การเข้าใจเหตุผลและอารมณ์ : หน้า 64/90

พวกเราชาวพุทธ โชดดี เพราะว่า พระพุทธศาสนา เป็นศาสนาที่วางอยู่บน พื้นฐานเหตุและผล ที่สมบูรณ์ ใครหมั่นศึกษา หลักธรรม อย่างสม่ำเสมอ จะทำให้หูตากว้างขวาง มีความคิดที่เป็นระบบ เข้าใจเรื่องเหตุและผลได้ดี ” เห็นด้วย จะชอบหรือไม่ชอบ จะเอาหรือไม่เอา มัก จะประกอบด้วย ๒ ประการหลัก ประการแรก คือ เหตุผล ประการที่ ๒ คือ อารมณ์ เพราะฉะนั้น เวลาเราเจอคนวัยต่างกัน หรือ วัยใกล้เคียงกัน แต่รสนิยมต่างกัน ขอให้เราอย่าเพิ่ง ด่วนตัดสินว่า ไม่ชอบคนนี้เลย หรือไม่เข้าใจว่าเขา ทำอย่างนี้ทำไม อย่าเพิ่งไปสรุปรวบยอดเหมารวม อย่างนั้น แต่ให้แยกแยะดูว่า สิ่งที่เขาทำแต่ละเรื่อง เป็นเรื่องของความถูกผิด ทีชั่ว บุญบาป หรือเป็น เรื่องของความชอบพอ เรื่องรสนิยม ซึ่งไม่มีถูกหรือ ผิด เป็นเรื่องที่แต่ละคนชอบ ถ้าเรื่องถูกผิด ดีชั่ว สิ่งไหนไม่ถูก เป็นบาป เราต้องปฏิเสธ ถ้าสิ่งไหนเป็นความดี เป็นบุญกุศล เราก็ชื่นชม แต่ถ้าบางคนอยากไปเล่นกีฬา บางคน ชอบดูหนัง หรือชอบฟังเพลง ซึ่งเป็นเรื่องความชอบ ของแต่ละคน ไม่ใช่เรื่องถูกผิดหรือดีชั่ว เราก็ไม่ควร ก้าวล่วง ควรรักษาระยะให้ดี ไม่เอาความชอบไม่ชอบ ของเราไปครอบใคร ถ้าเรารู้จักแยกแยะได้ถูก เราก็จะวางบทบาท ของเราได้ถูกเวลามองใครความรู้สึกเหมารวมว่าชอบ ไม่ชอบ จะไม่เกิดขึ้น เพราะถ้าเราแยกออก เราจะ เห็นทุกอย่างกระจ่างขึ้น และจะเข้าใจเขา พอเรา เข้าใจเขา เขาก็จะเข้าใจเรา แล้วความผสานก็จะ เกิดขึ้น ช่องว่างระหว่างวัยก็จะหดแคบลง เดี๋ยวก็ หลอมรวมเป็นหนึ่ง การที่จะเข้าใจสิ่งเหล่านี้ได้เราจะต้องฝึกเรื่อง การไตร่ตรองและเรื่องเหตุผลมามากพอ พระเดช พระคุณพระภาวนาวิริยคุณ (หลวงพ่อทัตตชีโว) ท่านยำกับลูก ๆ บ่อย ๆ ว่า เห็นอะไร ฟังอะไร แล้วให้ตั้งคำถามบ่อย ๆ ว่า why ทำไมถึงเป็น อย่างนั้น แล้วหมั่นขบคิดหาคำตอบ เราจะเห็น ทุกอย่างชัดเจนขึ้น กระจ่างขึ้น เป็นคนมีเหตุ มีผล