ควร : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 73 / 223

…วา อภพฺโพ ปริหานาย นิพฺพานสุเสว สนฺติเก ภิกษุยินดีแล้วในความไม่ประมาท มีปกติเห็นภัยในความประมาท ไม่ ควรเพื่ออันเสื่อม (จากมรรคและผล) ตั้งอยู่แล้วในที่ใกล้แห่งพระ นิพพานทีเดียว.

ในพระธรรมบทที่กล่าวถึงภิกษุผู้มีความไม่ประมาทนั้นได้เสนอให้เห็นความสำคัญของการมีสติและการไม่ประมาทในการดำเนินชีวิต ในเรื่องราวเกี่ยวกับพระติสสเถระที่มีปกติในนิคม มีการเปรียบเทียบความไม่ประมาทกับไฟที่เ

…ิสเมจจ สุวโจ จสส มุท อันติมานิติ ผู้รู้สันตบท (บทอันสงบ) พึงกระทำสิกขา ๓ หมวดใด, ผู้ฉลาดใน ประโยชน์ ควรกระทำสิกขา ๓ หมวดนั้น ผู้ฉลาดในประโยชน์ จึง เป็นผู้องอาจ เป็นผู้ตรง เป็นผู้ซื่อตรง เป็นผู้อ่อนโยน เป…

…ที่มั่นคงและปัญญาในการเข้าใจพระสัทธรรม โดยระบุว่าความกลัวไม่มีแก่ผู้มีจิตใจที่ปราศจากราคะและโทสะ และควรฝึกฝนสิกขาเพื่อความรู้และสันติสุข ของผู้ประพฤติธรรม สามารถทำให้เกิดคุณธรรมเพื่อพัฒนาจิตใจ

…พนํ กุสล พหุ นายมาลาการพึงทำพวงดอกไม้ให้มาก จากกองดอกไม้ แม้ฉันใด มัจจสัตว์ผู้มีอันจะพึงตายเป็นสภาพ ควรทำกุศลไว้ให้มาก ฉันนั้น ๔. เรื่องปัญหาของพระอานนทเถระ (๔๐) น ปุปุผคนฺโธ ปฏิวาตเมติ น จนทน์ ตครมลลิกา…

คาถาธรรมบทนี้เน้นถึงการทำความดีและการให้ทานเป็นสิ่งสำคัญ ที่ควรทำมากมาย เมื่อต้องเผชิญหน้ากับชีวิตที่ไม่แน่นอน โดยมีการยกตัวอย่างการให้ทานที่ถูกต้องและสำคัญ ผ่านกา…

…่องพระฉันนเถระ [59] น ภเช ปาปเก มิตฺเต น ภเช ปุริสาธเม ภเชถ มิตฺเต กลยาเณ ภเชถ ปุริสุตฺตเม. บุคคลไม่ควรคบปาปมิตร ไม่ควรคบบุรุษต่ำช้า ควรคบกัลยาณมิตร ควรคบบุรุษสูงสุด

คาถาธรรมบทนี้นำเสนอหลักการเลือกคบคนที่มีปัญญา โดยเน้นว่าควรจะเลือกคบผู้ที่สามารถชี้โทษและนำไปสู่การเติบโตในชีวิต เช่น บัณฑิตที่มีปัญญา รวมถึงการหลีกเลี่ยงการคบ…

…รดามนุษย์ ชนผู้ถึงฝั่งมีจำนวนน้อย, ฝ่ายประชานอกนี้เลาะไป ตามตลิ่งอย่างเดียว, ก็ชนเหล่าใดแล ประพฤติสมควรแก่ธรรมในธรรม ที่เรากล่าวชอบแล้ว, ชนเหล่านั้นล่วงบ่วงมารที่ข้ามได้ยากอย่างเอกแล้ว จักถึงฝั่ง. ๑๑. เร…

…องมาร ชีวิตที่ปราศจากการยึดมั่นก็จะทำให้เข้าถึงสภาวะนิพพานตามหลักธรรม นอกจากนี้ยังมีการเสนอว่าบัณฑิตควรที่จะปฏิบัติตนให้ถูกต้องและฝึกอบรมจิตใจของตนให้ดีขึ้นในที่ที่ยากต่อการอาศัย

…ญฺเจ ปุริโส กยิรา น น กยิรา ปูนปูน น ตมติ ฉันท์ กยิราถ ทุกโข ปาปสฺส อุจจโยติ ถ้าบุรุษพึงทำบาปไซร้ไม่ควรทำบาปนั้นบ่อยๆ ไม่ ควรทำความพอใจในบาปนั้น เพราะว่า ความสั่งสม บาปเป็นเหตุให้เกิดทุกข์. เรื่องนางลาชเ…

…่ว การทำบาปบ่อยๆ จะส่งผลต่อจิตใจและทำให้เกิดทุกข์ นอกจากนี้ยังมีบทเรียนจากพระไสยสกเถระที่เตือนให้ไม่ควรพอใจในบาป เพราะจะทำให้เกิดการสะสมบาป ซึ่งนำไปสู่อุปสรรคทางจิตใจและความทุกข์ในชีวิต ข้อความสุดท้ายยืน…

…ฺตา หิ กิร ทุทฺทโมติ. ถ้าบุคคลพร่ำสอนผู้อื่นอยู่ฉันใด พึงทำตนฉันนั้น บุคคลผู้มีตนฝึกดีแล้วหนอ (จึง) ควรฝึก (ผู้อื่น) เพราะว่า ได้ยินว่า ตนฝึกฝนได้โดยยาก. เรื่องพระมารดาของพระกุมารกัสสปเถระ นิโครธเมว เสเว…

…งการสอนและการฝึกฝนตนเอง โดยการแสดงตัวอย่างจากพระปธานิกติสสเถระ และการดำเนินชีวิตอย่างมีคุณค่า การสอนควรเริ่มจากการพัฒนาตนเองก่อน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างผู้ฝึกและผู้ถูกฝึกที่มีรากฐานมาจากจริ…

๖๒ การพบเห็นเหล่าอริยบุคคลเป็นการดี การอยู่ ร่วม (ด้วยเหล่าอริยบุคคล) ให้เกิดสุขทุกเมื่อ บุคคลพึงเป็นผู้มีสุขเป็นนิตย์แท้จริง เพราะไม่ พบเห็นพวกคนพาล เพราะว่า คนเที่ยวสมาคมกับคน พาล ย่อมโศกเศร้าตลอดกา

…ลเป็นสิ่งที่ดี โดยนำมาซึ่งความสุขและความเจริญทางจิตใจ ในขณะที่การอยู่ร่วมกับคนพาลย่อมทำให้เกิดทุกข์ ควรเลือกคบหาเพื่อนที่เป็นปราชญ์และมีปัญญา เพื่อให้ชีวิตเต็มไปด้วยความสุขและสุขภาวะที่ดี เช่นเดียวกับพระ…

…กิน (ลูกม้าสินธพ ได้ฟังดังนั้นแล้ว จึงได้กล่าว ๒ คาถานอกนี้ว่า) ในที่ใดชนทั้งหลาย ไม่รู้จักสัตว์ผู้ ควรเลี้ยง โดยชาติหรือโดยวินัย ท่านมหาพรหม เออก็ ในที่นั้น มีข้าวตังและรำมาก ส่วนท่านแล ย่อม รู้จักข้าพเ…

…ยังกินกระทั่งอาหารนั้น ๆ คาถาได้กล่าวถึงหลักธรรมและการไม่นินทาผู้อื่นว่า การเคารพและความรู้ในสิ่งที่ควรเป็นเป็นสิ่งสำคัญ มีการชี้ถึงจุดที่ว่าในโลกนี้ไม่มีใครที่ไม่ถูกนินทา และว่าผู้ที่มีวิญญูชนจะได้รับกา…

๙๖ เรื่องพระโปฐิลเถระ โยคา เว ชายเต ภูริ อโยคา ภูริสงฺขโย เอต์ เทวธาปถ์ ญฺตฺวา ถวาย วิภวาย จ ตถตฺตานํ นิเวเสยุย ยถา ภูริ ปวฑฺฒตีติ. ปัญญาย่อมเกิด เพราะการประกอบแล ความ สิ้น ไปแห่งปัญญา เพราะการไม่ประก

…า โดยอธิบายถึงความสำคัญของการประกอบชีวิตที่เหมาะสม ที่ส่งเสริมการเกิดปัญญาขึ้น ศึกษาวิธีการที่บัณฑิตควรตั้งอยู่ในการพัฒนาตนเองให้เข้าถึงความเจริญในทางธรรม ข้อคิดและการเตือนใจจากคำสอนที่นำเสนอในเรื่องนี้จ…

… มหาเสเนน มจุจุนา อโหรตฺตมตนฺทิต ติ เว ภัทเทกรตโตติ สนฺโต อาจิกขิเต มุนิติ ความเพียรเครื่องเผากิเลส ควรทำในวันนี้ทีเดียว ใครพึงรู้ได้ว่า ความตายจะมีในวันพรุ่งนี้ เพราะว่า ความผิดเพี้ยนด้วยความตาย ซึ่งมีเ…

บทความนี้เน้นเรื่องการปล่อยวางความเยื่อใยในชีวิต เพื่อเดินในทางแห่งสันติและความสุข โดยอ้างถึงความสำคัญของการเพียรเพื่อเผากิเลส ผู้ที่มีความพยายามและสำนึกในความไม่แน่นอนของชีวิตจะเป็นผู้ได้ประโยชน์ในกา

…มอง พรหมจรรย์ที่ระลึกด้วยความรังเกียจ กรรมทั้ง ๓ อย่างนั้น ย่อมไม่มีผลมาก หากว่าบุคคลพึงทำ (กรรมใด) ควรทำกรรมนั้น (จริง) ควรบากบั่นทํากรรมนั้นให้มั่น เพราะว่าสมณ ธรรมเครื่องละเว้นที่ย่อหย่อน ยิ่งเกลี่ยธุ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการปฏิบัติตนในฐานะสมณะที่ถูกต้องตามหลักคำสอนของพระพุทธเจ้า โดยเน้นถึงความสำคัญของการทำกรรมที่มีคุณภาพและวิธีการปฏิบัติที่ไม่อ่อนแอ เช่นเดียวกับแนวคิดในการทำให้กรรมมีผลดียิ่งขึ้น คำสอ

…น ภเย จ อภยทสฺสิโน มิจฉาทิฏฐิสมาทานา สัตตา คจฺฉนฺติ ทุคคตินติ สัตว์ทั้งหลาย ย่อมละอายเพราะสิ่งอันไม่ควร ละอาย ไม่ละอายเพราะสิ่งอันควรละอาย สมาทาน มิจฉาทิฏฐิ ย่อมถึงทุคติ สัตว์ทั้งหลาย มีปกติเห็นในสิ่งอัน…

…ฏฐิที่ส่งผลให้สัตว์ทั้งหลายเข้าถึงทุคติ โดยชี้ให้เห็นถึงความอับอายในการมองผิด และการกลัวในสิ่งที่ไม่ควรกลัว ข้อความนี้เน้นย้ำว่าผู้ที่มีมิจฉาทิฏฐิย่อมมีแนวโน้มที่จะพบกับผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์ เช่น ทุคติ…

…็ฆ่า(ตน) ด้วยวาจาอันเป็นของๆ ตน ข้าแต่พระองค์ผู้แกล้วกล้า ประเสริฐในหมู่คน บุคคลเห็นเหตุแม้นั่นแล้ว ควรเปล่งวาจาที่ดี ไม่ควร เปล่งวาจาที่ล่วงเลยเวลา, พระองค์ย่อมทอด พระเนตรเห็นเต่าตัวถึงความฉิบหายเพราะพู…

ในบทความนี้กล่าวถึงภิกษุโกกาลิกะและบทเรียนเกี่ยวกับการใช้วาจา โดยเน้นที่การพูดอย่างมีปัญญาและการเรียนรู้จากความผิดพลาดเพื่อหลีกเลี่ยงผลร้ายที่จะตามมา การพูดที่มีคุณค่าช่วยเพิ่มความดีงามในชีวิต ข้าพเจ้

…ื่องเทวหิตพราหมณ์ กตุถ ทชชา เทยุยธมฺม กตฺถ ทินน์ มหาผล กถ หิ ยชมานสุส กถ์ อิชฺฌนฺติ ทกฺขิณาติ บุคคล ควรให้ไทยธรรมในบุคคลไหน ไทยธรรม วัตถุอันบุคคลให้ในบุคคลไหน จึงมีผลมาก ทักษิณา ของบุคคลผู้บูชาอยู่อย่างไ…

บทความนี้พูดถึงการเรียกบุคคลที่มีคุณธรรมและความกล้าหาญว่าสามารถเป็นผู้ที่ประสบความสำเร็จในทางธรรมและการเป็นพราหมณ์ บทพูดถึงการให้ไทยธรรมและทักษิณาที่มีผลต่อบุคคล การมีความรู้เกี่ยวกับขันธ์และการเข้าถึ

…ญฺเจ ปุริโส กยิรา น น กยิรา ปูนปูน น ตมติ ฉันท์ กยิราถ ทุกโข ปาปสฺส อุจจโยติ ถ้าบุรุษพึงทำบาปไซร้ไม่ควรทำบาปนั้นบ่อยๆ ไม่ ควรทำความพอใจในบาปนั้น เพราะว่า ความสั่งสม บาปเป็นเหตุให้เกิดทุกข์. เรื่องนางลาชเ…

…พระไสยสกเถระและนางลาชเทวธิดาเพื่อสอนให้เข้าใจถึงการสะสมบุญและบาป การเลือกทำความดีถือเป็นสิ่งที่ทุกคนควรให้ความสำคัญในชีวิต

…ฺตา หิ กิร ทุทฺทโมติ. ถ้าบุคคลพร่ำสอนผู้อื่นอยู่ฉันใด พึงทำตนฉันนั้น บุคคลผู้มีตนฝึกดีแล้วหนอ (จึง) ควรฝึก (ผู้อื่น) เพราะว่า ได้ยินว่า ตนฝึกฝนได้โดยยาก. เรื่องพระมารดาของพระกุมารกัสสปเถระ นิโครธเมว เสเว…

…พระมารดาของพระกุมารกัสสปเถระที่สะท้อนถึงการเติบโตในทางธรรมและการไม่พึ่งพาอาจารย์ที่เข้าใจผิด. การสอนควรเกิดจากความรู้ที่แท้จริงซึ่งมีรากฐานมาจากการฝึกฝนที่เข้มแข็ง. เพื่อที่จะเป็นผู้สอนที่มีคุณภาพ, บุคคล…

๖๒ การพบเห็นเหล่าอริยบุคคลเป็นการดี การอยู่ ร่วม (ด้วยเหล่าอริยบุคคล) ให้เกิดสุขทุกเมื่อ บุคคลพึงเป็นผู้มีสุขเป็นนิตย์แท้จริง เพราะไม่ พบเห็นพวกคนพาล เพราะว่า คนเที่ยวสมาคมกับคน พาล ย่อมโศกเศร้าตลอดกา

…ราะทำให้มีความสุขอยู่ร่วมกับบุคคลที่มีปัญญา สัมพันธ์กับคนพาลทำให้เกิดทุกข์เหมือนการอยู่ร่วมกับศัตรู ควรเลือกคบหาผู้เป็นปราชญ์ เพื่อการใช้ชีวิตที่ดี มักมีความสุขเสมอ

๗๐ ปุพเพ ว สนนิวาเสน ปัจจุปปนฺนหิเตน วา เอวนต์ ชายเต เปม อุปปลิว ยโถทเกติ ใจย่อมจดจ่อแม้จิตก็เลื่อมใสในบุคคลใด เขา ย่อมสนิทสนมในบุคคลแม้นั้น ซึ่งตนไม่เคยเห็น โดยแท้ ความรักนั้น ย่อมเกิดเพราะอาศัยเหตุ

…ชีวิตอยู่ ทั้งยังสอนให้เราเตรียมพร้อมรับมือกับความตาย ซึ่งไม่ว่าสิ่งใดก็ยังต้องปรับตัวต่อการสูญเสีย ควรใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่าและให้ความรักแก่ผู้อื่นเท่าที่ทำได้.

…กิน (ลูกม้าสินธพ ได้ฟังดังนั้นแล้ว จึงได้กล่าว ๒ คาถานอกนี้ว่า) ในที่ใดชนทั้งหลาย ไม่รู้จักสัตว์ผู้ ควรเลี้ยง โดยชาติหรือโดยวินัย ท่านมหาพรหม เออก็ ในที่นั้น มีข้าวตังและรำมาก ส่วนท่านแล ย่อม รู้จักข้าพเ…

เรื่องราวนี้เกี่ยวกับม้าสินธพ ที่กล่าวถึงความรับรู้เกี่ยวกับอาหารและการเลี้ยงสัตว์ โดยแสดงให้เห็นถึงความรู้ของผู้เลี้ยงและความสำคัญของอาหารในการดำรงชีวิตของสัตว์ การหาหญ้าและข้าวตังเป็นสิ่งที่สำคัญในส