การจาริกของพระพุทธองค์ : หน้า 269/287

การที่พระพุทธองค์ทรงมีรับสั่งดังนี้ ด้วยทรงประสงค์ว่า “ภิกษุทั้งหลายจักทำกิจต่าง ๆ มีการระบมบาตรและย้อมจีวรเป็นต้นของตนแล้ว จักไปตามสบาย ด้วยอาการอย่างนี้” นี้เป็น ธรรมเนียมของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ผู้มีพระประสงค์จะเสด็จจาริกไปกับพวกภิกษุ ก็เมื่อภิกษุ จีวรทั้งหลายแล้ว พวกภิกษุว่าพระเถระละญาติและอุปัฏฐากไปไม่ได้ พวกภิกษุยกโทษว่า “เพราะเหตุไร พระเถระจึงซักจีวร? ในพระนครนี้ ทั้งภายในและ ภายนอก มีมนุษย์อาศัยอยู่ 18 โกฏิ บรรดามนุษย์เหล่านั้น พวกใดไม่เป็นญาติของพระเถระ พวก นั้นเป็นอุปัฏฐาก พวกใดไม่เป็นอุปัฏฐาก พวกนั้นเป็นญาติ ชนเหล่านั้นย่อมทำความนับถือ (และ) สักการะแก่พระเถระด้วยปัจจัย 4 พระเถระนั้น จักละอุปการะมีประมาณเท่านั้น ไป ณ ที่ไหนได้ แม้หากพึงไปได้ ก็จักไม่ไปเลยจากซอกชื่อมาปมาทะ ณ ดังได้สดับมา พระศาสดาเสด็จถึงซอกใดแล้ว ย่อมตรัสบอกภิกษุทั้งหลาย ผู้ควรที่ พระองค์จึงให้กลับอีกว่า “เธอทั้งหลายจงกลับเสียแต่ที่นี้ อย่าประมาท” ซอกนั้นชาวโลกเรียกว่า “ซอกมาปมาทะ” คำนั่นภิกษุทั้งหลายกล่าวหมายเอาซอกมาปมาทะนั้น รับสั่งให้พระมหากัสสปะกลับ แม้พระบรมศาสดาเสด็จหลีกไปสู่ที่จาริกพลางดำริว่า “ในนครนี้ทั้งภายใน ทั้งภายนอก มีมนุษย์อยู่ 18 โกฏิ อันภิกษุจะต้องไปในที่ทำการมงคลและอวมงคลของมนุษย์ทั้งหลายมีอยู่เรา ไม่อาจทำวิหารให้เปล่าได้ เราจักให้ใครหนอแลกลับ” ลำดับนั้น พระองค์ได้ทรงมีพระปริวิตกอย่างนี้ว่า “ก็พวกมนุษย์เหล่านั้น เป็นทั้งญาติ เป็นทั้งอุปัฏฐากของกัสสป เราควรให้กัสสปกลับ” พระองค์ตรัสกะพระเถระว่า “กัสสป เราไม่ อาจทําวิหารให้เปล่าได้ ความต้องการด้วยภิกษุในที่ทำมงคลและอวมงคลทั้งหลายของพวก มนุษย์มีอยู่ เธอกับบริษัทของตน จงกลับเถิด” พระเถระทูลว่า “ดีละพระเจ้าข้า” แล้วพาบริษัท กลบ ภิกษุทั้งหลายโพนทะนาว่า “ผู้มีอายุทั้งหลาย พวกท่านเห็นไหมละ พวกเราพูดประ เดี๋ยวนี้เองมิใช่หรือ? คำที่พวกเราพูดว่า “เพราะเหตุไร พระมหากัสสปะจึงซักจีวร? ท่านจักไม่ ไปกับพระศาสดา” ดังนี้นั่นแลเกิด (เป็นจริง) แล้ว” 258 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2