หน้าหนังสือทั้งหมด

หลักธรรมสำคัญในพระไตรปิฎก
94
หลักธรรมสำคัญในพระไตรปิฎก
…ทตฺตชีโว ภิกฺขุ, ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร, (กรุงเทพ, 2537), หน้า 146. บทที่ 4 หลักธรรมสำคัญในพระไตรปิฎก DOU 93
หากย่อจนถึงที่สุดก็จะเหลือเพียงข้อเดียวคือ “ความไม่ประมาท” หากขยายความแล้วก็จะได้ มากถึง “84,000 ข้อ หรือพระธรรมขันธ์” แบ่งเป็นพระวินัย 21,000 ข้อ พระสูตร 21,000 ข้อ และพระอภิธรรม 42,000 ข้อ นอกจากนี้
นิพพานและความไม่ประมาท
95
นิพพานและความไม่ประมาท
…ปรินิพพานสูตร, พระสุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 13 ข้อ 143 หน้า 322. 94 DOU คู่มือ พุทธมามกะ
เป็นต้น ครอบงำไม่ได้อีก พระเดชพระคุณภาวนาวิริยคุณอธิบายอนุปาทิเสสนิพพานไว้ว่า เป็นนิพพานที่อยู่นอก ตัว บางครั้งก็เรียกว่า “นิพพานตาย” หมายความว่าเมื่อขันธ์ 5 แตกดับสิ้นเชื้อไม่เหลือเศษแล้ว ธรรมกายที่อ
ความไม่ประมาทและการทำความดี
96
ความไม่ประมาทและการทำความดี
… ทีฆนิกาย มหาวรรค, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 13 ข้อ 54 หน้า 55. บทที่ 4 หลักธรรมสำคัญในพระไตรปิฎก DOU 95
พระเดชพระคุณพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) อธิบายขยายความเรื่องความ ไม่ประมาทไว้ในกัณฑ์ที่ว่าด้วยเรื่องปัจฉิมวาจาว่า “ความประมาท คือ เผลอไป ความไม่ประมาท คือ ความไม่เผลอ ไม่เผลอละใจจดใจ จ่อทีเดียว ท่านจ
มรรคมีองค์ 8
97
มรรคมีองค์ 8
…ิ 1 มก, ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร, พระวินัยปิฎก มหาวรรค, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 6 ข้อ 13 หน้า 45 96 DOU คู่มือ พุทธมามกะ
3) การทำจิตของตนให้ผ่องใส มาจากภาษาบาลีว่า สจิตฺตปริโยทปนํ หมายถึง ทำ จิตใจของตนให้ผ่องใส สจิตฺตปริโยทปน์ นี้ครอบคลุมพระอภิธรรมปิฎกทั้งหมด หากจัดเข้าใน ไตรสิกขาก็จะตรงกับ “ปัญญาสิกขา” 4.5 มรรคมีองค์
สัมมาสมาธิและไตรสิกขา
98
สัมมาสมาธิและไตรสิกขา
…ักกนิบาต, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 36 ข้อ 376 หน้า 831. บทที่ 4 ห ลั ก ธ ร ร ม สำคัญในพระไตรปิฎก DOU 97 ธรรม
8) สัมมาสมาธิ คือ ความตั้งมั่นถูก โดยพยายามประคับประคองในขณะทำภาวนาให้ หยุดนิ่ง ณ ศูนย์กลางกายอย่างต่อเนื่องถูกส่วนเป็นปกติ จนกระทั่งเกิดความสว่างขึ้นในใจที่นํา ไปสู่การเห็นธรรมะที่เป็นธรรมชาติบริสุทธ
ระดับของไตรสิกขา
99
ระดับของไตรสิกขา
…ึงจะได้ ขยายความคำว่ากิเลสและเครื่องชำระล้างกิเลสเพื่อไปสู่นิพพาน แต่เนื่องจากว่ากิเลสนั้นอยู่ใน 98 DOU คู่มือ พุ ท ธ ม า ม กะ
พระเดชพระคุณพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) ได้อธิบายขยายความเรื่องไตรสิกขา ไว้ว่ามี 2 ระดับ คือ ระดับปกติหรือระดับต้น และ ระดับสูงหรือเกินระดับปกติขึ้นไป ไตรสิกขาระดับต้นนั้น จะเรียกว่า ศีล จิต (สมาธิ)
องค์ประกอบของชีวิตมนุษย์
100
องค์ประกอบของชีวิตมนุษย์
…ถูกต้องชัดเจน จึงรักจะคิดดี ๆ แล้วสั่งกายให้พูด-ทำสิ่งดี ๆ บทที่ 4 ห ลั ก ธ ร ร ม สำคัญในพระไตรปิฎก DOU 99 99
ตัวของมนุษย์จึงจำเป็นต้องขยายความองค์ประกอบของชีวิตมนุษย์ด้วยดังนี้ 4.8.1 องค์ประกอบของชีวิตมนุษย์ มนุษย์ประกอบด้วยองค์ประกอบพื้นฐาน 2 ส่วน คือ กาย และ ใจ กาย -ทั้งหญิงและชายต่างประกอบด้วยธาตุ 4 ชนิด
กิเลสและผลกระทบ
101
กิเลสและผลกระทบ
…กชนิดในโลก โดยมีสัตวโลกแต่ละชีวิตเป็นหุ่นหรือนักโทษที่ถูกบังคับให้ทำการต่าง ๆ ก่อน ถูกประหารซ้ำ 100 DOU คู่มือ พุทธมามกะ
ใจ-หากถูกกิเลสเข้าครอบงำ ย่อมเศร้าหมอง ขุ่นมัว การรับรู้ผ่านประสาทสัมผัสทั้ง 5 จึงผิดพลาดคลาดเคลื่อน ไม่ตรงตามความเป็นจริง ก่อให้เกิดความคิดวิปริต จึงพูดร้าย ทำร้าย ได้ต่าง ๆ นานา ทำให้ผู้นั้นกลายเป็
กิเลสและประเภทของมัน
102
กิเลสและประเภทของมัน
…ทที่บีบบังคับใจให้ร้อนรน หงุดหงิด ขัดเคือง ชิงชังได้ง่ายผิด บทที่ 4 ห ลั ก ธ ร ร มสำคัญในพระไตรปิฎก DOU 101 ธรรม
กิเลส -โดยสรุปแล้ว มี 3 ตระกูล คือ ตระกูลโลภะ ตระกูลโทสะ และตระกูลโมหะ 1) โลภะคืออะไร โลภะ -เป็นกิเลสประเภทที่บีบบังคับใจ ให้รู้สึกหิวโหย อยากได้มากผิดปกติ ใจจึง ดิ้นรน อยู่ไม่เป็นสุข ต้องคิดหาทางเอาม
โทสะและผลกระทบ
103
โทสะและผลกระทบ
…ห้รู้จักบาปบุญคุณโทษ ผิดชอบชั่วดี เช่น ลุ่มหลงในสุรา นารี พาชี กีฬาบัตร ฯลฯ รวมเรียกว่า ความหลง 102 DOU คู่มือ พุ ท ธ ม า ม กะ
ปกติ เป็นผลให้คิดอยากทําลายล้างผลาญคนอื่น สิ่งอื่นให้ได้รับอันตรายเสียหาย เช่น ทำให้ เขาบาดเจ็บ อับอาย เสียหน้า เสียทรัพย์ รวมเรียกว่า คิดประทุษร้าย หรือความโกรธ ความคิดประทุษร้ายอันเนื่องมาจากความไม
โมหะและการหลงใหล
104
โมหะและการหลงใหล
…สนับสนุนให้ กิเลสขยายตัวงอกงามเพิ่มยิ่งขึ้นไปอีกเป็นวัฏจักร บทที่ 4 ห ลั ก ธ ร ร มสำคัญในพระไตรปิฎก DOU 103
สําหรับความไม่รู้วิชาการต่าง ๆ ในทางโลก เช่น ไม่รู้เรื่องคณิตศาสตร์ คอมพิวเตอร์ การประกอบอาหาร การตัดเย็บเสื้อผ้า ฯลฯ ไม่จัดว่าเป็นโมหะ เป็นเพียงความไม่รู้ทั่วไปเท่านั้น โมหะ - มีลักษณะปกปิดสถานะจริง
การจัดการกับกิเลส
105
การจัดการกับกิเลส
…นเฉพาะที่ใจของผู้ทำบุญเท่านั้น ครั้นเกิดขึ้นแล้ว ก็ มีคุณสมบัติแสนวิเศษเฉพาะตัวอย่างมากมาย เช่น 104 DOU คู่มือ พุทธมามกะ
-กิเลสแยกย้ายกันเป็น 3 กองทัพ แต่ละกองทัพมีลักษณะเลวร้ายเฉพาะ แล้วร่วมกัน กลุ้มรุมโจมตีให้เดือดร้อนเป็นทุกข์ คือ กองทัพที่ 1 โลภะ ทำให้ใจอดอยากหิวโหย และไม่รู้จักพอ กองทัพที่ 2 โทสะ ทำให้ใจพลุ่งพล่าน
การทำบุญและการเกิดบุญ
106
การทำบุญและการเกิดบุญ
…บ 1. วัตถุ คือของที่จะให้ต้องเป็นของที่ตนได้มาโดยทางสุจริต บทที่ 4 ห ลั ก ธ ร ร ม สำคัญในพระไตรปิฎก DOU 105 ธรรม
1. เป็นของเฉพาะตน จึงต้องทำด้วยตนเอง 2. ติดตามตนเองไปทุกฝีก้าว แม้ตายไปเกิดในภพใหม่ ก็ยังติดตามไปได้ 3. ใครแย่ง-ใครลักก็ไม่ได้ 4. เป็นเครื่องป้องกันภัยในวัฏสงสาร เช่น ไม่ให้ตกนรก ก็ได้ 5. สามารถส่งไป
เจตนาและผลของการทำบุญ
107
เจตนาและผลของการทำบุญ
…ับต้น คือ ศีล 5 ซึ่งเป็นของคนทั่วไป -ระดับกลาง คือ ศีล 8 ของอุบาสก อุบาสิกา และศีล 10 ของสามเณร 106 DOU คู่มือ พุทธมามกะ
2. เจตนา คือความตั้งใจในการทําว่า มุ่งเพื่อชำระกิเลส หรือปรับปรุงแต่งจิตให้สะอาด เป็นหลัก 3. บุคคล คือตัวผู้ให้ต้องบริสุทธิ์ มีศีล อย่างน้อยศีล 5 และผู้รับก็ยิ่งต้องมีศีลบริสุทธิ์ สมเพศภาวะของตน ทาน
ความสำคัญของศีล
108
ความสำคัญของศีล
…ำเพ็ญกรรมฐาน การทำสมาธิ การเจริญภาวนา การเจริญจิตตภาวนา ฯลฯ บทที่ 4 ห ลั ก ธ ร ร มสำคัญในพระไตรปิฎก DOU 107 ห ธรรม
-ระดับสูง คือ ศีล 227 ของพระภิกษุ และศีล 311 ของภิกษุณี ศีล - เมื่อรักษาได้ย่อมเกิดบุญขึ้น เพราะทันทีที่หักห้ามยับยั้งชั่งใจ เห็นแก่ใจตนเองว่า บุคคล สิ่งของภายนอกไม่สําคัญกว่าความดีของตนเอง ใจจึงได้ส
การภาวนาและการเจริญจิต
109
การภาวนาและการเจริญจิต
…ลายล้างโลภะ กองทัพศีลทำลายล้างโทสะ กองทัพ ภาวนาทำลายล้างโมหะ โดยมีพื้นที่ในใจของตนเองเป็นสนามรบ 108 DOU คู่มือ พุ ท ธ ม า ม กะ
ภาวนา -ในทางปฏิบัติ ท่านแบ่งไว้ 2 แบบใหญ่ ๆ คือ 1. สมถภาวนา การอบรมใจให้สงบ เรียกว่า จิตตภาวนา หรือสมาธิภาวนาก็ได้ 2. วิปัสสนาภาวนา การอบรมใจให้เกิดปัญญา เรียกว่า วิปัสสนากรรมฐาน หรือ ปัญญาภาวนาก็ได้
แนวคิด
112
แนวคิด
…ทราบวิธีการสอนอริยมรรคมีองค์ 8 ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บทที่ 5 แ น ว ท า ง ป ฏิ บัติเพื่อการพ้นทุกข์ DOU 111
แนวคิด 1. มนุษย์ทุกคนเกิดมาพร้อมกับทุกข์นานัปการ ได้แก่ ความหิว ความร้อน ความหนาว ความแก่ ความเจ็บ และความตาย เป็นต้น มนุษย์โดยส่วนใหญ่ไม่รู้สาเหตุว่าทุกข์เหล่านี้มา จากไหน และจะกำจัดทุกข์ให้หมดสิ้นไป
บทที่ 5 แนวทางปฏิบัติเพื่อการพ้นทุกข์
113
บทที่ 5 แนวทางปฏิบัติเพื่อการพ้นทุกข์
…พราะไม่รู้จะทำอย่างไร ใครที่อดทนไม่ไหว ก็คร่ำครวญหวนไห้ไปตลอดชีวิต ใครที่อดทนไหว ก็ไม่ปริปากบ่น 112 DOU คู่มือ พุทธมามกะ
บทที่ 5 แนวทางปฏิบัติเพื่อการพ้นทุกข์ 5.1 ความจริงของชีวิต นับตั้งแต่วินาทีแรกที่มนุษย์คลอดออกจากครรภ์มารดา ต่างคนต่างก็นำปัญหาประจำ ชีวิตหลายอย่างติดตัวมาด้วย ปัญหามากมายเหล่านี้ เช่น ความหิว ความร้
การดิ้นรนหาทางแก้ไข
114
การดิ้นรนหาทางแก้ไข
…ต่ยิ่ง เข้มแข็งมากเท่าไรยิ่งสู้กับทุกข์ได้มากเท่านั้น บทที่ 5 แ น ว ท า ง ป ฏิ บัติเพื่อการพ้นทุกข์ DOU 113 | ง
ก้มหน้าก้มตา กัดฟันดิ้นรน หาทางแก้ไขกันต่อไป ใครได้ความรู้คืบหน้ามาเท่าไร ก็รีบ แจกจ่ายความรู้นั้นให้ทั่วถึงทันที เพื่อช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ให้ผ่อนหนักเป็นเบาลงบ้าง แต่เมื่อ อายุสังขารหมดเวลาลง ก็จำต
หน้าที่หลักประจำชีวิต
115
หน้าที่หลักประจำชีวิต
…กข์ให้แก่ตนเองและพลเมือง อันเป็นการดิ้นรนตะเกียกตะกายหาหนทางเอาชีวิตรอด จากความตายอย่างสุดชีวิต 114 DOU คู่มือ พุทธมามกะ
ทุกข์ คำเดียวสั้น ๆ ที่ทำให้เรารู้ว่า เกิดมาต้องสู้ เพราะสู้ก็ตาย ไม่สู้ก็ต้องตาย สู้เท่านั้นจึงจะชนะ ทุกข์ คำเดียวสั้น ๆ ที่บอกให้เรารู้ความจริงว่า มนุษย์ทุกคนมีหน้าที่หลักประจำชีวิต เหมือนกันหมด นั