สัมมาสมาธิและไตรสิกขา : หน้า 98/210

8) สัมมาสมาธิ คือ ความตั้งมั่นถูก โดยพยายามประคับประคองในขณะทำภาวนาให้ หยุดนิ่ง ณ ศูนย์กลางกายอย่างต่อเนื่องถูกส่วนเป็นปกติ จนกระทั่งเกิดความสว่างขึ้นในใจที่นํา ไปสู่การเห็นธรรมะที่เป็นธรรมชาติบริสุทธิ์อยู่ในตัว 1 พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้ในปริกขารสูตรว่า องค์แห่งมรรค 7 ประการคือตั้งแต่ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสติ เป็นองค์ประกอบของสัมมาสมาธิ หรือ ประชุมลงในสัมมาสมาธิ ดังพระดำรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย องค์แห่งสมาธิ 7 ประการ คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เอกัคคตาจิต (ความมีอารมณ์เป็นหนึ่งเดียว หรือการที่จิตเป็นสมาธิ) ประกอบด้วยองค์ 7 ประการ นี้เรียกว่าอริยสมาธิ” พระเดชพระคุณพระราชภาวนาวิสุทธิ์ก็เคยกล่าวไว้เช่นกันว่า “มรรคทั้ง 7 ประการจะ ด้วยเหตุนี้สัมมาสมาธิจึงมีความสำคัญสูงสุดในบรรดา ประชุมรวมกันลงในสัมมาสมาธินี้” มรรคทั้งปวง ทํานองเดียวกับความไม่ประมาทที่กล่าวมาแล้วข้างต้น เพราะการที่บุคคลจะเป็นผู้ “ไม่ประมาท” ได้อย่างสมบูรณ์ บุคคลผู้นั้นจะต้องมีสติกำกับตนเองอยู่ตลอดเวลา การที่บุคคล นั้น ๆ จะมีสติกำกับตนเองอยู่ตลอดเวลา เขาจะต้องฝึกสัมมาสมาธิมาอย่างดีแล้ว จนใจของเขา จรดนิ่งอยู่ ณ ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ตลอดเวลา ะ 4.6 ไตรสิกขา ไตรสิกขา หมายถึง ข้อปฏิบัติที่ต้องศึกษา 3 ประการ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสถึง ไตรสิกขาไว้ในภาวสูตรว่า “ดูกรภิกษุทั้งหลาย.... ไตรสิกขาเป็นไฉน ไตรสิกขา คือ อธิศีลสิกขา อธิจิตสิกขา อธิปัญญาสิกขา... เมื่อใด... เธอเป็นผู้มีสิกขาอันได้ศึกษาแล้วในไตรสิกขานี้ เมื่อนั้นภิกษุนี้เรากล่าวว่า ได้ ตัดตัณหาขาดแล้ว คลายสังโยชน์ได้แล้ว ได้ทำที่สุดทุกข์เพราะละมานะได้โดยชอบ 2 3 3 "ส.ผ่องสวัสดิ์, เรียงเรียง, ชีวิตนี้มีไว้ทุ่มเดิมพัน (บทเทศน์พระภาวนาวิริยคุณ), (กรุงเทพฯ : รุ่งศิลป์การพิมพ์, 2550), หน้า 72. มก, พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 37 ข้อ 42 หน้า 110 ภาวสูตร, พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 36 ข้อ 376 หน้า 831. บทที่ 4 ห ลั ก ธ ร ร ม สำคัญในพระไตรปิฎก DOU 97 ธรรม