DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 435 / 436

…ไรแล้วก็จะต้องทำให้ดีที่สุด โดยเฉพาะความตั้งใจมั่นที่จะปฏิบัติ ธรรมเพื่อให้หลุดพ้นไปจากกองทุกข์ 240 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

2. ย่อมทำให้มีความคิดที่เป็นกุศลอันเป็นทางมาแห่งบุญ ห่างไกลจากความคิดที่เป็น อกุศลอันเป็นทางมาแห่งบาป และทำให้มีใจน้อมที่จะคิดไปแต่สิ่งที่ดีงามเพื่อการกำจัดทุกข์ ต่าง ๆ ให้หมดไป ๆ 3. ย่อมทำให้เป็นคนที

…้ลาภ ได้ยศ ได้สรรเสริญ เป็นสุข จิต ก็ไม่ไหว บทที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 243 8 โ

แนวคิด 1. คำว่า “โลกธรรม” แปลว่า ธรรมะประจำโลก แต่ถ้าแปลอย่างนี้ อาจชวนให้ เข้าใจผิด คือให้เห็นไปว่า โลกธรรมเป็นข้อปฏิบัติของชาวโลก เพราะคำว่า “ธรรม” ใน ความรู้สึกของคนทั่วไปมักถือว่าเป็นความดีทั้งนั้

…ตรี, (กรุงเทพฯ : คลังวิทยา, 2514), หน้า 406-411. บ ท ที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่อง ของโลก 8 ประการ) DOU 245

บทที่ 7 โลกธรรม 8 (เรื่องของโลก 8 ประการ) โลกธรรม 8 หรือ เรื่องของโลก 8 ประการ มีความหมายและรายละเอียดดังต่อไปนี้ 7.1 ความหมาย คำว่า “โลกธรรม” แปลว่า ธรรมะประจำโลก แต่ถ้าแปลอย่างนี้ อาจชวนให้เข้าใจผิด

…รเสริญ 2. อนิฏฐารมณ์ (ไม่น่าปรารถนา ไม่น่าพึงพอใจ) ได้แก่ เสื่อมลาภ เสื่อมยศ ถูก นินทา ได้ทุกข์ 246 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2

การเรียนเรื่องของโลกมีประโยชน์มาก คนที่อยู่ในโลกแต่ไม่รู้เรื่องของโลก ย่อมเป็นคน ที่เต็มไปด้วยความทุกข์ เพราะตนต้องการอย่างหนึ่ง แต่โลกกลับมีเรื่องอย่างหนึ่งให้ ซึ่งตนไม่ ต้องการ หรือตนต้องการให้โลกเ

…ันรู้ตัวอย่างนี้แล้วย่อมพยายามประคองใจของตน บทที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 247 ง ข โ

ในโลกธรรม 8 ประการนี้ อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้น ควรพิจารณาว่า สิ่งนี้เกิดขึ้นแล้ว แก่เรา ก็แต่ว่ามันไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ควรรู้ตามที่เป็นจริง อย่าให้ มันครอบงำจิตได้ คืออย่ายินด

…ล ขุททกนิกายชาดก เล่ม 58, พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 578-582. 248 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2

ไม่ให้ทุกข์จนเกินเหตุ และไม่ให้แต่ไปในทางที่ผิด ตัวอย่างในพระไตรปิฎกเกี่ยวกับเรื่องการได้ลาภและการเสื่อมลาภ เรื่องกาฬพาหุชาดก พระศาสดาเมื่อประทับอยู่ ณ พระเวฬุวันวิหาร ทรงปรารภพระเทวทัตผู้เสื่อมลาภสัก

…าใครในคราวที่เห็นผู้อื่นได้ลาภสักการะต่าง ๆ บทที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 249 ลก ง ก

บัดนี้พวกเราไม่ได้ เขานำไปให้เจ้าลิงกาฬพาหุเท่านั้น พวกเราเมื่อไม่ได้ลาภสักการะจากสำนัก ของพระเจ้าธนัญชัย จักทำอะไรอยู่ ณ สถานที่นี้ มาเถิดพี่ พวกเราไปอยู่ป่าเถิด วานรราธะได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า ดู

…ะวนกระวายเพราะอยากได้ยศ ครั้นเสื่อมยศ ก็เศร้าสร้อยน้อยใจ ประพฤติ ชั่วช้า ชักตัวออกห่างจากความดี 250 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2

คน โลกธรรม คู่ที่ 2 ได้ยศ-เสื่อมยศ ยศ แปลว่า ความยิ่ง หรือความเด่น ซึ่งหมายถึงความยิ่งของคน หรือความเด่นของ คนเรามีความยิ่งได้ 3 ทาง คือ 1. ยิ่งด้วยความเป็นใหญ่ เรียกว่า อิสริยยศ 2. ยิ่งด้วยพวกพ้อง เ

…มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), ข้อ 241 หน้า 674-675. บ ท ที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่อง ของโลก 8 ประการ) DOU 251

การรู้เรื่องยศตามความเป็นจริง ย่อมทำให้จิตใจเป็นสุข ไม่เห่อเหิมเสริมตัวเมื่อได้ยศ และไม่ต้องเดือดร้อนวุ่นวายจนเกินไปเมื่อเสื่อมยศ ตัวอย่างในพระไตรปิฎกเกี่ยวกับเรื่องการได้ยศและการเสื่อมยศ เรื่องที่ 1

…นิกาย จตุกนิบาต เล่ม 35, พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2544), ข้อ 19 หน้า 49 252 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

เรื่องที่ 2 เรื่องว่าด้วยความล่าเอียงทําให้เสื่อมจากยศ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความลำเอียง 4 ประการนี้ ความลำเอียง 4 คืออะไร คือลำเอียง เพราะชอบกัน ลำเอียงเพราะฟังกัน ลำเอียงเพราะเขลา ลำเอียงเพราะกลัว ภิก

…ฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2541), หน้า 3-4 บทที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 253

ผู้หนึ่งปรึกษาหารือกัน เพื่อหาทางแก้ไขเป็นต้น ไม่จัดว่าเป็นการนินทา การนินทานั้นจำเพาะ พูดด้วยเจตนาประจานเท่านั้น การสรรเสริญ เป็นที่พอใจของผู้ได้รับ เพราะทําให้ใจเบิกบานมีความสุข ส่วนการ นินทาไม่มีใ

…กนิกาย คาถาธรรมบท เล่ม 42, พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ :มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 462-467. 254 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเหล่าอื่นพึงกล่าวชมเรา ชมพระธรรม หรือชมพระสงฆ์ ก็ตาม เธอทั้งหลายไม่ควรทำความเพลิดเพลินดีใจ เบิกบานใจในคำชมนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คน เหล่าอื่นพึงกล่าวชมเรา ชุมพระธรรม หรือชมพระ

…รธแม้ต่อท่าน แล้วมาในที่นี้ 8 (เรื่องของโลก บทที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 255 ลก

นั้นเลย ผมนั้นโกรธท่านจึงมาที่นี้ ขอท่านจงแสดงธรรมแก่ผมเถิด” ลำดับนั้น พระเถระกล่าวว่า “ถ้าอย่างนั้น พวกท่านจงนั่งเถิดอุบาสกทั้งหลาย” แล้วแสดงอภิธรรมกถาอย่างมากมาย อตุละโกรธคนผู้พูดมาก อุบาสกโกรธว่า “

…กนินทา และไม่ ประมาทมัวเมาขาดสติเมื่อได้รับคำสรรเสริญจากผู้อื่น โลกธรรม คู่ที่ 4 ได้สุขได้ทุกข์ 256 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2

การนินทาสรรเสริญเป็นของเก่า พระศาสดา ทรงสดับถ้อยคำของเขาแล้ว จึงตรัสว่า “อตุละ ข้อนั้น เขาเคยประพฤติกัน มาตั้งแต่โบราณทีเดียว ชนทั้งหลายติเตียน ทั้งคนนิ่ง ทั้งคนพูดมาก ทั้งคนพูดน้อยทีเดียว ด้วย ว่าผู้

… มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 369-373. บ ท ที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 257

โลกธรรมคู่นี้ เป็นคู่รวมยอด คือสภาพความเป็นอยู่ของคนเรา เมื่อว่าอย่างรวมยอด แล้วมีอยู่สองสภาพ คือสุขกับทุกข์ แม้โลกธรรมสามคู่ข้างต้น ถ้าจะว่าถึงผลกันแล้วก็รวมลงใน ข้อนี้ด้วยเหมือนกัน การที่คนเราอยากไ

…เพราะเหตุไร พระมหากัสสปะจึงซักจีวร? ท่านจักไม่ ไปกับพระศาสดา” ดังนี้นั่นแลเกิด (เป็นจริง) แล้ว” 258 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2

การที่พระพุทธองค์ทรงมีรับสั่งดังนี้ ด้วยทรงประสงค์ว่า “ภิกษุทั้งหลายจักทำกิจต่าง ๆ มีการระบมบาตรและย้อมจีวรเป็นต้นของตนแล้ว จักไปตามสบาย ด้วยอาการอย่างนี้” นี้เป็น ธรรมเนียมของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ผู้

…้องในปัจจัยก็ดี ตระกูลก็ดี วิหารก็ดี บริเวณ บทที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 259 อ ง โ ล ก บ

กล่าวแล้วนั่นแล พระศาสดาทรงสดับคำนั้นแล้ว ตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอกล่าว (หา) กัสสปว่า “ข้องแล้วในตระกูลและในปัจจัยทั้งหลาย” (แต่ความจริง) เธอกลับแล้ว ด้วยทำในใจว่า “เราจัก ทำตามคำของเรา (ตถาคต)”

…ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท เล่ม 41, พิมพ์ครั้ง 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 31-33. 260 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

ละเปือกตมไปฉะนั้น” ในกาลจบเทศนา ชนเป็นอันมากบรรลุอริยผลทั้งหลาย มีโสดาปัตติผลเป็นต้น ดังนี้แล จากเรื่องนี้เราจะเห็นว่า พระมหากัสสปะผู้เป็นพระอรหันต์หมดกิเลสแล้ว ย่อม ไม่ข้องคือไม่ยึดติดอาลัยอาวรณ์ในสิ

…วนาการ อย่า ทําการผูกใจแค้นเบี้องบนพระราชา” บทที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 261 8 ง ข โ

ผู้ใหญ่ซึ่งสามารถเหล่าอื่น ไปกับพันธุลเสนาบดีนั้นด้วยพระดำรัสว่า "พวกท่านจงตัดศีรษะ พันธุลเสนาบดีพร้อมทั้งบุตร 32 คน ในที่นั้นแล้วนำมา เมื่อพันธุละนั้นพอถึงจังหวัดปลายแดน พวกโจรที่พระราชาทรงแต่งไว้กล่

…้แก่ พระสมชาย ฐานวุฑโฒ, มงคลชีวิตฉบับทางก้าวหน้า, (กรุงเทพฯ : ฐานการพิมพ์, 2543), หน้า 331-334. 262 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

ตระกูลเถิด” พระราชาทรงรับแล้ว นางมัลลิกาส่งหญิงสะใภ้ 32 คน ไปสู่ตระกูลของตน ๆ ด้วยตนเอง ส่วนนางได้ไปสู่เรือนแห่งตระกูลของตนในกุสินารานคร... จากเรื่องนี้เราจะเห็นได้ว่า นางมัลลิกาเป็นผู้เข้าใจในโลกธรรม