สวย : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 108 / 38

…นมายุกว่าด้วยพระหัตถ์ และพระราชทานรดน้ำเป็นส่วนเชฏฐาปจายนธรรม โปรดให้ พระองค์ที่อ่อนพระชนม์ลงมาร่วมเสวยด้วยพระองค์ทรงพระเมตตารับนิปัจจการพระราชทานของ อำนวยพระพรและพระบรมราโชวาท เป็นส่วนญาติสงเคราะห์ อนึ่…

บทความนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ที่ทรงเป็นที่รักของประชาชนและบทบาทในการปกครองพระราชวงศ์ โดยเน้นการทรงบำเพ็ญญาติ และความมีมิตรธรรมต่อพระราชวงศ์และข้าราชการ การทรงทำห

…ทาหรณ์ ความสังเขปโดยประสงค์ว่า อตีเต พาราณสีย์ พฺรหฺมทตฺเต รชช์ กาเรนเต ในอดีตกาล พระเจ้าพรหมทัตต์ เสวยราชสมบัติใน เมื่องพาราณสี พระองค์ได้พระยาเศวตกุญชรเป็นราชพาหนะเชือกหนึ่ง แต่พระเกียรติไป ในสกล ชมพูท…

บทความนี้กล่าวถึงพระบารมีและบทบาทในการปกครองของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส โดยนำเสนอเหตุการณ์ในอดีตเช่นเรื่องราวของพระเจ้าพรหมทัตต์ และอลินจิตตกุมาร ที่บรรยายถึงการต่อสู้เพื่อป้องกันแผ่นด

…สมัย ดัง ได้สดับมา ยังมีพระนครหนึ่ง นามว่า ปาตลีบุตร ตั้งอยู่ ณ ฝั่งแม่น้ำภาษีรถี พระเจ้าสุทัสนราช เสวยราชสมบัติครองรัชสีมาณาจักร ทรงพระคุณปรีชาสามารถในราชกิจทั้งปวง วันหนึ่งท้าวเธอ ได้ทรงสดับคำโศลกที่มี…

ในบทความนี้กล่าวถึงบทบาทของการศึกษาในสมัยโบราณ โดยเฉพาะการศึกษาของพระราชบุตร ซึ่งพระเจ้าสุทัสนราชได้ทรงเห็นคุณค่าแห่งการศึกษาและเลือกหาผู้มีความสามารถในการสอนให้กับพระราชบุตร เพื่อให้เกิดปรีชาสามารถแล

…ว่า วิปากสัทธา เชื่อผลแห่งกรรม ฯ เหล่าสัตว์ผู้มีกิเลสานุสัย ทำกรรมอันใดลงด้วย กาย วาจา ใจ ก็ย่อมได้เสวยผลของกรรมนั้น ทำชอบก็ได้เสวยผลอันดี ทำผิดก็ได้เสวยผลอันชั่ว กรรมย่อมจำแนกสัตว์ผู้กระทำให้เป็นผู้ประณ…

บทความนี้สำรวจความเชื่อในพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับกรรมและผลของกรรม โดยกล่าวถึงความเชื่อ ๔ ประการ คือ กัมมสัทธา เชื่อกรรม, วิปากสัทธา เชื่อผลแห่งกรรม, และกัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน นอ

…จนา พระเถระรูปใด อยู่ในวิหารมีชื่อว่าเชตวัน อันน่ารื่นรมย์ ด้วยทิมแถวที่น่ายินดี และป่า ใกล้เมืองที่สวยงาม ที่พระราชา ทรงพระนามว่า ปรักกมภุชะ (ปรักกม- ซึ่งมีพระพาหนะทรงกำลังมาก รับ สั่งให้สร้างไว้ในพระนค…

เนื้อหาเน้นถึงความสำคัญของพระเถระในวิหารเชตวัน ที่รวมตัวกันเพื่อการศึกษาศาสตร์และคำสอนของพระพุทธสามา สามารถนำเสนออานุภาพและความรู้อันสืบเนื่องจากพระวินัยและเทศนาในคัมภีร์ งานชิ้นนี้ไม่เพียงแต่สร้างการ

…) คือความยึดมั่น ได้แก่ ความถือมั่นอย่างนี้ว่า อัตตา (ตัวตน) เรานี้แหละ เป็นผู้กระทำกรรม และเป็นผู้เสวยผลของกรรม ดังนี้ ชื่อว่าสุญญตานุปัสสนา เพราะ ตามเห็นโดยอาการคือว่างจากอัตตา (ตัวตน) เป็นวิโมกขมุข (ท…

เนื้อหาเกี่ยวกับอนุปัสสนา ๓ ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยระบุถึงการหลุดพ้นจากอัตตาและความทุกข์ ซึ่งรวมถึงการปล่อยวางในสังขารที่เป็นไปไม่ได้ และการเห็นจริงต่อความไม่เที่ยงและทุกข์ โดยอธิบายการเข้าถึงวิโมกข

…ธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 364 เจ้าเป็นต้น และทั้งไม่ใช่เป็นความเกิดขึ้นแห่งสภาพมีความสุขและความ สวยงามเป็นต้นฯ (นัยอย่างนี้ชื่อว่าปฏิจจสมุปบาทนัย) ในอธิการนี้ คือ ในอธิการแห่งปัจจัยสังคหะนี้ ฯ [อธิบา…

บทความนี้วิเคราะห์แนวคิดที่สำคัญในอภิธัมมัตถสังคหบาลีเกี่ยวกับปัจจัยและเวลาในธรรม โดยชี้ให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างอดีต ปัจจุบัน และอนาคตในแง่มุมต่างๆ จากอวิชชาและสังขารถึงการเกิดผลในชีวิต ฯลฯ นำเส

… จึงชื่อว่าเกิดจากปัจจัยคือสฬายตนะ ฯ ก็สัตว์ผู้ถูกต้องอารมณ์ที่น่าปรารถ นา และเป็นกลาง ๆ นั่นแล จึงเสวยเวทนา หาใช่โดยประการอื่นไม่ เพราะฉะนั้น เวทนาจึงชื่อว่าเกิดจากปัจจัยคือผัสสะ ฯ ก็ตัณหาที่มีเวทนา เป็…

เนื้อหานี้จัดการเกี่ยวกับอภิธรรมที่ว่าด้วยความสัมพันธ์ระหว่างอวิชชา สังขาร วิญญาณ และนามรูปในมุมมองทางพุทธศาสนา การอธิบายนี้ทำให้เห็นว่าสังขารเกิดจากอวิชชา และวิญญาณก็เกิดจากสังขาร โดยยกตัวอย่างการเกิ

…ป็นเพียงทรง ทุกข์ไว้เท่านั้น เพราะไม่เป็นไปในอำนาจ อนึ่ง ชื่อว่าธาตุ เพราะ อรรถว่า เป็นเหตุให้สัตว์เสวยสังสารทุกข์ อนึ่ง ชื่อว่าธาตุ เพราะ อรรถว่า เป็นที่ตั้งอยู่ คือดำรงอยู่แห่งทุกข์มีประการอย่างนั้น อน…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับธาตุต่างๆในพระพุทธศาสนา โดยเน้นว่า ธาตุไม่เพียงแค่เป็นสิ่งที่ทรงคุณภาพตามธรรมชาติ แต่ยังเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องกับสังสารทุกข์ในหลายประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาวะอยู่ร่วมของสัตว์และ

…บัติในกามธาตุ ดังนี้ พระผู้มีพระภาคตรัสหมาย เอากำเนิดแห่งอุปปาติกสัตว์เท่านั้นด้วย หมายเอาเฉพาะคัพภเสวยยก สัตว์ เพราะเหตุที่การถือเอาอายตนะ ๘ ไม่มีแก่สัตว์จำพวกอื่นด้วย ฯ ส่วนคำใดในอรรถกถาว่า พระผู้มีพระ…

เนื้อหานี้เน้นการอธิบายเกี่ยวกับอายตนะของอุปปาติกสัตว์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยกล่าวถึงความสำคัญของสังเสทชสัตว์ที่ไม่มีฆานะ และรายงานข้อคิดเห็นจากอรรถกถาจารย์ที่อธิบายการจัดหมวดหมู่ของสัตว์นี้ อธิบายถ

…ารถกำหนดคติอย่างสูง ดุจ อุทาหรณ์ในประโยคว่า อภิรูปสฺส กญฺญา ทาตพฺพา (พึงยกนางสาวให้ แก่บุรุษผู้มีรูปสวย) ฯ คำว่า ๓ ทสกะย่อมปรากฏ ดังนี้ ท่านอาจารย์กล่าว ไว้ เพราะ ๓ ทสกะมีได้ โดยความเป็นสัตว์มีอายตนะบริบ…

บทความนี้สำรวจเกี่ยวกับกลาปและสัตว์ตามที่เสนอในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงความสอดคล้องของแต่ละประเภทของสัตว์ที่มีภาวรูปและอายตนะในบริบทของการเกิดและปฏิสนธิกาล โดยยกตัวอย่างกลาปและแนวคิดที่เก

…้แก่กรรมนิมิตที่เป็นอุปกรณ์ ด้วยอำนาจแห่งวัตถุมีดอกไม้เป็นต้น ฯ บทว่า อุปลภิตพฺพ์ ได้แก่อันสัตว์จึงเสวย ๆ บทว่า อุปโภคภูติ ได้แก่คตินิมิตมีนางอัปสร วิมาน ต้นกัลปพฤกษ์ และไฟนรกเป็นต้น อันสัตว์จึงใช้สอย ๆ …

เนื้อหานี้เสนอความเข้าใจเกี่ยวกับความตายซึ่งเกิดจากกรรมที่มีผลกระทบ โดยเฉพาะในเหล่าสัตว์ที่เป็นพิเศษ เช่น สัตว์นรก ถึงแม้กรรมบางประการจะทำให้ถึงความตายได้ นักวิชาการยังพูดถึงความเกิดขึ้นแห่งความตายว่า

…ราว กรรมที่ชื่อว่าทิฏฐธัมมเวทนียะ (คือกรรมให้ผลในภพนี้) เพราะ อรรถว่า สัตว์จะพึงทราบได้ด้วยอำนาจการเสวยผลในทิฏฐิธรรม คือ อัตภาพที่เห็นประจักษ์ ได้แก่ที่เป็นปัจจุบัน ฯ กรรมที่สัตว์จะต้องเกิด ต่อจากภพปัจจุ…

เนื้อหาว่าด้วยอธิบายกรรม ๔ ประเภทในอภิธรรม เช่น ทิฏฐธัมมเวทนียะ ซึ่งจัดอยู่ในกรรมที่ให้ผลในภพปัจจุบัน รวมถึงกรรมที่ออกผลในภพหน้าและในอัตภาพต่าง ๆ โดยนำเสนอการให้ผลของกรรมที่แตกต่างกัน ในการให้ผลตามเวล

…าวีนีฎีกา - หน้าที่ 206 รัศมีแห่งสรีระเป็นกลุ่มก้อน ไม่เคลื่อนที่ ท่านเรียกว่า "สุภา" (คือ มีรัศมีมีสวยงาม) ฯ พวกพรหมที่ชื่อว่าปริตตสุภา เพราะอรรถว่า มีสุภา (รัศมี) นั้นน้อยกว่าพวกพรหมชั้นสูงขึ้นไป ฯ ที่…

เนื้อหานี้กล่าวถึงรัศมีแห่งสรีระในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยการอธิบายถึงพรหมที่มีคุณลักษณะต่างๆ เช่น ปริตตสุภา, อัปปมาณสุภา, และสุภากิณณา เป็นต้น นอกจากนี้ยังพูดถึงการสถิตของพรหมที่มีรัศมีงดงามและความสำค

…รมนิมิตมีรูป เป็นต้นที่ตนเคยได้ และสิ่งเป็นเครื่องอุปกรณ์ในเวลากระทำกรรมนั้น หรือคตินิมิตที่ตนจะพึงเสวย และเป็นเครื่องอุปโภคในภพที่จะบังเกิดใน ลำดับ มาปรากฏเฉพาะหน้าตามสมควรในเวลาใกล้จะตาย ของเหล่า สัตว์…

…ี่ได้กระทำมาในอดีต ระหว่างการเตรียมตัวให้เข้ากับภพใหม่ในกรรมต่างๆ ที่อาจบังเกิดขึ้นในอนาคต เช่น การเสวยในภพใหม่หรือการย้ายที่ในภพปัจจุบัน

…แต่ว่าทำ ๑, ด้วยอำนาจแห่งกาลที่ให้ผล (คือให้ผลตามระยะ กาล มี ๔) คือ ทิฏฐธรรมเวทนียะ กรรมอันสัตว์จึงเสวยในภพ ปัจจุบัน ๑ อุปัชเวทนียะ กรรมอันสัตว์จึงเสวยในภพที่จะเข้าถึงต่อไป ๑ อปราปรเวทนียะ กรรมอันสัตว์จึ…

ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี ได้มีการอธิบายเกี่ยวกับกรรมว่าแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลัก โดยกรรมสามารถแบ่งได้ตามลำดับการให้ผลและอำนาจแห่งฐานะที่ให้ผล เช่น อกุศลกรรม, กามาวจรกุศล, รูปาวจรกุศล, และอรูปาวจรกุศล โดยเ

…น เป็น กิจของจักขุวิญญาณ ฯ และเพียงแต่การรับเป็นต้นเท่านั้น เป็นกิจของ สัมปฏิจฉันนะเป็นต้นๆ ส่วนการเสวยรสแห่งอารมณ์ เป็นกิจของชวนะ อย่างเดียว ฯ และการเสวนรสแห่งอารมณ์ที่ชวนะนั้นเสวยแล้วนั่นแล

…บเหตุการณ์ต่างๆ ในชีวิตด้วยการอุปมาเกี่ยวกับมะม่วง เช่น การนอนหลับ การตื่น การรับรู้ การเก็บ และการเสวยรสของอารมณ์ โดยเฉพาะหลักการที่เน้นให้เห็นว่า ธรรมแต่ละอย่างไม่มีการปะปนกันอย่างชัดเจน และแยกแยะได้ตา…

…มมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 133 ที่เป็นอนาคตนั้น เป็นอารมณ์ที่บุคคลยังไม่ได้เสวย เหมือนกรรมและ กรรมนิมิตที่เป็นอดีต และทั้งจะเป็นอารมณ์ที่มาสู่คลอง เหมือนกรรม นิมิตและคตินิมิตที่เป…

ในหน้าที่ 133 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา จะมีการกล่าวถึงการทำความเข้าใจในกรรมและกรรมนิมิต การอธิบายของสถานะกรรมว่าเป็นอะไรและมีอารมณ์อย่างไร ทั้งนี้ยังมีการจัดแบ่งประเภทของจิตและ

…ีแจ้งข้างหน้าฯ ชวนกิจ ย่อมไม่มีแก่มโนทวาราวัชชนะ แม้เป็นไปอยู่ ๒-๓ ครั้งในปริตตารมณ์ เพราะมีไม่การ เสวยรสแห่งอารมณ์นั้น เพราะเหตุนั้น ท่านอาจารย์จึง กล่าวว่า เว้นอาวัชชนะทั้ง ๒ ฯ ก็เพราะอธิบายอย่างนี้ พร…

เนื้อหาในหน้านี้กล่าวถึงการอธิบายขันธ์ที่เกี่ยวข้องกับจิตและธรรมชาติของอารมณ์ อธิบายถึงกาลที่เป็นอเหตุกะ รวมถึงความไม่มีอำนาจของปฏิสนธิกาลที่ส่งผลต่อความเป็นไปของจิตซึ่งให้ความเข้าใจในเรื่องของสันตีรณ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 121 อุเบกขามีการเสวยอารมณ์ที่เป็นกลางเป็นลักษณะ ฯ มหัคคตจิตและ โลกุตตรจิต ชื่อว่า ๔๔ อย่าง เพราะมีอย่างละ ๑๑ โดยต่างแห่ง…

เนื้อหานี้เน้นการวิเคราะห์อุเบกขาเป็นกลางซึ่งเกี่ยวข้องกับมหัคคตจิตและโลกุตตรจิต มาจากการสังเคราะห์โลภะและเหตุอันมีส่วนเกี่ยวโยง สิ่งเหล่านี้ถูกพิจารณาว่าเป็นรากเหง้าของการดำรงอยู่ของธรรม โดยใช้หลักกา