ความยากจนและการสร้างฐานะ : หน้า 85/175

๑. พระพุทธองค์ทรงตาหนิความยากจน ไว้ใน “อิณสูตร” ในเรื่องการสร้างตัวสร้างฐานะของชาว พุทธนั้น พระพุทธองค์ไม่ทรงห้ามชาวพุทธ รวย ในทางตรงข้าม พระองค์ทรงห้ามชาวพุทธ ยอมแพ้ต่อความยากจน โดยถึงกับทรงแจกแจง ความทุกข์ของคนจนอย่างหมดเปลือก เพื่อให้ ชาวพุทธเห็นโทษภัยของความยากจน ใคร อยู่ในวัยที่กำลังสร้างตัวสร้างฐานะจะได้ไม่ เกียจคร้าน ส่วนผู้ที่ตั้งหลักฐานได้แล้วจะได้ ไม่ประมาทในการสร้างบุญ ดังปรากฏอยู่ใน อิณสูตร ซึ่งพระพุทธองค์ทรงกล่าวถึงความจน ไว้ว่า "ความเป็นคนจนเป็นทุกข์ของบุคคล ผู้บริโภคกามในโลก” และทรงอธิบายไว้ดังนี้ ๑) ความจนเป็นทุกข์ของคนในโลกที่ยัง ครองเรือนอยู่ ๒) คนจนเข็ญใจยากไร้ย่อมกู้หนี้ แม้ การกู้หนี้ก็เป็นทุกข์ในโลก ๓) ครั้นกู้หนี้แล้วก็ย่อมต้องใช้ดอกเบี้ย แม้การต้องใช้ดอกเบี้ยก็เป็นทุกข์ในโลก ๔) คนจนเข็ญใจยากไร้ครั้นใช้ดอกเบี้ย แล้ว ไม่ให้ดอกเบี้ยตามกำหนดเวลา พวกเจ้าหนี้ ย่อมตามทวงเขา แม้การถูกตามทวงหนี้ ก็เป็น ทุกข์ในโลก ๕) คนจนเข็ญใจยากไร้ เมื่อถูกเจ้าหนี้ ทวงแล้วยังไม่มีให้ พวกเจ้าหนี้ก็เลยติดตาม แม้การถูกติดตามก็เป็นทุกข์ในโลก 5) คนจนเข็ญใจยากไร้ถูกเจ้าหนี้ ติดตามทัน ยังไม่ทันจะให้ พวกเจ้าหน้าที่ก็จับ เขามาจองจ่าเสียแล้ว แม้การถูกจองจ๋าก็เป็น ทุกข์ในโลก การที่พระองค์ทรงกล่าวเช่นนี้ เพราะ ต้องการเตือนสติให้ชาวพุทธทั้งหลาย "ไม่ ประมาท” ในการดำเนินชีวิต คือ ๑) ให้กลัวความยากจน ถูกวิธี ๒) ให้ตั้งใจกำจัดความยากจนอย่าง ๓) ให้ป้องกันความยากจนข้ามภพ ข้ามชาติ เพราะฉะนั้น เมื่อชาวพุทธมีสติระลึก นึกถึงอันตรายของความยากจนอย่างนี้แล้ว จะ ได้ไม่ประมาทเอาแต่ขยันหาทรัพย์อย่างเดียว แต่ "ต้องสร้างตัวสร้างฐานะเป็นจนกระทั่ง รวยทรัพย์ และขยันทําบุญเป็นจนกระทั่งบรรลุ ธรรม" ใครก็ตามที่ดำเนินตามหลักวิชานี้ ย่อม ได้หลักประกันว่า นับแต่นี้ไป ตราบใดยังต้อง เวียนว่ายตายเกิด ถือกำเนิดในวัฏสงสาร แม้ ยังไม่อาจกำจัดกิเลส จนกระทั่งบรรลุธรรมเข้า พระนิพพาน แต่ก็จะไม่ตกระกำลำบาก ไม่ต้อง พบกับความยากจนอีกต่อไปอย่างแน่นอน ๒. พระพุทธองค์ทรงชี้ให้เห็นว่า ความ ยากจน บีบคั้นให้มนุษย์ทําความชั่วได้ง่าย ชีวิตอยู่ได้ด้วยการใช้ปัจจัย ๔ หล่อเลี้ยง แต่เพราะความยากจนจึงทำให้มีชีวิตลำเค็ญ เกิดความขัดสนในการแสวงหาปัจจัย ความหิวและความกลัวตายจึงบีบคั้นให้จิตใจ ตกอยู่ในอ่านาจความชั่วได้ง่าย เป็นเหตุให้ แสวงหาทรัพย์โดยไม่คำนึงถึงความผิดชอบ ชั่วดี แม้ต้องปล้น จี้ ฆ่า ลักขโมย ขายตัว ต้มตุ๋น หลอกลวง ค้าของผิดกฎหมาย ค้า ยาเสพติดหรืออื่น ติดหรืออื่น ๆ เพื่อให้ได้ทรัพย์มา ก็ทำ ได้โดยไม่รู้สึกละอาย ผลสุดท้ายกลายเป็นคน มีนิสัยใจบาปหยาบช้า เพราะทนการบีบคั้น จากความยากจนไม่ไหว โดยสรุป พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรง สั่งสอนไว้ว่า คนจนจะพ้นจากความยากจนได้ ต้องอดทนต่อความยากจนในปัจจุบัน และ ต้องเอาชนะความตระหนี่ด้วยการหมั่นสั่งสม บุญกุศลไว้ล่วงหน้าอย่าได้ขาดแม้แต่วันเดียว ดังค่าสอนของพระองค์ที่ปรากฏอยู่ใน สิงหาคม ๒๕๕๙ อยู่ในบุญ ๘๓ YNB AUG_52-55 72 78-81 82-84 86-89.indd 83 7/28/2559 BE 14:42