โลกธรรม 8 ประการ : หน้า 258/287

ในโลกธรรม 8 ประการนี้ อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้น ควรพิจารณาว่า สิ่งนี้เกิดขึ้นแล้ว แก่เรา ก็แต่ว่ามันไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา ควรรู้ตามที่เป็นจริง อย่าให้ มันครอบงำจิตได้ คืออย่ายินดีในส่วนที่ปรารถนา อย่ายินร้ายในส่วนที่ไม่ปรารถนา โลกธรรม คู่ที่ 1 ได้ลาภ-เสื่อมลาภ ลาภ หมายถึงการได้มาซึ่งสิ่งอันพึงใจ คือใครต้องการสิ่งใด ครั้นได้สิ่งนั้นก็จัดว่าเป็นลาภ หรือพูดอย่างชาวบ้านเราว่า ได้ลาภ การได้ที่จัดว่าเป็นลาภนั้น จำเพาะการได้สิ่งอันพึงใจของผู้ ได้เท่านั้น ถ้าได้สิ่งที่ไม่พึงใจ คือได้สิ่งที่ไม่อยากได้ไม่จัดว่าเป็นลาภ แต่เรียกว่าเป็นเคราะห์ ของ สิ่งเดียวกันอาจเป็นลาภสําหรับคนหนึ่งและอาจเป็นเคราะห์สําหรับอีกคนหนึ่งก็ได้ ะ เนื่องจากการดำรงชีวิตของคนเราต้องอาศัยวัตถุปัจจัยต่าง ๆ เช่น เงิน ข้าว น้ำ เสื้อ ผ้า ยานพาหนะ และบ้านเรือน ตลอดจนปศุสัตว์ต่าง ๆ เพราะฉะนั้นคนเราจึงมีความต้องการสิ่ง เหล่านี้ทุกคน เมื่อได้มา ก็ถือว่าเป็นลาภและรู้สึกหวงแหนไว้เพื่อตน ครั้นสิ่งที่ตนได้มาเหล่านั้น มีอันพิบัติสูญเสียไป ซึ่งเรียกว่าเสื่อมลาภ จิตใจก็เป็นทุกข์ด้วยความเสียดาย แต่ไม่ว่าใครจะเสียดายหรือไม่ก็ตาม ทุกสิ่งทุกอย่างก็ย่อมเป็นไปตามวิถีทางของมัน คือ เกิดขึ้นแล้วก็เสื่อมสิ้นไป จนแล้วกลับรวย รวยแล้วกลับจน เป็นไปได้ทั้งนั้น เพราะนั่นเป็นเรื่อง ของโลก คนที่ไม่ศึกษาเรื่องของลาภตามความเป็นจริง มักจะมีความคิดผิด ๆ เช่น 1. ใฝ่หาลาภในทางทุจริตต่าง ๆ เช่น ยักยอก ฉ้อโกง ตลอดจนปล้นสดมภ์ 2. เมื่อได้ลาภสมหวัง มักจะมีความเห่อเหิม หลงใหลในลาภ และใช้ลาภที่ได้มาเป็น ทุนสร้างความชั่วช้าขึ้นในตน 3. ครั้นไม่ได้ลาภสมหวัง ก็น้อยเนื้อต่ำใจจนถึงทอดอาลัยตายอยากในชีวิต บางทีก็คิด ลงโทษคนนั้นคนนี้ ว่าทำให้ตนมีอันเป็นไป 4. เมื่อลาภวิบัติสูญเสียไป ก็เสียใจเป็นทุกข์เกินเหตุ ฝ่ายผู้ศึกษาเรื่องโลกธรรม ย่อมเข้าใจความเป็นจริงว่า การได้ลาภก็ดี การเสื่อมลาภก็ ดีเป็นธรรมดาของโลก สมบัติกับวิบัติเป็นของคู่กันรู้ตัวอย่างนี้แล้วย่อมพยายามประคองใจของตน บทที่ 7 โ ล ก ธ ร ร ม 8 (เรื่ อ ง ข อ ง โ ล ก 8 ประการ) DOU 247 ง ข โ