๑๕ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 80 / 63

…ะไม่หวั่นไหว (๑๔) จิตที่สมาธิกำกับแล้ว ชื่อว่า อาเนญชะ เพราะไม่หวั่นไหว ด้วยอุทธัจจะ เพราะไม่หวั่น (๑๕) จิตที่ปัญญากำกับแล้ว ชื่อว่า อาเนญชะ เพราะ ไหวด้วยอวิชชา (๑๖) จิตที่ถึงความสว่างแล้ว ชื่อว่า อาเนญ…

เนื้อหาพูดถึงลักษณะของจิตที่ได้รับการกำกับโดยวิริยะ สติ สมาธิ และปัญญา โดยอธิบายถึงความไม่หวั่นไหวของจิตในแต่ละกรณี เช่น อาเนญชะที่มีดังกล่าวเป็นเหตุให้จิตถึงความสว่างและมีฤทธิ์ นอกจากนี้ยังมีการยกอ้า

…นัยที่กล่าวแล้วนั่นแล เหตุนั้น จึงชื่อว่า ๑. หมายความว่า สิ่งที่นับเป็นปฐวีธาตุ เท่าที่จำแนกไว้เป็น ๑๕ อาการ มีผมเป็นต้น มีอาหารเก่าเป็นปริโยสานนั้น เป็นการจำแนกแต่อาการที่ปรากฏชัดเท่านั้น แต่ที่จริง สิ…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการตีความธาตุตามหลักวิสุทธิมรรค โดยเจาะลึกถึงการจำแนกธาตุอย่างละเอียด เช่น ปฐวีธาตุ และอาโป รวมถึงการอธิบายลักษณะและอำนาจต่าง ๆ ของธาตุ ซึ่งเน้นการเข้าใจในภาวะการทำงานของธาตุทั้งสาม

… แก้ว่า "เพราะหายรัก และเพราะดับ คือ เหตุที่หายรักและเหตุที่ดับไป แห่งรูปสัญญาทั้งหลาย ที่ได้แก่ฌาน ๑๕ โดยจัดเป็นกุศล วิบาก และกิริยา (อย่างละ ๕ เหล่านั้น และรูป สัญญาทั้งหลายที่ได้แก่อารมณ์ ๕ ตามจำนวนก…

เนื้อหาเกี่ยวกับรูปสัญญาและอารมณ์ที่มีความสัมพันธ์กับฌาน และอธิบายถึงการก้าวล่วงสัญญาที่ไม่มีแก่ผู้ที่ยังไม่หายรักในอารมณ์ โดยรายละเอียดคลุมถึงการเข้าถึงอากาสานัญจายตนะ ซึ่งสำคัญต่อการปฏิบัติในทางพุทธ

…ทรมาน ถึงขนาดใช้เลื่อยตัดลำตัวตามสบายได้ ในที่นี้จึงแปลเอาความว่า 'โจรป่า' ๑. ม. ม. ๑๒/๒๕๑ ๒. ศ. ส. ๑๕/๓๒๕

ในบทนี้ได้พูดถึงความสำคัญของการระงับใจเมื่อถูกโกรธ และการชนะสงครามของใจ โดยเฉพาะเมื่อมีความโกรธเกิดขึ้น ผู้ที่ไม่โกรธตอบจะได้รับการขนานนามว่าเป็นผู้ชนะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเข้าใจธรรม ๓ ประการที่ศัตร

…ตุไร จึงไม่ควรเจริญไปในบุคคล ๔ ประเภท มีบุคคลที่เกลียดกันเป็นต้นเป็นปฐม ? ๑. ขุ. ธ. ๒๕/๖๕ ๒. สํ. ส. ๑๕/๓๒๕

เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้ขันติเป็นกำลังเพื่อพัฒนาจิตใจและเมตตาภาวนาในการลดโทสะ เน้นว่าไม่ควรเจริญเมตตาในบุคคลที่มีความสัมพันธ์เชิงลบในสี่ประเภท โดยเฉพาะในช่วงเริ่มต้น. การฝึกฝนขันติ

…ห้มุ่งหน้าต่ออารมณ์คือ ลมหายใจออกหายใจเข้าเท่านั้น เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึง · ส. มหาวาร. ๑๕/๔๐๗

อานาปานสติเป็นการเจริญสติในการหายใจ การฝึกนี้มีผลยิ่งใหญ่และอานิสงส์มาก โดยทั่วไปแล้วจะช่วยให้จิตสงบ ลดการพล่านไปมาของจิตที่เป็นอันตรายต่อสมาธิ โดยพระพุทธเจ้าทรงชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการฝึกอานาปานส

…ข้างดับหาระหว่างมิได้ หลุดพ้นไป ถึงอริยมรรค ๔ ตามลำดับ ตั้งอยู่ในอรหัตผล ถึงที่สุด แห่งปัจจเวกขณญาณ ๑๕ ประเภท เป็นอัครทักขิไณยของโลกกับทั้ง เทวดา ก็แล การเจริญอานาปานสติสมาธิแห่งโยคาวจรภิกษุนั้น อัน จัด…

ในเนื้อหานี้ จะมีการกำหนดนามรูปที่ประกอบด้วยลมอัสสาสะปัสสาสะและกาย ซึ่งสัมพันธ์กับจิตและธรรมเพื่อให้เข้าใจความเป็นไปของนามรูปในกาลทั้งสาม โดยการพิจารณาไตรลักษณ์ที่จะช่วยให้ละวิปัสนูปกิเลสต่างๆ ทั้งนี้

…่านั้นของเขา ก็เข้าคงไป (หากิน) โดยเร็ว ชาวนาผู้ที่เป็นคนฉลาด ใคร่จะจับมันมาเทียม (ไถ) ** ม. อุ. ๑๔/๑๕๖

ในบทนี้กล่าวถึงความสำคัญของการมีสติและปัญญาในการฝึกกรรมฐาน การอานาปานสติกรรมฐานเชื่อมโยงกับการบริหารจิต โดยเฉพาะในพระพุทธศาสนา ซึ่งต้องการสติสัมปชัญญะเช่นเดียวกับการใช้เข็มที่ต้องมีความละเอียด เพื่อให

…าจักเป็นผู้พิจารณาเห็นความคลายไป หายใจออก สำเหนียกว่า เราจักเป็นผู้พิจารณาเห็นความคลายไป หายใจเข้า (๑๕) สำเหนียกว่า เราจักเป็นผู้พิจารณาเห็นความดับไปหาย ใจออก สำเหนียกว่า เราจักเป็นผู้พิจารณาเห็นความดับ…

บทนี้กล่าวถึงการฝึกจิตใจโดยอาศัยลมหายใจเข้าและออก การตั้งจิตมั่นและการพิจารณาเห็นไม่เที่ยง เพื่อความเข้าใจและการบรรลุธรรม วิธีการต่างๆ ที่เสนอในบทนี้ช่วยให้ผู้ปฏิบัติสามารถปล่อยวางและเห็นความจริงในลมห

…ผู้ร้ายสงบ จะตีความ ว่า ละเอียดก็ได้ เพราะถ้าหยาบคายขรุขระ จะเรียกว่าละเมียดกระไรได้ ๒. สํ. มหาวาร. ๑๕/๔๐๗

ในช่วงนี้ของพระธรรมภาสิต อานาปานสติกรรมฐานถือเป็นการปฏิบัติที่ได้รับการเชิดชูจากพระพุทธเจ้า โดยเน้นว่าผู้ที่ทำให้มีและทำให้มากจะประสบกับธรรมละเมียดแท้และสูงส่ง ภิกษุสามารถปฏิบัติการอานาปานสติได้ในสถาน

…้งอรติ และรติ แต่ตอนขยายความ กล่าวแต่อรติ น่าจะตกรติไป ๓. ปาฐะที่เปยยาลไว้นี้ มรในจตุกกังคุตตระหน้า ๑๕๘ ความเต็มว่า ขโม โหติ สีตสุส อุณหสฺส ชิฆจฉาย ปิปาสาย สมกสวาตาตปลิสปสมผสุสาน บุรุตฺตานํ ทุราคตาน วจน…

บทความนี้พูดถึงการเป็นผู้ที่สามารถควบคุมความรู้สึกต่างๆ เช่น ความไม่ยินดีและความกลัวได้ รวมถึงการอดกลั้นต่อทุกขเวทนา สามารถพัฒนาจิตใจให้มีอานิสงส์ที่มากมาย โดยเน้นการบำเพ็ญกายคตาสติตามหลักการทางธรรมใน

…ึงทำ บริกรรมโดยปฏิกูลมนสิการเถิด ก็แลเมื่อจะทำ จึงถือเอานิมิตในผมทั้งหลายเป็นอันดับแรก · ส. มหาวาร. ๑๕/๑๕๖

เนื้อหานี้เสนอการแปลและอธิบายเกี่ยวกับกรรมฐานในวิสุทธิมรรค โดยชี้แจงถึงการทำอุคคหโกสัลละและการปฏิบัติกรรมฐานของพระโยคี พร้อมทั้งการเตรียมตัวก่อนจะเริ่มกรรมฐาน รวมถึงการทำบริกรรมตามหลักการที่เกี่ยวข้อง

…ึง (นำมากล่าว) ให้พิสดาร ตรัสไว้อีกสูตรหนึ่งว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาน ภิกษุผู้ที่เจริญมรณสติ ๑. สํ. ส. ๑๕/๑๕๘ ขุ. มหา. ๒๕/๕๑ ๒. อง. สตฺตก. ๒๓/๑๓๘ ค. อุปมา ๓ ข้อ คือ (๑) เหมือนหยาดน้ำค้างบนยอดหญ้า พอต้องแสง…

เนื้อหาเน้นความจริงเกี่ยวกับอายุของมนุษย์ที่สั้น และให้ข้อคิดว่าเมื่อชีวิตมีเวลาน้อย ควรใช้เวลาในการทำความดีและประพฤติพรหมจรรย์ โดยมีการยกตัวอย่างเหมือนหยาดน้ำค้างที่ไม่คงอยู่ สิ่งเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่

…ฎีกาแก้เป็น อุคฺคมนนิมิตต์ ๒. คาถานี้เป็นคาถาเก็บผสม คือคาถาที่ ๑-อาจยนฺติ ฯ ปฯ โจทก์ อยู่ใน สํ. ส. ๑๕/๑๕๕ คาถาที่ ๒ ผลานมิว ฯเปฯ มรณโต ภัย อยู่ใน ขุ. สุ. ๒๕/๔๔๓ คาถาที่ ๓ ยถา หิ ฯ เปฯ ชีวิต อยู่ใน ที. …

เนื้อหาเน้นถึงความตายที่เข้ามาเปรียบเสมือนเพชฌฆาตที่รอที่จะคร่าชีวิตของมนุษย์ รวมถึงการเตือนให้ระลึกถึงความไม่แน่นอนของสมบัติในชีวิตที่อาจสูญเสียไปได้ทุกเมื่อ การมีสมบัติยังคงอยู่ได้ก็ชั่วขณะหนึ่งก่อน

…ไปแล้วสู่ราชสกุล จึงก้าวไปข้างหน้า อย่างนี้. ๑. อุภัยพากย์ปริวัตน์ ภาค ๒ ข้อ ๕๐๑ ๒. ธมฺมปทฏฺฐกถา ๕/๑๑๕

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิธีการใช้และการแปลนามและอัพยยศัพท์ในภาษาบาลี โดยเฉพาะความสำคัญของคำที่ใช้ในการสนทนา และการใช้สัพพนามในบริบทที่เหมาะสม รวมถึงการเคารพในภาษาเมื่อพูดกับผู้ที่มีอายุมากกว่า เช่น ก

…านว่า เป็น เอกวจนะอย่างเดียว เหมือนอย่างว่า คนยืนหรือนั่งเป็นแถว ๆ สัก ๒๐ คน เมื่อถูกเรียกว่า คนที่ ๑๕ จงไป ก็ต้องไปได้เพียงคนเดียว คือคนที่ ๑๕ เท่านั้น, ปูรณสังขยานี้ ก็ใช้ปกติสังขยานั้นเอง แต่ต้อง ลงป…

บทความนี้เสนอการอธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ของนามและอัพยยศัพท์ พร้อมตัวอย่างที่ชัดเจน รวมถึงการใช้ปูรณสังขยาในการนับจำนวนและการใช้ศัทพ์ต่างๆ ในบริบทต่างๆ โดยมีการกล่าวถึงการส่งผ่านปัจจัยและเว้นตัวอย่า

…ต้น เพื่อจะ ให้จำนวนหลังเต็ม ท่านนิยมใช้ อฑฺฒ ศัพท์ ประกอบ ส่วนจำนวน ข้างหน้านั้นไม่จำกัดจำนวน เช่น ๑๕๐-๓,๕๐๐-๖,๕๐๐ เป็นต้น เมื่อ ประกอบด้วย อฑฺฒ ศัพท์ ก็ต้องเพิ่มจำนวนข้างหน้าขึ้น เช่น ๑ ต้องเป็น ๒,๓ เ…

…ี้ยังพูดถึงการใช้ปัจจัยในปูรณตัทธิตสำหรับการแสดงจำนวนต่าง ๆ และการจัดเรียงคำในรูปแบบที่ถูกต้อง เช่น ๑๕๐ หรือ ๒,๕๐๐ ซึ่งเป็นการใช้บาลีไวยากรณ์เช่นเดียวกับการใช้สังขยาคุณและนามในประโยค

…ส (ตามนัยมูลกัจจายนะ หน้า ๒๔๘-๒๓๔) อนึ่ง จำนวนที่ยังขาดอยู่ ๑ จักเต็มในจำนวน ตั้งแต่ ๒๐ ขึ้นไป เช่น ๑๕-๒๕-๓๕ เป็นต้น ท่านไม่นิยมใช้ศัพท์ นว ต่อข้างหน้า ให้นิยมนับเป็นต้นว่า ยี่สิบหย่อนหนึ่ง คือ ๑๕ นั้นเ…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับไวยากรณ์บาลีในส่วนของนามและอัพยยศัพท์ โดยเริ่มจากการใช้ตัวเลขตั้งแต่สิบขึ้นไป การคูณและแปลงตัวเลขที่มีเศษในภาษาบาลี เช่น การใช้ศัพท์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับตัวเลข ๑๐, ๒๐, ๓๐ แล

…ฺร เช่น อตุรโช แปลว่า อันว่าบุตรเกิดในตน หรือ อรช์ เกิดในตน ทั้งนี้ปรากฏอยู่ในคาถาธรรมบท ภาค ๖ หน้า ๑๕ ว่า อตฺตนา หิ กติ ปาป์ อรช์ อตฺตสมุภว์, อภิมาภูติ ทุมเมย์, วชิร์ วมุหย์ มณี, ดังนี้เป็นหลักอ้าง

เอกสารนี้เป็นการวิเคราะห์เกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ในเรื่องนามและอัพยยศัพท์ โดยเริ่มจากการอธิบายถึงการใช้วจนะในวิภัตติทั้ง ๓ หมวด ได้แก่ เสหิ, สก และ อตฺต รวมทั้งการเปรียบเทียบการใช้งานแต่ละคำในบริบทต่างๆ

… ว่า " ภิกษุทั้งหลาย ช้างที่พึงฝึกอันผู้ฝึกช้างขับแล้ว ย่อมแล่นไปได้แต่ ด. เกสีสูตร จตุกังคุตตระ ๒๑/๑๕๑ ดูกร ๒. ดังนี้ เป็นอันว่า ผู้ที่ยังไม่ได้ฝึกแต่ควรแก่การฝึกก็ดี ผู้ที่ได้ฝึกแล้ว แต่ยังไม่ ถึงที่ส…

บทที่ ๒ ของวิสุทธิมรรคนี้กล่าวถึงคุณวิเศษของปฐมฌานและการฝึกฝนบุคคลที่มีศีลหมดจด โดยมีการอธิบายว่าบัณฑิตจะอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับการขับบุรุษที่พึงฝึก และเกี่ยวกับสมาบัติทั้ง ๘ รวมถึงอธิบายทิศทั้ง ๘ ที