DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 434 / 436

…สมาธิ (ตั้งใจชอบ) จัดเป็นสมาธิสิกขา 6 บ ท ที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 219

แนวคิด 1. มรรค แปลว่า ทาง หมายถึงทางปฏิบัติ หรือทางดำเนินชีวิต ซึ่งมีทั้งหมด 8 ประการ เรียกว่า มรรค 8 หรือมรรคมีองค์ 8 ซึ่งก็คือ หนทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ นั่นเอง 2. พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรง

…กาย แคลิฟอร์เนีย, 2549), หน้า 206. บ ท ที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ท า ง ปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 221

มรรค 8 (หนทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) มรรค 8 หรือ หนทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ มีความหมาย และ รายละเอียดดังนี้ แต่ก่อนที่เราจะได้เข้าสู่เนื้อหาของมรรค 8 นั้นเราจำเป็นต้องทราบก่อนว่า

…'ปิ่น มุทุกันต์, แนวสอนธรรมะ ตามหลักสูตรนักธรรมตรี, (กรุงเทพฯ : คลังวิทยา, 2514), หน้า 124-128. 222 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

สาเหตุที่มาและวิธีปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ จนสามารถดับทุกข์ที่มีอยู่ได้อย่างแท้จริง แต่ในบทนี้ เราจะมาศึกษากันเฉพาะในเรื่องของ มรรค ซึ่งเป็นวิธีปฏิบัติเพื่อไปสู่ความดับทุกข์เท่านั้น ดังต่อไปนี้ 6.1 ควา

…ทางสายเอกในศาสนา มรรค 8 แต่ละข้อจึงมี บ ท ที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 223

มรรค 8 นี้มีชื่อเรียกต่าง ๆ อีกหลายอย่าง ดังต่อไปนี้ “ทุกขนิโรธคามินี ปฏิปทา” แปลว่า ปฏิปทาอันยังผู้ปฏิบัติให้ถึงซึ่งความพ้นทุกข์ หมายความว่า เป็นทางสายเดียวที่จะทำให้ผู้ปฏิบัติบรรลุถึงนิพพาน หรือถึง

…ยก (เจริญ สุวฑฒนมหาเถร), หลักพระพุทธศาสนา, (กรุงเทพฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2549), หน้า 359-360. 224 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

เบื้องสูง ที่ชาวพุทธทุกระดับดำเนินตามได้ พอเหมาะกับความสามารถของตน เหมือนกับ รัฐบาลตัดถนนไว้สายหนึ่ง จากกรุงเทพฯ - เชียงใหม่ ยาวหลายร้อยกิโลเมตร แต่ราษฎรคนใด จะเดินไปตามถนนนั้นสั้นยาวแค่ไหน ก็แล้วแต่ค

…พฯ : คลังวิทยา, 2514), หน้า 128-140. บทที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ท า ง ปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 225

คำว่า “ชอบ” ในที่นี้มิได้หมายความว่า ชอบใจพอใจ แต่หมายความว่า ถูกต้อง ไม่ผิดพลาด เหมือนคำว่า เห็นชอบ มิได้หมายความว่า เห็นแล้วก็ชอบใจ แต่หมายความว่าเห็น ถูกต้องไม่ผิดพลาด ข้ออื่น ๆ ก็มีความหมายอย่างนี

…ะต้องทำสิ่งนั้น เมื่อทำ ไปแล้วก็จะต้องรับผลแห่งการกระทำของตน เพราะฉะนั้นพระบรมศาสดาจึงทรงสอนให้ 226 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

ข. ความหมายเบื้องต่ำา หมายถึง ความเห็นถูกต้องตามคลองธรรม เช่น ทำดีต้องได้ รับผลดี ทำชั่วต้องได้รับผลชั่ว บุญบาปมีจริง โลกนี้โลกหน้ามีจริง สัตว์ตายแล้วไปเกิดเป็นโอป ปาติกะ (พวกกายละเอียดต่าง ๆ ที่เกิด

…ก็ใช้วาจา การก่อตั้งครอบครัวก็ใช้วาจา บ ท ที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 227

ปรับปรุงสังกัปปะของตนให้ดี ให้เป็นคนมีสัมมาสังกัปปะ ลักษณะของสัมมาสังกัปปะ มีดังนี้ ก. ความหมายเบื้องสูง สัมมาสังกัปปะมีลักษณะ 3 อย่าง คือ 1.เป็นความคิดที่จะ พรากตนออกจากกาม (ตัดความมัวเมาในกามารมณ์)

…'ปิ่น มุทุกันต์, แนวสอนธรรมะ ตามหลักสูตรนักธรรมตรี, (กรุงเทพฯ : คลังวิทยา, 2514), หน้า 337-338. 228 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

การทำมาค้าขายก็ใช้วาจา การประชุมปรึกษาหารือก็ใช้วาจา การแพทย์ก็ใช้วาจา (ระหว่างหมอ พยาบาล คนไข้) การเลือกตั้งก็ใช้วาจา (บัตรที่ลงคะแนนนั้นแทนคำพูด) การปกครองประเทศก็ใช้วาจา (กฎหมายเป็นสิ่งแทนคําพูด)

…ใช้วจีทุจริตทั้งสี่อย่างดัง กล่าวแล้ว บ ท ที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 229

1. มุสาวาท พูดเท็จ คือเจตนาพูดให้ผู้ฟังเข้าใจผิดไปจากความจริง ซึ่งกินความไปถึง การทำเท็จให้คนอื่นหลงเชื่อ รวมทั้งสิ้น 7 วิธีด้วยกัน คือ ปด (โกหกจัง ๆ) ทนสาบาน (เช่น ครูถามสั่งนักเรียนว่าใครทำผิดให้ยื

…่นฆ่ามีน้อย ส่วนมากนั้นตายเพราะตัวเอง เช่น ฆ่าตัวเอง คน ฝังตัวเอง คนเราที่ตายเพราะคนอื่นฆ่ามีน้ 230 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

ในทางตรงกันข้าม เมื่อเว้นจากวจีทุจริตแล้ว ก็ใช้วจีสุจริต วจีสุจริต ได้แก่ วาจาสุภาษิต ซึ่งมีองค์ประกอบ 5 ประการ คือ 1. พูดเรื่องจริง 2. พูดเรื่องที่เป็นประโยชน์ 3. พูดถูกกาลเทศะ 4. พูดด้วยคําสุภาพ 5.

…พฯ : คลังวิทยา, 2514), หน้า 336-337. บทที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ท า ง ปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 231

ที่ต้องรับโทษเพราะคนอื่นใส่ความก็มีน้อย คนที่หาความชั่วความผิดมาใส่ตัวเองแล้วต้องรับ โทษนั้นมีมาก ในทำนองเดียวกัน คนที่ได้ดีมีชื่อเสียง ไปสวรรค์ ไปนิพพาน เพราะพึ่งผลการ ทํางานของคนอื่นก็มีส่วนน้อย แต

…นก็ไม่ได้ เพราะฉะนั้น ทุกคนจึงรักชีวิต หวงแหนชีวิต แต่ชีวิตเป็นสิ่งที่อาศัยปัจจัยจึงจะมีได้ ถ้า 232 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

เศร้าหมอง และอาจต้องรับผลบาปกรรมเวรต่อไปอีก 2. อทินนาทาน หมายถึงการแสวงหารายได้โดยทางทุจริต อันเข้าลักษณะ “โจรกรรม” คือ ลัก (ขโมยเอาลับหลัง) ฉก (ชิงเอาซึ่งหน้า) กันโชก (ขู่เอา) ปล้น (รวมหัวกัน ยื้อแย

…ุงเทพฯ : คลังวิทยา, 2514), หน้า 440. บทที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ท า ง ปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 233

ขาดปัจจัยเสียชีวิตก็ดับ ฉะนั้นทุกคนจึงมีภาระติดตัวอยู่โดยกำเนิดอย่างหนึ่ง คือต้องทำมาหา เลี้ยงชีวิต งานหาเลี้ยงชีวิตนี้ท่านเรียกว่า อาชีพ สุภาพชนคนดีต้องมีอาชีพทุกคน แม้แต่ บรรพชิตคือคนที่บวชเป็นพระสง

…ฉาวายามะพยายามใน ทางที่ผิด กับสัมมาวายามะพยายามในทางที่ถูกต้อง คนเราไม่ใช่สักแต่ว่ามีความพยายาม 234 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

1. ค้าขายมนุษย์ 2. ค้าขายสัตว์ไว้สำหรับฆ่าเพื่อเป็นอาหาร 3. ค้าขายอาวุธเพื่อเป็นเครื่องประหาร 4. ค้าขายยาพิษ 5. ค้าขายน้ำเมา (หมายถึงสุราและเครื่องดื่มของมึนเมาทุกชนิด กับยาเสพติดทุกชนิด) สัมมาวายามะ

…่อมเสียหาย อาจถึงแก่พินาศล่มจมไปก็ได้ บ ท ที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 235

แต่จะต้องพยายามอย่างถูกต้องด้วย พวกเดียรถีย์ (นักพรตประเภทต่าง ๆ ก่อนพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้) ได้พยายาม หาทางตรัสรู้กันมานาน โดยวิธีทำทุกรกิริยาบ้าง อัตตกิลมัตถานุโยคบ้าง แต่ก็ไม่มีใครได้ สําเร็จถ

…็นสัมมาสติเบื้องสูง ข. ความหมายเบื้องต่ำ หมายถึง การทำงานโดยมีสติระมัดระวัง ไม่ประมาท ไม่เผอเรอ 236 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

คนขาดสติ ก็คือคนขี้ลืมนั่นเอง โปรดคิดดูเองและนึกหาตัวอย่างเอง ว่าความลืมทำให้ คนเสียหายอย่างไรบ้าง? คนไข้ลืมกินยา หมอลืมคนไข้ พระลืมสิกขาวินัย ทหารลืมเวรยาม คน ขับรถลืมบังคับรถ นักเรียนลืมวิชา ราษฎรล

…จเข้าอรูปฌานต่อไปอีก 4 ชั้น) ประโยชน์ บ ท ที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 237

สัมมาสมาธิ องค์มรรคข้อที่ 8 สัมมาสมาธิ สมาธิ คือ การตั้งใจมั่น ตัวคนเรานี้ประกอบด้วยส่วนสำคัญ 2 ส่วน คือ กายกับใจ โดยที่ใจเหมือนนาย กาย เหมือนบ่าว มรรคข้อที่ 8 นี้เป็นหลักปฏิบัติกับจิตหรือใจโดยเฉพาะ ก

…่างไร ก็ จะต้องลงมือเลย นั่งสมาธิกันให้เยอะ ๆ ซึ่งเมื่อลงมือฝึกสมาธิก็เป็นการฝึกสติไปในตัว แล้ว 238 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2

ที่จะได้จากการเข้าฌานคือ ทําให้จิตบริสุทธิ์จากกิเลสยิ่งขึ้นตามลำดับ จนถึงนิพพาน ข. ความหมายเบื้องต่ำ ได้แก่ การตั้งใจทำความดี ตามควรแก่วัยของตน อย่าปล่อย ให้ฟุ้งซ่านเลื่อนลอย จนถึงฝึกหัดทําสมาธิเบื้อง

…มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2544), หน้า 453 6 บ ท ที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 239

ๆ กำลังใจหรือไฟในใจของเราก็จะเริ่มเกิด คือทำให้เราเกิดความพยายาม พยายามที่จะแก้ไขตัวเอง ให้ยิ่ง ๆ ขึ้นไป แก้ไขทั้งวาจา แก้ไขทั้งการงาน แก้ไขทั้งอาชีพ เมื่อแก้ไขอย่างนี้แล้ว ความเห็น ของเรามันก็จะเกิดเ