การสรรเสริญและการนินทา : หน้า 264/287

ผู้หนึ่งปรึกษาหารือกัน เพื่อหาทางแก้ไขเป็นต้น ไม่จัดว่าเป็นการนินทา การนินทานั้นจำเพาะ พูดด้วยเจตนาประจานเท่านั้น การสรรเสริญ เป็นที่พอใจของผู้ได้รับ เพราะทําให้ใจเบิกบานมีความสุข ส่วนการ นินทาไม่มีใครชอบ คือไม่มีใครอยากจะให้คนอื่นมานินทาตัว แต่เป็นธรรมดาของโลกอีกเหมือนกัน ที่คนเราทุกคนจะต้องถูกโลกธรรมทั้งสอง อย่างมากระทบใจ ไม่มีใครเลยที่ได้รับแต่สรรเสริญอย่างเดียว และก็ไม่มีใครอีกเหมือนกันที่ถูก นินทาโดยส่วนเดียว แม้แต่พระพุทธองค์ผู้สิ้นกิเลสแล้วไม่คิดชั่วทำชั่ว ก็ยังไม่พ้นจากคนนินทา คนที่ไม่ศึกษาเรื่องโลกธรรม เมื่อได้รับสรรเสริญย่อมมัวเมาประมาท และเมื่อถูก นินทาย่อมทุกข์ระกำใจ แต่ผู้ได้ศึกษาโลกธรรมตามจริงย่อมเป็นผู้มีสติ คอยตักเตือนตนไม่ให้ หวั่นไหวจนเกินไป ในเมื่อถูกนินทา หรือได้รับสรรเสริญก็ตาม ตัวอย่างในพระไตรปิฎกเกี่ยวกับเรื่องการได้รับสรรเสริญและการถูกนินทา เรื่องที่ 1 เรื่องควรปฏิบัติตัวอย่างไรเมื่อมีคนสรรเสริญหรือติเตียนพระรัตนตรัย 1 พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเหล่าอื่นจะพึงกล่าวตีเรา ติพระธรรม ติพระสงฆ์ก็ตาม เธอทั้งหลายไม่ควรทำความอาฆาต โทมนัส แค้นใจในคนเหล่านั้น ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย คนเหล่าอื่นพึงกล่าวตีเรา ตีพระธรรม พระสงฆ์ ก็ตาม ถ้าเธอทั้งหลายจักขุ่นเคือง หรือจักน้อยใจในคนเหล่านั้น ด้วยเหตุนั้น อันตรายจึงมีแก่เธอทั้งหลายนี่แหละ ดูก่อนภิกษุทั้ง หลาย คนเหล่าอื่นพึงกล่าวติเรา ติพระธรรม พระสงฆ์ ก็ตาม ถ้าเธอทั้งหลายจักขุ่นเคืองหรือ จักน้อยใจในคนเหล่านั้น เธอทั้งหลายถึงรู้คำที่เป็นสุภาษิตของคนเหล่าอื่นได้ละหรือ ภิกษุทั้ง หลายกราบทูลว่า ข้อนั้นหามิได้พระเจ้าข้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเหล่าอื่นพึงกล่าวติเรา ติพระธรรม หรือติพระสงฆ์ก็ตาม ในคำที่เขากล่าวตินั้น คำที่ไม่จริง เธอทั้งหลายควรแก้ให้เห็นโดยความ เป็นจริงว่า นั่นไม่จริงแม้เพราะเหตุนี้ นั้นไม่แท้แม้เพราะเหตุนี้ แม้ข้อนั้นก็ไม่มีในเราทั้งหลาย และในเราทั้งหลายก็ไม่มีข้อนั้น มหามกุฏราชวิทยาลัย, “พรหมชาลสูตร” พระสูตร และ อรรถกถาแปล ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค เล่ม 11, พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2541), หน้า 3-4 บทที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 253