ประวัติพระพุทธศาสนาในบังคลาเทศ : หน้า 39/122

(Hiuen Tsang) ราวคริสต์ ศตวรรษที่ ๒ สิ่งที่ชาวพุทธ ทุกคนตื่นเต้นคือ การได้ค้น พบซากโบราณสถานของวัด ขนาดใหญ่ในบริเวณนี้ เรียก ว่า “ปหารปูร์” มีอายุราว คริสต์ศตวรรษที่ 6 ปหารปูร์ อยู่ห่างไปจาก เมืองชัยปุรัฐ (Jaipurhut) ประมาณ ๓๕ ไมล์ทางตอนเหนือซึ่งเป็นเส้น ทางเกวียน นาน ๆ จะมี รถยนต์ผ่านสักคัน ปหารปูร์ ได้รับการพิสูจน์ค้นคว้าแล้ว เดียวกันกับ โสมาปุระวิหาร (Somapura Vihara) เป็น ว่า เป็นสิ่งก่อสร้างลักษณะ พุทธศาสนาในดินแดนต่าง ๆ ถึง ๙ สาย และ มหายานก็ได้เจริญแพร่หลายไปทั่ว ครอบคลุมถึง โปรดให้สร้างพระเจดีย์ ๘๔,๐๐๐ องค์ ในพระ ดินแดนที่ต่อมาแยกเป็นบังคลาเทศนี้ด้วย ราชอาณาจักร ในสมัยนี้พระพุทธศาสนาก็ได้เข้า มาในดินแดนที่เป็นบังคลาเทศปัจจุบันนี้ด้วย (ราว พ.ศ. ๒๔๓) ๓. สมัยพระเจ้ากนิษกะมหาราช ในราว พ.ศ. ๒๐๐ นิกายสรวาสติวาทิน (เป็นกึ่งนิกายของเถรวาท) เป็นที่เคารพนับถือ ของราชสกุลเป็นอันมาก และได้มีการจัดทำสัง คายนาขึ้นเป็นครั้งที่ ที่อินเดียฝ่ายเหนือ (แคว้นกาศมีระ) เพื่อเป็นการรวบรวมหลักธรรม ของพระพุทธศาสนาเข้าด้วยกัน และต่อมานิกาย ศิลปะที่สร้างจากดินเหนียว ปหารปูร์เป็น สิ่งก่อสร้างที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในสมัยของราชวงศ์ ปาละ (Pala) และเป็นวิหารที่ใหญ่ที่สุด ในตอนใต้ของเทือกเขาหิมาลัย วัดขนาด โดยรอบประมาณ ๘๐๐ ฟุต (๒๓๓ เมตร) สูง ๒๒ เมตร รอบ ๆ กำแพงชั้นนอกแวด ล้อมด้วยกุฏิพระจำนวน ๑๗๒ หลัง มี พื้นที่รวมทั้งสิ้น ๒๒ เอเคอร์ ปหารปูร์ ตั้งชื่อตามหมู่บ้านชนบทกลางหุบเขา ซึ่ง ชื่อว่าหมู่บ้าน Pahapur ภาษาท้องถิ่นคำ ว่า Paha แปลว่าภูเขา (ภาพขวาบน-ล่าง) การสัญจรโดยเรือเป็นเส้นทางการคมนาคม สำคัญ สำหรับพื้นที่ลุ่มปากแม่น้ำอันกว้าง ใหญ่ไพศาลทางตอนใต้ของบังคลาเทศ (ดู แผนที่ประกอบ หน้า ๓๓) ๔. สมัยขยะ ราว พ.ศ. ๑๒๔๓-๑๓๔๓ ตลอดระยะ เวลานี้ กษัตริย์หลายพระองค์ทรงเลื่อมใสพระพุทธ ศาสนาแบบมหายาน ทำให้มหายานยังคงรุ่งเรือง อยู่ตลอดมา ๔. สมัยปาละวงศ์ ราว พ.ศ. ๑๓๔๓-๑๗๔๓ พระพุทธ ศาสนามหายานยังคงรุ่งเรืองอยู่ เพราะพระมหา กษัตริย์หลายพระองค์ ได้ทรงทำนุบำรุงเป็นอย่างดี 5. สมัยจันทรวงศ์ ราว พ.ศ. ๑๕๔๓-๑๖๔๓ นิกายมหายาน ก็ยังคงรุ่งเรืองอยู่ด้วยดี ๗. สมัยเทวราช ราว พ.ศ. ๑๖๔๓-๑๘๔๕ สมัยนี้พระ พุทธศาสนาได้เสื่อมลงเพราะมหายานได้แตกกัน เป็นหลายพวก เป็นเหตุให้เกิดความยุ่งยากและ การปะทะกับฝ่ายศาสนาพราหมณ์ ในที่สุด พวกพราหมณ์ชนะฝ่ายพุทธ วัดวาอารามที่เคย เป็นพุทธสถาน ก็ถูกทำลายและเปลี่ยนไปเป็น เทวาลัยของพราหมณ์จนเกือบหมด ๔. สมัยยะไข่ (มอญ) ในสมัยนั้น จิตตะกอง บังคลาเทศ) (ส่วนหนึ่งของ อยู่ภายใต้การปกครองของยะไข่ (มอญ) กษัตริย์หลายพระองค์ทรงนับถือพระพุทธ ศาสนาฝ่ายเถรวาท พระสงฆ์จากเมืองหลวงได้ จารึกสู่ชนบทจนถึงจิตตะกอง นับแต่นั้นพระพุทธ ศาสนาฝ่ายเถรวาทก็เจริญในจิตตะกอง ปัจจุบัน จนถึง นิกายของพระพุทธศาสนาในบังคลาเทศ พระพุทธศาสนาในประเทศนี้เป็นแบบเถรวาท แบ่งออกเป็น ๒ นิกายคือ ๑. นิกายมหาสถาวีระ (มหาเถรนิกาย หรือนิกายมาเถ) เป็นนิกายดั้งเดิมของดินแดนนี้ มีภิกษุและวัดของนิกายนี้จำนวนเล็กน้อย คือ Kalyanamitra.org กัลยาณมิตร ๓๗