พระมหากัสสปะและการไม่ข้องในปัจจัย : หน้า 270/287

ทรงชี้แจงเหตุที่พระมหากัสสปะกลับ พระศาสดาทรงสดับถ้อยคำของภิกษุทั้งหลายแล้วเสด็จกลับประทับยืน ตรัสว่า “ภิกษุ ทั้งหลาย พวกเธอกล่าวชื่ออะไรกันนั่น?” ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “พวกข้าพระองค์ กล่าว ปรารภพระมหากัสสปเถระพระเจ้าข้า” ดังนี้แล้ว กราบทูลเรื่องราวทั้งหมดตามแนวความที่ตน กล่าวแล้วนั่นแล พระศาสดาทรงสดับคำนั้นแล้ว ตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอกล่าว (หา) กัสสปว่า “ข้องแล้วในตระกูลและในปัจจัยทั้งหลาย” (แต่ความจริง) เธอกลับแล้ว ด้วยทำในใจว่า “เราจัก ทำตามคำของเรา (ตถาคต)” ก็กัสสปนั่น แม้ในกาลก่อน เมื่อจะทำความปรารถนานั่นแล ก็ได้ ทําความปรารถนาว่า “เราจึงเป็นผู้ไม่ข้องในปัจจัย 4 มีอุปมาดังพระจันทร์ สามารถเข้าไปส ตระกูลทั้งหลายได้” กัสสปนั่น ไม่มีความข้องในตระกูลหรือในปัจจัยทั้งหลาย เราเมื่อจะกล่าว ข้อปฏิบัติอันเปรียบด้วยพระจันทร์ และข้อปฏิบัติแห่งวงศ์ของพระอริยะ ก็กล่าวอ้างกัสสปให้ เป็นต้น” พระศาสดาตรัสบุรพจริตของพระเถระ ภิกษุทั้งหลายทูลถามพระบรมศาสดาว่า “ก็พระเถระตั้งความปรารถนาไว้เมื่อไร? พระเจ้าข้า” พระศาสดา, พวกเธอประสงค์จะฟังหรือ? ภิกษุทั้งหลาย พวกภิกษุ. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระเจ้าข้า พระบรมศาสดา ตรัสแก่ภิกษุเหล่านั้นว่า “ภิกษุทั้งหลาย ในที่สุดแห่งแสนกัลป์แต่กัลป์ นี้ พระพุทธเจ้า ทรงพระนามว่าปทุมุตตระ ทรงอุบัติขึ้นแล้วในโลก” ดังนี้แล้ว ตรัสความ ประพฤติในกาลก่อนของพระเถระทั้งหมด ตั้งต้นแต่ท่านตั้งความปรารถนาไว้ในกาลแห่ง พระพุทธเจ้าทรงพระนามว่าปทุมุตตระ ตรัสเปรียบพระเถระด้วยพระยาหงส์ ก็พระศาสดาครั้นตรัสบุรพจริตของพระเถระนี้ให้พิสดารแล้ว จึงตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย เพราะอย่างนี้แล เราจึงกล่าวข้อปฏิบัติอันเปรียบด้วยพระจันทร์ และข้อปฏิบัติแห่งวงศ์ของพระ- อริยะ อ้างเอากัสสปบุตรของเราให้เป็นต้น ชื่อว่าความข้องในปัจจัยก็ดี ตระกูลก็ดี วิหารก็ดี บริเวณ บทที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 259 อ ง โ ล ก บ