื่องในสังขารขันธ์ มีความดุร้ายเป็นสภาพฯ ก็แล บ…
เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์ความหมายและลักษณะของโทมนัสและปฏิฆะ ซึ่งเป็นธรรมที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และจิตในอภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายถึงแง่มุมต่าง ๆ เช่น วิจิกิจฉา อุทธัจจะ และความสัมพันธ์ของพวกมันต่ออา
อภิธัมมัตถสังคหบาลี: ความเข้าใจในจิตและสังขาร
27
อภิธัมมัตถสังคหบาลี: ความเข้าใจในจิตและสังขาร
…ิคตะ เหตุนั้น จึงชื่อว่า ทิฏฐิคตวิปปยุต ฯ เวทน નૂ ทนาที่ชื่อว่าอุเบกขา เพราะอรรถว่า (ย่อม) เพ่ง คือเสวย อารมณ์โดยเหมาะ คือ โดยควร แม้เมื่อเสวย ก็เสวยโดยดำรงมั่นอยู่ ด้วยอาการวางตนเป็นกลาง ๆ อีกอย่างหนึ่ง…
…สังขาร ว่ากล่าวถึงจิตที่อิงกับสังขารและจิตที่แยกออกจากกัน โดยเฉพาะการตีความเกี่ยวกับเวทนาอุเบกขาที่เสวยอารมณ์อย่างเหมาะสมทั้งในสุขและทุกข์ ซึ่งจัดว่าเป็นสัมปยุตธรรมอีกด้วย รวมถึงการไตร่ตรองในเรื่องของทิฏ…
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
12
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…ะณามพระรัตนตรัย โดยอรรถคือกุศลเจตนา ที่ยังกิริยาคือการประณามให้สำเร็จ ฯ และ กุศลเจตนานั้นเป็นเหตุในเสวยวิบากในทิฏฐธรรม แก่บุคคลผู้ไหว้พระ รัตนตรัยซึ่งควรไหว้ เพราะถึงพร้อมด้วยเขตและอัธยาศัย ย่อมป้องกัน อ…
เนื้อหานี้พูดถึงการทำงานของอภิธัมมัตถสังคหบาลีที่เกี่ยวข้องกับการประณามพระรัตนตรัย และผลกระทบที่เกิดขึ้นในทิฏฐธรรมและสัมปรายภพของผู้ที่ไหว้พระรัตน ตรายอย่างถูกต้อง พร้อมกล่าวถึงการป้องกันอันตราย ซึ่งเ
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา
212
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา
ประโยค - อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา สห อภิธรรมมาตวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสังคหฎีกา - หน้าที่ 211 อภิธมฺมตฺถวิภาวินี หน้าที่ 212 ปาตุภาวโต สตฺตาหาติกุกเมน โสตทสก์ ตโต สตฺตาหาติกุกเมน ฆานทสก์ ตโต สตฺตาหาติกุกเ
…ารเกิดขึ้นและการดับไปของจิตตะในมุมมองของพุทธศาสนา รวมถึงการวิเคราะห์สภาวะต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเสวยสุขต่างๆ อาทิ อุสมา, อายุและเวทนา เป็นการศึกษาแบบครอบคลุมถึงมิติที่ซับซ้อนของจิตวิญญาณและการพัฒนาเส้…
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา
400
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา
… จสทโท น เกวล์ ราคสทธาทโย อุปนิสสยาติ อุเปกฺขติ ฯ พหิทธาสทฺทโต สม ฯ สพฺพาสมาวุโส... ฯ สมีโลโป ฯ อุปเสวยสูติ อุเปสวิตา เย สตฺตสงฺขารา บุคคเลน ฯ รา...โยติ ลิงคตฺโถ ๆ อช...ตนฺติ อนุ...ตาติ อาธาโร ฯ อนุ...ตา…
เนื้อหาในหน้านี้กล่าวถึงความเข้าใจลึกซึ้งเกี่ยวกับราคาสิทธิภายใต้กรอบของอภิธรรม รวมถึงการนำเสนอหลักการทางปรัชญาที่เกี่ยวข้องกับอธรรมและกุสลาธรรมในบริบทของสังคม และการเข้าถึงความเป็นจริงที่ซับซ้อน ที่ส
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา: ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา
399
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา: ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา
…ฺติ ฯ นิปปาทสูติ นิปปาทิตา เย ธมฺมา ปุคคเลน นิปปาทิส ฯ บุคคโล อาทิ เยส์ อุตุอาทีน เต บุคคลาทโย ฯ อาเสวยสูติ อาเสวิตา เย ปุคฺคลาทโย ปุคฺคเลน ฯ ราคาทโยติ นิปปาทิตาติ กมฺม ฯ อนุตฺตนฺติ นิ...ทิตาติ อาธาโร ฯ …
ในหน้า 398 ของ อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา มีการพูดถึง ราคาทโย ว่ามีบทบาทอย่างไรในความสัมพันธ์ของบุคคลและธรรมะ โดยอธิบายถึงบทบาทและการเชื่อมโยงกันระหว่างราคาทโยและการดำรงอยู่ในสภาพต่างๆ นอกจากนี้ยังนำเสนอวิธ
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา
77
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา
…นิว เตติ ฯ สงฺคโหติ โหติ ปเท กตฺตา ฯ อิติ อธิปปาโยติ ปทสฺส สรุป์ ฯ อธิปปาโยติ ลิงคตฺโถ ๆ [๔๕] เตาที่สวย์ จตุตถปญฺจมชฺฌานจิตเตสุ ลภติ ฯ เตสทวยมิจฺเจวนฺติ เอตฺถ ฯ เตาที่สวยนฺติ ฐปน ฯ จตุ... จิตตสูติ อาธารฐ…
เนื้อหานี้สำรวจข้อคิดเกี่ยวกับอภิธัมมวิภาวินี โดยมีการวิเคราะห์และเสนอแนวคิดเกี่ยวกับจิตและธรรมะ รวมถึงการพูดถึงความสำคัญของการทำความเข้าใจในธรรมะเพื่อการพัฒนาจิตใจ ฉบับนี้ประกอบไปด้วยคำอธิบายต่าง ๆ ท
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ปฐโม ภาโค)
476
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ปฐโม ภาโค)
…โต วา นิพฺพาน...สตฺตา มคฺโค โสโต อิติ ปณฺฑิเตน วุจฺจติ ฯ นิพฺพานมุปติสวนโตติ นิพพาน ปฏิจจ สนฺทนโต ฯ สวยเต สวน ฯ สุ สวน สวน สนทน์ นนทาที่ห์ ยุ ฯ สวนโตติมสฺส อธิปปายวเสน วิวรณ์ อุปคมนโตติ ฯ อุปคมิยเต อุปคม…
บทความนี้นำเสนอเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปัญจิกา ซึ่งสำรวจคำอธิบายที่เป็นพื้นฐานในการศึกษาเกี่ยวกับการเข้าถึงนิพพานและมรรค โดยมีการกล่าวถึงความสำคัญของคำศัพท์ต่าง ๆ รวมถึงนิพพานและกา
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา
233
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา
…สิ คติย์ ฯ คติ ปวตฺติ ฯ วิสโย อตฺโถ วิสโย เทโส เอตสฺส สามญฺญวจนสุชาติ วิเสสวิสโย สมานสูติกสทฺโท วิเสสวยสุส ภาโว วิเส...ยตา ฯ มิจฉา วิตถ์ ทสฺสน์ มิจฉาวเสน วา ทสฺสน์ มิจฉาทสฺสน์ ฯ เอวสทฺโท สมมาทสฺสน์ นิวตฺ…
บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และอธิบายความหมายของคำในอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา โดยเฉพาะในเรื่องของการใช้คำที่เกี่ยวข้องกับนิยาม และการประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติของธรรมะ นอกจากนี้ยังมีการอภิปรายเกี่ยวกับ
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา
199
อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา
…ิว ๆ วินธาตุ สพฺพเน วา นนทาทีห์ ยุ ฯ วุวิวินธาตูน สวรณตนสนตานเวฐนาทีน วาจกตฺตา สพฺพนโตติ วิวรติ ๆ สีสวยเต สสพฺพน์ ฯ สํปุพฺโพ สิว สิพฺพเน ยุ ยุสฺส อโน วสฺส ทวิตต์ โท ธสฺส จาติ จสทฺเทน วทวยสฺส พทฺวย์ ฯ วิน…
เนื้อหานี้เสนอการวิเคราะห์ที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับอภิธมฺมและปัญหาที่เกี่ยวข้อง โดยเน้นถึงธรรมชาติของตัณหาและวินัยในศาสนาพุทธ ตลอดจนความเข้าใจในเหตุผลและผลของด้านจิตใจ นอกจากนี้ ยังมีการพูดถึงความสำคัญของกา
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์
22
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์
… ทรัพย์ กฎฐ ไม้ ปณฺณ ใบไม้, หนังสือ กมล ดอกบัว ผล ผลไม้ ฆร เรือน พล กำลัง,พล จกฺก จักร, ล้อ ภคต ข้าวสวย
ในเนื้อหานี้มุ่งเน้นที่การแจกแจงการใช้ศัพท์ในบาลี โดยเฉพาะคำที่เป็น อ การันต์ ซึ่งมีตัวอย่างหลากหลายคำ เช่น กุล, จตุต, อิณ, ชล และอื่น ๆ เพื่อให้เข้าใจการใช้งานในประโยคและบริบทที่แตกต่างกัน อาจพบคำศัพ
วิธีฝึกสมาธิเบื้องต้น
559
วิธีฝึกสมาธิเบื้องต้น
… จนถึงกับทำให้ใจ ต้องสูญเสียความเป็นกลาง และเมื่อการฝึกสมาธิบังเกิดผลจนได้ “ดวงปฐมมรรค” ที่ใสเกินใส สวยเกินสวย ติดสนิทมั่นคงอยู่ที่ ศูนย์กลางกายแล้ว ให้หมั่นตรีกระลึกนึกถึงอยู่เสมอ อย่างนี้แล้วผลแห่งสมาธ…
บทเรียนเกี่ยวกับวิธีการฝึกสมาธิเบื้องต้น โดยเริ่มจากการระลึกนึกถึงนิมิตซึ่งสามารถทำได้ในทุกสถานที่และทุกอิริยาบถ การฝึกนั้นควรทำอย่างสม่ำเสมอและไม่เร่งรีบ เพื่อป้องกันมิให้เกิดความอยากจนเกินไป สมาธิที
คำศัพท์และแนวคิดในธรรมะ
547
คำศัพท์และแนวคิดในธรรมะ
…ตัณหาได้สิ้นเชิง, ภาวะปลอดทุกข์ นิโรธสมาบัติ การเข้านิโรธ คือ ดับสัญญาความจำได้หมายรู้ และเวทนา การเสวยอารมณ์ เรียกเต็มว่าเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ บรมศาสดา ศาสดาที่ยอดเยี่ยม, บัณเฑาะก์ บารมี บุญนิธิ บุพกรรม …
เนื้อหาเกี่ยวกับคำศัพท์ทางธรรมะที่สำคัญ เช่น นิมนต์, นิโรธ รวมถึงแนวคิดเกี่ยวกับความดีและกรรมในทางพุทธศาสนา นอกจากนี้ยังมีข้อมูลเกี่ยวกับพระผู้เป็นครูที่สูงสุดคือพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และคำอธิบายของหลัก
อานิสงส์จากการให้ข้าวสุนัขกิน
531
อานิสงส์จากการให้ข้าวสุนัขกิน
…ัจจัยให้ข้าพเจ้าได้บรรลุ มรรคผลนิพพานด้วยเทอญ” ด้วยบุญนั้น เมื่อพ่อค้าละโลกก็ได้ ไปบังเกิดในเทวโลก เสวยทิพยสมบัติอันยิ่งใหญ่สิ้นพุทธันดรหนึ่ง ครั้นจุติจากอัตภาพนั้นแล้ว ได้มาเกิดในมนุษยโลกอีก ๕๐๐ ชาติ *ห…
ในสมัยพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่ากัสสปะ มีพ่อค้าคนหนึ่งซึ่งได้แบ่งข้าวให้สุนัขหิวโซ ด้วยความกรุณา และตั้งความปรารถนาให้ได้บรรลุธรรม เมื่อพ่อค้าเสียชีวิตไปเกิดในเทวโลก ก่อนจะกลับมาเกิดใหม่ในมนุษย์อีก 5