หน้าหนังสือทั้งหมด

วิบากกรรมและการพิจารณาทางจิต
66
วิบากกรรมและการพิจารณาทางจิต
… และทุกข์ ดังเช่นมนุษย์ทั้งหลาย เทวดาบางพวก วินิบาตบางพวก 4. กรรมไม่ดำไม่ขาว มีวิบากไม่ดำไม่ขาว คือ เจตนาที่จะละกรรมทั้งปวง ทั้งกรรมดำ กรรมขาว และกรรมทั้งดำทั้งขาว กรรมเช่นนี้แหละย่อมเป็นไปเพื่อความสิ้นก…
บทความนี้เสนอการศึกษาวิธีการของกรรมทั้งดำและขาว รวมถึงกรรมที่ไม่ดำไม่ขาว การเกิดผลจากกรรม และการหลีกเลี่ยงความคิดที่นำไปสู่ความว้าวุ่นใจ โดยอิงหลักธรรมการศึกษาของพระพุทธเจ้า โดยเฉพาะในเรื่องอจินไตยและ
กรรมและวิบากในชีวิต
71
กรรมและวิบากในชีวิต
…ในศีล สมาธิอันดีมาเป็น เวลานาน แล้วทำการเจริญวิปัสสนาจนถึงจิตระดับหนึ่งเรียกว่า ปฏิสังขาญาณ เห็นจิต เจตสิก ว่าเป็นของไม่เที่ยง บรรลุถึงพระนิพพานโดยมรรคญาณ ผลญาณตามลำดับ ตราบเข้าสู่ พระนิพพาน อันเป็นธรรมท…
กรรมอันเป็นเหตุให้ไปสู่กามสุคติภูมิ อาจมาจากการประกอบกุศลกรรมทั้งทางกาย วาจา และใจ เช่น การทำทาน, การรักษาศีล, การปฏิบัติภาวนา ส่วนนิพพานนั้นต้องอาศัยปัญญาในการไถ่ถอนตัณหา การดำรงอยู่ในศีลและสมาธิและก
ความสัมพันธ์ระหว่างพระพุทธศาสนากับวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับเอกภพ
91
ความสัมพันธ์ระหว่างพระพุทธศาสนากับวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับเอกภพ
…ัมพุทธเจ้า “ดูก่อนอานนท์ เหตุนี้แล กรรมจึงชื่อว่าเป็นไร่นา วิญญาณ ชื่อว่าเป็นพืช ตัณหาชื่อว่าเป็นยางเจตนา ความปรารถนาประดิษฐานแล้ว เพราะธาตุอย่างเลวของ สัตว์พวกที่มีอวิชชาเป็นเครื่องสกัดกั้น มีตัณหาเป็นเ…
เอกภพในทางพระพุทธศาสนาเรียกว่าโลกธาตุ โดยมีการสำรวจและคาดการณ์ถึงจักรวาลหลายล้านจักรวาล การเชื่อมโยงระหว่างความรู้ในพระพุทธศาสนาและวิทยาศาสตร์เป็นสิ่งที่น่าสนใจ ความรู้นี้แสดงให้เห็นถึงการเข้าใจที่ถูก
ขันธ์ 5: ความหมายและธรรมชาติ
98
ขันธ์ 5: ความหมายและธรรมชาติ
…ปขันธ์ อีก 4 อย่าง คือ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ เป็นนามขันธ์ หรือจัดเป็น 3 อย่างก็ได้ คือ เป็น จิต เจตสิก (สิ่งที่เกิดกับจิต อยู่กับจิต) และรูป วิญญาณ เป็นจิต เวทนา สัญญา สังขาร เป็นเจตสิก รูป เป็นรูป 5…
บทนี้นำเสนอเกี่ยวกับขันธ์ 5 ซึ่งเป็นการศึกษาในเชิงปริยัติที่ช่วยให้เข้าใจความหมายและธรรมชาติของขันธ์ 5 ว่าเป็นกลุ่มกองแห่งรูปและนามที่ประกอบกันเป็นหน่วยเดียว สัตว์ทุกชนิดไม่ว่าจะเป็นมนุษย์หรือเทวดา ล้
สังขารขันธ์ และ วิญญาณขันธ์ ในพระพุทธศาสนา
104
สังขารขันธ์ และ วิญญาณขันธ์ ในพระพุทธศาสนา
…กลาง ๆ เรียกว่า อัพยากตสังขาร สังขารขันธ์มีความสำคัญต่อความรู้สึกนึกคิดของมนุษย์มากเป็นตัวสำคัญในพวกเจตสิก เพราะมีอานุภาพปรุงแต่งให้คนเป็นไปได้ต่างๆ จิตของคนจะดีจะชั่วก็เพราะสังขารเป็นตัวปรุงแต่ง สังขารข…
…ีความเชื่อมโยงกันในกระบวนการสร้างจิตและอารมณ์ จุดสำคัญคือการเข้าใจว่าสังขารขันธ์มีบทบาทในการปรุงแต่งเจตนาของคน และวิญญาณขันธ์เป็นการรับรู้ที่จำเป็นต่อกระบวนการนี้ ซึ่งทั้งคู่ร่วมกันสร้างฐานความเข้าใจในธร…
อายตนะ 12: ความหมายและบทบาทในวิปัสสนา
124
อายตนะ 12: ความหมายและบทบาทในวิปัสสนา
…กับรูป เป็นเหตุให้การเห็นเกิดขึ้น การเห็นจัดเป็นผล เป็นต้น 2. อายตนะ หมายความว่า ธรรมที่ทำซึ่งจิตและเจตสิกให้กว้างขวางเจริญขึ้น 3. อายตนะ หมายถึง อวัยวะที่ต่อระหว่างจิตกับอารมณ์ นัยที่ 1 อายตนะ มีความหมา…
ในบทเรียนนี้นักศึกษาได้ศึกษาอายตนะ 12 ซึ่งมีความหมายหลายประการ โดยเฉพาะการทำให้จิตและเจตสิกกว้างขวางขึ้น อายตนะแบ่งออกเป็นอายตนะภายในและภายนอก โดยมีตัวอย่างจากประสาทตากับสีในการทำให้เกิดกา…
อายตนะและวิถีจิต
126
อายตนะและวิถีจิต
…กว่า อายตนะได้ ในคำเป็นต้นว่า อิสสรายตน ที่อยู่ของพระอิศวร วาสุเทวายตน แปลว่า ที่อยู่ของวาสุเทพ จิต เจตสิกเป็นไปติดต่อกัน ดวงตาเป็นต้น จึงเป็นที่พักของอารมณ์ มีรูปเป็นต้น เหล่านั้น อายตนะเป็นที่อยู่ของวิ…
อายตนะเป็นที่เกิดแห่งวิถีจิต ซึ่งหมายถึงการรวมกันของอารมณ์และวิถีจิตที่ต้องอาศัยอายตนะ ทั้ง 6 ได้แก่ ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ หน้าที่ของอายตนะคือการเป็นสถานที่เกิดและประชุมของอารมณ์ซึ่งมีความสำคัญในค
การเชื่อมต่อของอายตนะและผลของการรับรู้
132
การเชื่อมต่อของอายตนะและผลของการรับรู้
…ะ อายตนะต่าง ๆ เหล่านี้ มีการขวนขวาย พยายาม เพื่อให้ผลของตนเกิด สิ่งที่เชื่อมต่อเหล่านี้ ทำให้จิตและเจตสิกธรรมกว้างขวางเจริญขึ้น คือเมื่ออายตนะ ภายในและภายนอกมากระทบกันเข้า เกิดการรู้อารมณ์ทางทวารนั้น ๆ …
…น เสียง และการรู้กลิ่น นอกจากนี้ยังกล่าวถึงความสำคัญของอายตนะภายในและภายนอกในการกระตุ้นให้เกิดจิตและเจตสิกที่มีความเจริญกว้างขวางและพัฒนาขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเมื่ออายตนะทั้งสองประเภทมีกระทบกัน จะเกิดควา…
ธาตุวิญญาณและการรับรู้ในพระพุทธศาสนา
144
ธาตุวิญญาณและการรับรู้ในพระพุทธศาสนา
… 17. ธัมมธาตุ สภาพทางธรรม 69 ชนิด ได้ชื่อว่าเป็นธาตุ เพราะทรงไว้ซึ่งสภาวลักษณะ ของตน องค์ธรรมได้แก่ เจตสิก 52 สุขุมรูป 16 นิพพาน 1 ธาตุ คือ ธรรมารมณ์ 18. มโนวิญญาณธาต : จิต 76 ชื่อว่า มโนวิญญาณธาตุ เพราะ…
เนื้อหานี้อธิบายถึงธาตุวิญญาณในพระพุทธศาสนา แบ่งเป็นการได้ยิน (โสตวิญญาณ), การรู้กลิ่น (ฆานวิญญาณ), การรู้รส (ชิวหาวิญญาณ), การสัมผัส (กายวิญญาณ) และการรู้อารมณ์ (มโนธาตุ) ทั้งหมดนี้มีบทบาทสำคัญในการศ
อรูปชีวิตินทรีย์และความรู้สึกทางจิตใจ
163
อรูปชีวิตินทรีย์และความรู้สึกทางจิตใจ
…กันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยง ชีวิตินทรีย์ คือชีวิตของ นามธรรมนั้นๆ ซึ่งได้แก่ จิตและเจตสิก 10. สุขินทรีย์ มีหน้าที่สบาย คือ ความสบายทางกาย ความสุขทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่สบาย เป็นสุขอันเก…
…ดขึ้นเมื่อไม่มีอารมณ์ใด ๆ ทั้งสุขและทุกข์ สัทธินทรีย์แสดงถึงความเชื่อและความเลื่อมใสในสิ่งต่างๆ ผ่านเจตสิกที่เป็นนามธรรม.
การเจริญวิปัสสนากรรมฐาน
170
การเจริญวิปัสสนากรรมฐาน
…ยทราบ เพื่อทำให้แจ้ง ธรรมที่ยังไม่เคยทำให้แจ้งนั้นๆ หรือรู้พระนิพพาน ตัดอกุศลได้ 5 ชนิด ได้แก่ ปัญญาเจตสิก (โลกุตตระ) เป็นนามธรรม 21. อัญญินทรีย์ มีหน้าที่คือ กิริยาที่รู้ชัด ฯลฯ ความไม่หลง ความวิจัยธรรม…
…กรู้อย่างชัดเจน รวมถึงบทบาทขององค์ต่างๆ ในกระบวนการในการหลุดพ้นจากกิเลส พร้อมกับการตัดอกุศลด้วยปัญญาเจตสิกในระดับต่างๆ อาทิ อัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์ อัญญินทรีย์ และอัญญาตาวินทรีย์ พร้อมในการใคร่ครวญธรรมเพ…
อุปาทานและกรรมภพในอภิธรรม
216
อุปาทานและกรรมภพในอภิธรรม
…นี้ในอภิธรรม ยังกล่าวถึงอุปาทานเป็นปัจจัยให้เกิดกรรมภพ และอุปปัตติภพ กรรมภพ แปลว่า ภพคือกรรม ได้แก่ เจตนาและธรรมที่สัมปยุตด้วยเจตนา มีอภิชฌา (ความละโมบ) เป็นต้น อันได้แก่ ปุญญาภิสังขาร อปุญญาภิสังขาร อาเ…
อภิธรรมกล่าวถึงอุปาทานเป็นปัจจัยให้เกิดกรรมภพและอุปปัตติภพ โดยกรรมภพหมายถึงเจตนาและธรรมที่มีออภิชฌา แบ่งออกเป็นกุศลกรรมและอกุศลกรรมที่จะนำไปสู่กามภพ รูปภพ และอรูปภพ ขณะที่อุปปัตต…
ความเป็นเหตุปัจจัยของกันและกัน
219
ความเป็นเหตุปัจจัยของกันและกัน
… สังขาร กรรม (ดี-ชั่ว) - - วิบาก (ดี-ชั่ว) ดังที่ทราบแล้วว่า กรรมทางกาย วาจา ใจ ของมนุษย์เริ่มต้นจากเจตนา เจตนานี้มี ทั้งที่เป็นกุศลและอกุศล ซึ่งส่งผลให้เกิดการคิดดี พูดดี ทำดี หรือคิดชั่ว พูดชั่ว ทำชั่ว…
…็นเหตุปัจจัยของกันและกันในวงจรสังสารวัฏ โดยเฉพาะบทบาทของอวิชชาที่เป็นปัจจัยในการทำกรรมทั้งดีและชั่ว เจตนาอันเป็นมูลฐานของกรรมในระดับต่างๆ ตั้งแต่กามาวจรไปจนถึงอรูปาวจร โดยชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่าง…
อวิชชาและการทำดี-ชั่วในพระพุทธศาสนา
220
อวิชชาและการทำดี-ชั่วในพระพุทธศาสนา
…งที่ทำให้สังคมดำรงอยู่อย่างสงบสุข ก่อนจะมีกฎหมายก็ จะต้องมีคนไม่ดีก่อกวนสังคมมาก่อนกฎหมายจึงเกิดขึ้นเจตนาในการสร้างกฎหมายก็เพื่อป้องกัน มิให้สิ่งไม่ดีเกิดขึ้น ตำรวจเกิดมีขึ้นก็เพราะมีโจรผู้ร้าย ศาลยุติธร…
…ม่ถือเป็นสิ่งที่ดี เพราะพวกเขาได้ละบุญและบาปแล้ว จึงคือ ผู้รู้และเข้าใจในวัฏสงสาร ดังนั้น สังขารหรือเจตนาทางกาย ทางวาจา ทางจิตจึงเป็นปัจจัยนำมาซึ่งวิญญาณที่รับรู้และประสบการณ์ต่างๆ ในชีวิต
สังขารและปฏิสนธิวิญญาณ
221
สังขารและปฏิสนธิวิญญาณ
…หรับสังขารเป็นปัจจัยให้เกิด ปวัตติวิญญาณ คือ สังขารฝ่ายวิบากที่ดีเป็นปัจจัยให้เกิดการรับรู้ที่ดี คือเจตนาฝ่ายวิบากที่ดีทำให้ เกิดการรับรู้ผ่านทวารต่างๆ เป็นการรับรู้ที่ดีสังขารฝ่ายวิบากที่ชั่วเป็นปัจจัยใ…
…ลื่อนที่เข้าสู่ภพใหม่ผ่านกระบวนการของจุติจิตและปฏิสนธิจิต การศึกษาดังกล่าวเน้นที่การรับรู้ที่เกิดจากเจตนาที่ดีและชั่ว ทำให้เราตระหนักถึงผลลัพธ์ของการกระทำทั้งทางกาย วาจา และใจ มองเห็นว่าความสัมพันธ์ระหว่…
ธรรมะเพื่อประชา รายนามเจ้าภาพ
545
ธรรมะเพื่อประชา รายนามเจ้าภาพ
…รรมปพน รัศมี คุณนวลศรี คุณคนึงสุข และแผนกทันตกรรม ศูนย์พยาบาล คุณนำชัย รุ่งรัตน์-คุณพัฒนา-คุณศิริพร เจตน์มงคลรัตน์ คุณนิตร-คุณนงค์ชัย รือนีย์และครอบครัว คุณนิติยา วงศ์นรัตน์ คุณนิพันธ์ คุณพัชรี เบ็ญจวิลา…
รายนามเจ้าภาพในการสนับสนุนกิจกรรมธรรมะเพื่อประชา ประกอบด้วยหลายท่านที่มีชื่อเสียงในสังคมและผู้สนใจในธรรมะ ซึ่งรวมถึงคุณชัยพร, คุณชัยธวัช, คุณญญา และอีกมากมาย เนื้อหาแสดงถึงความร่วมมือในการส่งเสริมธรรม
คาถาธรรมบท ภาค ๑-๘
46
คาถาธรรมบท ภาค ๑-๘
…ุษย์. ๑๑. เรื่องปรินิพพานของพระโคธิกเถระ ๔๓] มหาวีร มหาปุญฺญ สพฺพเวรภยาตีต สาวโก เต มหาวีร อากงฺขติ เจตยติ, กถ์ หิ ภควา ตุยฺห์ อปปตตมานโส เสโน อิทฺธิยา ยสสา ชล ปาเท วนฺทามิ จกฺขุม มรณ์ มรณาภิภู ต์ นิเสธ …
คาถาธรรมบทกล่าวถึงความสำคัญของการบิณฑบาตในชีวิตของภิกษุ ที่มีการถือปฏิบัติและข้อปฏิบัติ เรื่องราวเกี่ยวกับกลิ่นที่เกิดจากผู้มีศีลและปรินิพานของพระโคธิกเถระก็ได้รับการกล่าวถึง โดยชี้ให้เห็นถึงความมั่นค
คาถาธรรมบท ภาค ๑-๘
64
คาถาธรรมบท ภาค ๑-๘
คาถาธรรมบท ภาค ๑-๘ (๖๔) ๔. เรื่องพระมหากัปปินเถระ [๖๓] ธมฺมปีติ สุข เสติ วิปฺปสนฺเนน เจตสา อริยปุปเวทิเต ธมฺเม สทา รมติ ปณฺฑิโต. บุคคลผู้เอิบอิ่มในธรรม มีใจผ่องใส ย่อมอยู่เป็นสุข, บัณฑิตย่…
คาถาธรรมบทนี้ประกอบด้วยบทเรียนที่มีคุณค่าในธรรม โดยเสนอการเรียนรู้จากประสบการณ์ของพระมหากัปปินเถระและบัณฑิตต่างๆ ผ่านบทกวีที่มีความหมายลึกซึ้ง ซึ่งชี้ให้เห็นถึงการปฏิบัติธรรมและการอบรมตัวเองในแนวทางที
คาถาธรรมบท JHMIAO-๘
77
คาถาธรรมบท JHMIAO-๘
…ามกลัวก็ไม่มี, วรรณะผ่องใสยิ่งนัก เหตุไร ท่านจึงไม่คร่ำครวญ ในเพราะภัยใหญ่หลวงเห็นปานนี้เล่า? นตฺถิ เจตสิก์ ทุกฺข์ อติกุกนฺโต ภย่ สพพั ขีณา อสฺส ภวเนตติ, นิพภย์ มรณ์ โหติ อนเปกฺขสฺส คามณี, ขีณส์โยชโน อิส…
บทความนี้กล่าวถึงความสงบและความไม่หวาดกลัวของผู้ที่เข้าใจในธรรมและมีศีลธรรม แนวคิดนี้แสดงให้เห็นถึงคุณค่าของการมีจิตที่มั่นคง การไม่วิตกกังวลต่อความตาย ผู้ที่ฝึกฝนธรรมะจะผ่านทุกข์และภัยพิบัติไปได้ง่าย
บทสนทนาเกี่ยวกับการเลี้ยงม้าและความเข้าใจในธรรมชาติ
90
บทสนทนาเกี่ยวกับการเลี้ยงม้าและความเข้าใจในธรรมชาติ
…ีปิ นิมุทนฺติ น จาหุ น จ ภวิสฺสติ เอกนิติ นินฺทิโต โปโส ยญฺเจ วิญญู ปสํสนฺติ นตฺถิ โลเก อนินฺทิโต น เจตรหิ วิชฺชติ เอกนฺนํ วา ปส์สโต อนุวิจฺจ สุเว สุเว
ในเนื้อหานี้พูดถึงการไม่กินอาหารชนิดหนึ่งของม้าที่มีค่านิยมเฉพาะ ระบุถึงการไม่รู้จักสัตว์ที่เหมาะสมในการเลี้ยงในระหว่างที่คนอื่น ๆ ยังกินกระทั่งอาหารนั้น ๆ คาถาได้กล่าวถึงหลักธรรมและการไม่นินทาผู้อื่น