การวางตนเมื่อถูกสรรเสริญหรือติเตียน : หน้า 265/287

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเหล่าอื่นพึงกล่าวชมเรา ชมพระธรรม หรือชมพระสงฆ์ ก็ตาม เธอทั้งหลายไม่ควรทำความเพลิดเพลินดีใจ เบิกบานใจในคำชมนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คน เหล่าอื่นพึงกล่าวชมเรา ชุมพระธรรม หรือชมพระสงฆ์ก็ตาม ถ้าเธอทั้งหลายจักเพลิดเพลินใจ ดีใจ เบิกบานใจในคําชมนั้น ด้วยเหตุนั้น อันตรายจึงมีแก่เธอทั้งหลายนี่แหละ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนเหล่าอื่นพึงกล่าวชมเรา ชมพระธรรม หรือชมพระสงฆ์ ก็ตาม ในค่าที่เขากล่าวชมนั้น คำที่จริง เธอทั้งหลายควรปฏิญาณให้เห็นโดยความเป็นจริงว่า นั่นจริง แม้เพราะเหตุนี้ แม้ข้อนั้นก็มีในเราทั้งหลาย และในเราทั้งหลายก็มีข้อนั้น จากเรื่องนี้เราจะเห็นได้ว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแนะนำตรัสสอนให้พระภิกษุ รู้จักวิธีวางตนและปฏิบัติตนให้เป็น เมื่อพบกับบุคคลที่อาจติเตียนหรือสรรเสริญต่อ พระรัตนตรัยก็ตาม โดยการค่อยๆ ชี้แจงไปตามความเป็นจริง ให้บุคคลเหล่านั้นได้รับทราบ เพื่อไม่เป็นการก่อเวรต่อใครๆ และเพื่อไม่ให้เกิดอันตรายต่อพระภิกษุเองด้วย ซึ่งเหมาะสมต่อ สมณสารูปและสมภูมิต่อนักปฏิบัติธรรมเป็นอย่างยิ่ง เทศนานวา เรื่องที่ 2 เรื่องผู้ไม่ถูกนินทาไม่มีในโลก 1 พระศาสดา เมื่อประทับอยู่ในพระเชตวัน ทรงปรารภอุบาสกชื่ออตุละ ตรัสพระธรรม อตุละโกรธพระเรวตะเพราะท่านไม่พูดด้วย อตุละนั้นเป็นอุบาสกชาวกรุงสาวัตถี มีอุบาสกเป็นบริวาร 500 คน วันหนึ่ง พาพวก อุบาสกเหล่านั้นไปวิหาร เพื่อต้องการฟังธรรม ใคร่จะฟังธรรมในสำนักพระเรวตเถระ ไหว้พระ เรวตเถระแล้วนั่ง ก็ท่านผู้มีอายุนั้นเป็นผู้ยินดีในการหลีกเร้นเที่ยวไปผู้เดียวเหมือนราชสีห์ ฉะนั้น ท่านจึงไม่กล่าวอะไรกับอุบาสกนั้น เขาโกรธว่า “พระเถระนี้ ไม่กล่าวอะไร” จึงลุกขึ้นไปยัง สํานักพระสารีบุตรเถระยืนอยู่ ณ ส่วนข้างหนึ่ง มหามกุฏราชวิทยาลัย, “เรื่องอตุลอุบาสก” พระสูตร และ อรรถกถา แปล ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท เล่ม 42, พิมพ์ครั้งที่ 4, (กรุงเทพฯ :มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2543), หน้า 462-467. 254 DOU พุท ธ ธ ร ร ม 2