การให้และการช่วยเหลือในยามจำเป็น : หน้า 59/85

ให้นึกถึงความจำเป็นและนึกถึงความสัมพันธ์อันดีในอดีตซึ่งมีต่อกัน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสอนชาวพุทธเอาไว้ว่า เพื่อนที่ดีนั้น ในวาระอย่างนี้ ต้องหาทาง ช่วยกันให้เต็มที่ อย่าว่าแต่ให้เขายืมเท่าที่เขาขอยืมมาเท่านั้น เนื่องจากเขาเป็นคนดี เขาแสนจะ เกรงใจเรา เพราะฉะนั้น ที่เขาเอ่ยปากมันกระเบียดกระเสียรเต็มที่แล้ว พระองค์จึงทรงสอนเอาไว้ ว่า กรณีเช่นนี้ให้ให้เป็น ๒ เท่าของที่เขาขอทีเดียว เพราะเขาเป็นคนดี เคยมีพระคุณกับเรามาก่อน แต่ว่าในเชิงปฏิบัติ ถ้าเราเป็นประเภทเราเองก็ตัวคนเดียว ไม่มีครอบครัวให้ห่วงหน้าพะวงหลัง ถ้าอย่างนี้ละก็ ใช้คำว่า ลูกผู้ชายใจนักเลง เทกันหมดกระเป๋าช่วยกันเลย ตรงนี้คือวิสัยที่ควรทำ แต่ถ้าเป็นกรณีคนทั่ว ๆ ไป เขากับเราก็เพียงคนรู้จัก นิสัยใจคอก็เพียงแค่พื้น ๆ ก็ต้องดู ว่าเขาจมกับอบายมุขไหม ถ้าจมอบายมุข อย่างนี้ให้ไปนอกจากไม่เกิดประโยชน์แล้ว ยังกลายเป็น การส่งเสริมให้คนทำความชั่วด้วย ในกรณีอย่างนี้ไม่ต้องให้ ติดเหล้ากลิ่นเหล้าฟังมาเชียว แล้วมา ยืมเงิน ไม่ให้ หรือมายืมเงินไปเล่นหวย ไปแทงม้า อย่างนี้ไล่กลับเลย ไม่ให้ โกรธได้ก็โกรธไป เพราะขืนให้ไปเขาก็จะไม่มีโอกาสได้แก้ไขนิสัยของเขา แต่ถ้าเขาเป็นคนตั้งใจทำกิน นิสัยใจคอก็ไม่มีข้อเสียหายอะไร ถ้าอย่างนี้ก็ให้ไปตามสมควร ถ้าเขายืมไม่มากนัก แต่ในกรณีอย่างนี้ก็ต้องทำใจ คือถ้าให้ไปแล้วไม่คืน หรือคืนแต่ไม่ตรงเวลา แล้วจะเกิดความเสียหายแก่เรา ถ้าอย่างนี้คงต้องคิดมากสักหน่อย ที่คิดมากสักหน่อยเป็นอย่างไร ก็เอาไปสักแค่ครึ่งหนึ่งก็แล้วกัน หรือว่าเอาไปส่วนหนึ่ง ที่เหลือคุณไปหาจากพรรคพวกคนอื่นบ้าง เถิด เพราะถ้าคุณไม่เอามาคืนตรงเวลา เดี๋ยวฉันจะเดือดร้อน อย่างนี้ก็ช่วยกันไปเท่าที่ไม่เกิน กำลังของเรา เพราะว่าเขายังไม่มีประวัติในทางเสียหาย เมื่อให้ไปแล้ว ถ้าวันหลังเขาเอามาคืนตามที่สัญญาเอาไว้ ในกรณีเช่นนี้ถือว่าประวัติใช้ได้ หากวันหลังเดือดร้อนมาก็ให้อีก เพราะประวัติเขาดี เราให้ไปแล้ว เขาก็ให้คืนกลับ อย่างนี้มาอีก ก็พอให้กันอีกได้ แต่ว่าพวกไหนให้ไปแล้ว ไม่เคยคืนเลย ถ้ามาอีกก็คงให้ไม่ได้ พอกันที เข้าทำนองที่ว่า “ไม่ให้ก็ไม่ให้” คือ ให้คุณไปแล้ว แล้วคุณไม่ให้คืนกลับ มาขอใหม่อีกก็เลยไม่ให้ ในกรณีที่เขาก็เป็นคนดี นิสัยใจคอก็ดี แต่ว่าบัดนี้เคราะห์หามยามร้ายกลายเป็นคนพิการ ไปแล้ว อาจจะถูกรถเฉี่ยว รถชน หรืออะไรก็ตามที ให้ได้เท่าไรให้ไป เพราะเขาเป็นคนดี เพียงแต่ เขาโชคร้าย อย่างนี้ต้องให้กัน ให้ในระดับที่เราไม่เดือดร้อน ในกรณีนี้ทำใจเสียเถิด ถึงจะไม่มี ปัญญามาใช้คืน เพราะเขาช่วยเหลือตัวเองไม่ค่อยจะได้เสียแล้ว ก็ไม่ว่ากัน คิดเสียว่าถ้าถึงคราวเราเคราะห์หามยามร้าย ตกอยู่ในสภาพอย่างนี้ รถคว่ำจนพิกลพิการ เกิดอุบัติเหตุจนกระทั่งตาบอดหูหนวกไปเสียแล้ว ทำมาหากินก็ลำบากเต็มที เราก็ไม่รู้จะเจอ ภาวะอย่างนี้เมื่อไร เพราะฉะนั้นให้ใครได้ ช่วยใครได้ ก็ช่วยไปเถอะ เข้าทำนองว่า “ให้ไม่ให้ก็ให้ ให้” คือให้ไปแล้วจะได้คืนหรือไม่ได้ เมื่อเขามาใหม่ก็ต้องให้ไปอีก นึกว่าสงสารลูกนกลูกกา นึกว่าเผื่อเราต้องเคราะห์หามยามร้ายอย่างนี้ ก็คงจะมีใครเมตตาเราบ้าง เพราะบุญที่เราทำไว้ กับเพื่อนคนนี้หรือญาติคนนี้ ถ้าจะให้ดีสร้างบุญไว้มาก ๆ ตั้งแต่วันนี้ ถึงเวลาสมบัติจะเกิดกับเราจะได้เกิดมาก ๆ ใคร เดือดร้อนมา เราก็จะได้ช่วยเขาได้มาก ๆ กลายเป็นไม้ใหญ่ให้นกให้กาอาศัย ก็ดีเหมือนกัน