อาย : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 93 / 180

…ีย สนธิเป็น ยสฺสินทริยาน, โนห์-เอต ลบสระ หน้าคือ อิ ที่สุดแห่งศัพท์ โนริ เสีย สนธิเป็น โนเหตุ, สเมต-อายสมา ลบสระหน้า คือ อุ ที่สุดแห่งศัพท์ สเมตุ เสีย สนธิเป็น สเมตายสุมา ข. ถ้าสระทั้ง ๒ เป็นรัสสะ แต่มีร…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับสระสนธิในบาลี โดยมีการสนธิกิริโยปรกณ์หลากหลายชนิด เช่น โลโป อาเทโส อาคโม และวิการ โดยเน้นไปที่หลักการและข้อกำหนดในการลบสระหน้าและหลัง ทั้งนี้เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเข้าใจและประย

…ิธานและสนธิ - หน้าที่ 23 อ อาคม เช่น ครุ-เอสสติ เป็น อรุเมสฺสติ " " ท อตฺต=อตฺโถ " อตฺตทตฺโถ น อิโต-อายติ อิโตนายติ " ต ตสุมา=อิมา ตสุมาติห 11 " ร สพฺภิ=เอว " สพฺภิเรว พ ฉ=อายตน ฉฬายตนํ. อนึ่ง ในสัททานีต…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะในเรื่องของการใช้คำและพยัญชนะในภาษาบาลีอย่างละเอียด เช่น การใช้คำว่า 'อาคม' และกระบวนการซ้อนพยัญชนะที่มีรูปแบบต่างๆ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงวิธีการจัดรูปแบบของ

…อย่างนั้น (แต่) ในอรูปภพ ( ปฏิสนธิวิญญาณ ) เป็นปัจจัย แห่งนามอย่างเดียว นามรูปในกามภพ เป็นปัจจัยแห่งอายตนะครบ ๖ ในกามภพ นามรูปในรูปภพเป็นปัจจัยแห่งอายตนะ ๓ ในรูปภพ นามในอรูปภพ เป็นปัจจัยแห่งอายตนะ ๑ ในอร…

บทนี้พูดถึงการเป็นปัจจัยของนามรูปและอายตนะในภพต่างๆ โดยแสดงให้เห็นว่าในกามภพมีความสัมพันธ์กับเวทนาและตัณหาอย่างไร รวมถึงการกระทำที่อาจเกิดจ…

…ุทัยทั้งสอง เป็นนิโรธสัจ ปฏิปทาที่เป็นเหตุรู้นิโรธเป็นมรรคสัจ ในโสตะ ฆานะ ชิวหา กาย และมนะ ก็นัยนี้ อายตนะ ๖ มีรูป เป็นต้น หมวดวิญญาณ ๖ มีจักขุวิญญาณเป็นต้นผัสสะ ๖ มีจักขุ- สัมผัสเป็นต้น เวทนา ๖ มีจักขุส…

ในบทนี้เราได้เรียนรู้เกี่ยวกับอริยสัจทั้ง 4 และความสำคัญของการรู้จักการเจริญและการละในธรรมะ โดยเน้นเรื่องจักษุและความสัมพันธ์กับทุกข์รวมถึงการตีความภพต่างๆ เช่น กามภพ รูปภพ อรูปภพ ศัพท์ในบทฐาน ตัวอย่า

…รมทั้งปวง โดย ประเภททั้งหลาย มีประเภทกุศลเป็นต้น หรือว่าซึ่งธรรมมีกุศลธรรม เป็นอาทิ โดยประเภท ขันธ์ อายตนะ ธาตุ สัจจะ อินทรีย์ และ ปฏิจจสมุบาทเป็นต้น หรือว่าซึ่งอริยสัจคือทุกข์ โดยอรรถ (4) คือ ปีฬนะ ( บี…

ในพระวิสุทธิมรรคมีการจำแนกธรรมโดยการแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ เช่น กุศลธรรม อริยสัจ และการระบุลักษณะต่างๆ เช่น ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค โดยมีการประมวลมาในรูปแบบที่ชัดเจน การอธิบายธรรมอย่างลึกซึ้งด้วยอร

…อาทั้งนั้น เช่น สัสสตะกับอุจเฉทะ ลีนะ (หดหู่) กับอุทธัจจะ (ฟุ้งซ่าน) ปติฏฺฐานะ (หยุด ไม่พยายาม) กับ อายุหนะ (พยายามไม่หยุด) เป็นอันตะทั้งนั้น

บทนี้กล่าวถึงแนวทางการปฏิบัติทางกลางที่ไม่ไปสุดโต่งของอริยมรรคซึ่งเป็นธรรมชาติอันแท้จริง มุ่งเน้นถึงการระงับกิเลสและการบรรลุพระนิพพาน สวากขาตะเป็นคำที่ใช้ในการอธิบายสภาพที่เป็นเอกลักษณ์ การพิจารณาและเ

…ภ์สำหรับกำหนด เพราะในปุ๋ลิงคุ อิตถีลิงค์ และนปัสกลิงค์ ต่างก็มีวิธีแจกไม่เหมือนกัน อนึ่ง วิภัตติกับ อายตนิบาตคือคำต่อก็หาเหมือนกันไม่ ส.อ. โย. เป็นต้น เรียกวิภัตติ ซึ่ง, ด้วย, แต่, จาก, ของ, เพื่อ, เป็นต…

…่ชัดเจนและเหมาะสม รวมถึงการแสดงถึงความเคารพในวัจนภาษาของผู้พูด ซึ่งยังคงมีบทเรียนที่สำคัญในเรื่องของอายตนิบาตและการจำแนกประเภทศัพท์ในภาษาที่ไม่ใช่พวกอัพยยศัพท์ และวิธีการที่แตกต่างกันในการแจกแจงศัพท์เพื่…

…วุตตกรรม สำหรับประธานอย่าง อาลปนะ คำสำหรับร้องเรียกอย่าง ๑ โดยวิธีสัมพันธ์ พึงรู้ว่า อาลปนะ ก็ไม่มี อายตนิบาต แม้เวลาแปลจะมีคำว่า แน่ะ, ดูก่อน, ข้าแต่, ก็เป็นเพียง สำนวนในภาษาไทยเท่านั้น หากจะไม่ใช้ก็ไม่…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับวิภัตติในบาลี ซึ่งแบ่งออกเป็นหมวด ได้แก่ เอกวจนะและพหุวจนะ มีทั้งปฐมาวิภัตติและวิภัตติอื่น ๆ เช่น ทุติยา ตติยา โดยอธิบายความหมายและการใช้ของแต่ละวิภัตติ นอกจากนี้ยังมีรายละเอีย

…งลิงค์อะไรแน่ ส่วนวิภัตติ เวลาแจกแล้วในลิงค์เดียวกันพ้องกันบ้าง เช่นจุตตถี ฉัฏฐีวิภัตติ ข้อนี้สังเกตอายตนิบาตประจำวิภัตตินั้น ๆ ว่าอย่างไหน จะเหมาะสมกว่า แล้วก็แปลอย่างวิภัตตินั้น ส่วนที่ต่างลิงค์มีรูปเห…

ในบทนี้จะอธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ซึ่งมีความสำคัญต่อการศึกษา โดยเฉพาะในเรื่องนามและอัพยยศัพท์ หากมีสัพพนามจะช่วยให้นักเรียนทราบได้ง่ายขึ้นว่าคำนั้นอยู่ในประเภทใด การใช้ลิงค์เพื่อระบุประเภทของคำในบาล

… คง หิ ไว้ มหาราเชภิ เอา อะ เป็น เอ แปลง หิ เป็น ภิ จ. มหาราชสฺส เอา ส เป็น สุส มหาราชาย เอา ส เป็น อาย มหาราชตฺถิ เอา ส เป็น ตุ ปญฺ. มหาราชสุมา คง สุมา ไว้ มหาราชาน น์ อยู่หลัง ทีฆะ อะ เป็น อา คง น์ ไว้…

ในบทนี้มีการอธิบายเกี่ยวกับการใช้ราชศัพท์ในภาษาบาลี โดยแสดงตัวอย่างคำที่เป็นราชศัพท์และการเปลี่ยนแปลงรูปแบบของคำ เช่น มหาราช และคำที่มีการสมาสที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงการทำงานของ ส, อะ,

…วเอา อะ กับ สิ เป็น อ. คุณวนฺตานิ เอา นฺตุ เป็น นฺต แล้วแปลง โย เป็น อานิ นอกจากนี้แจกเหมือน ภควนตุ อายสฺมนฺตุ ใช้เป็นได้ทั้งบทคุณและนาม ซึ่งเป็นคำแทนชื่อ ดุจ ตุมห ศัพท์ ที่เป็นบทคุณแดสงลักษณะของนาม เช่น…

เนื้อหาเกี่ยวกับการใช้บาลีไวยากรณ์ในนามและอัพยยศัพท์ โดยอธิบายถึงการใช้คำต่างๆ เช่น นุต, คุณวนฺตานิ, และการแปลงคำในบริบทต่างๆ นอกจากนี้ยังมีการยกตัวอย่างการใช้ศัพท์และแนวทางในการแบ่งประเภทคำในบาลีไวยา

…วิเสสนนั้น ได้แก่ศัพท์ที่เป็น นามนาม และ ปุริสสัพพนาม ซึ่งได้กล่าวมาแล้วในตอนต้น เวลาแปลต้องออกชื่อ อายตนิบาตของวิภัตตินั้น ๆ ด้วย ส่วนตัววิเสสนะ เวลาแปลไม่ต้อง ออกชื่ออายตนิบาตของวิภัตติ เพราะได้ออกชื่อ…

…ะ การแปลและประโยคตัวอย่างเพื่อทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ภาษา พร้อมเชื่อมโยงหลักการของวิเสสนนั้น ๆ กับอายตนิบาตและหน้าที่ของนาม

…ีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 86 ทั้งคำไทยและคำบาลี หมายเลข ๓ เป็นนาม ปฐมาวิภัตติ มี ออกชื่อ อายตนิบาต ปฐมาวิภัตติว่า "อันว่า" แต่หมายเลข ๓-๔-๕ จัดเป็นวิเสสนะของบทบาท หมายเลข ๖ นั้น ก็เป็นนามนาม แ…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการอธิบายบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะนามและอัพยยศัพท์ มีการจัดเรียงลักษณะของนามตามประเภทต่างๆ เช่น นามที่เป็นปฐมาวิภัตติ และวิเสสนะ รวมถึงการแสดงวิธีการแจกวิภัตติที่แตกต่างกันในนามและคุณนา

…า ครั้งนั้น หยุโย แปลว่า วันวาน ปาโต " เช้า เสว วันพรุ่งนี้ ทิวา วัน สมุปติ " บัดเดี๋ยวนี้ สาย เงิน อายติ " ต่อไป " สุเว ในวัน ทั้ง ๕ ศัพท์นี้ ทางสัมพันธ์เรียกว่ากาลสัตตมี นิบาตบอกที่ อุทฺธ์ แปลว่า เบื้อ…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่กล่าวถึงนิบาตบอกอาลปนะ ซึ่งมีการอธิบายความหมายและการใช้งาน รวมทั้งวิธีการจัดกลุ่มศัพท์ตามฐานะของผู้พูด โดยเน้นการใช้ในคำทักทายและการเรียกชื่อ นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงนิบา

…ติ อุปสหรณโต โดยเปรียบเทียบ กายพหุสาธารณโต โดยร่างกายเป็นสาธารณแก่สัตว์ และปัจจัยแห่งความตายมากชนิด อายุทุพพลโต โดยอายุเป็นของอ่อนแอ อนิมิตฺตโต โดยชีวิตไม่มีนิมิต อทุธานปริจฺเฉทโต โดยชีวิตมีกำาหนดกาล ขณป…

เนื้อหานี้พูดถึงความสำคัญของการระลึกถึงความตายในพระโยคาวจร โดยเฉพาะในบริบทของกรรมฐานและการทำสมาธิซึ่งช่วยทำให้จิตใจตั้งมั่นและลดนีวรณ์ นอกจากนี้ยังมีการแนะนำอาการที่สามารถนำไปสู่ความเข้าใจในการปฏิบัติ

…ีพระภาคเจ้าจึงตรัส (๓ คาถาแรก และพระโพธิสัตว์กล่าวคาถาที่ ๔) ว่า วันและคืนล่วงไป ชีวิตใกล้ดับเข้าไป อายุของ สัตว์ทั้งหลาย (ค่อย) สินไป ดังนี้แห่งลำน้ำน้อย (ค่อย) แห้งไปฉะนั้น ภัยแต่ความตาย ย่อมมีเป็นเที่…

ในพระพุทธศาสนา วิสุทธิมรรคชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการรู้จักความตายที่ใกล้เข้ามาในชีวิตเรา เหมือนกับน้ำที่เหือดหายไปในฤดูร้อน หรือผลไม้ที่สุกแล้ว ซึ่งมีความไม่ถาวร ความตายเป็นเรื่องที่ไม่อาจหลีกหนีได้

…ุด ฉันใด ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายก็เป็นฉันนั้น น้ำค้างที่ยอดหญ้า เพราะดวงอาทิตย์ขึ้นมา ก็ เหือดไปฉันใด อายุของมนุษย์ทั้งหลายก็เป็น ฉันนั้น ข้าแต่แม่ ขอแม่อย่าห้ามข้า ฯ (บวช) เลย"" มรณะมาพร้อมกับชาติดุจเพชฌฆ…

เนื้อหาเน้นถึงความตายที่เข้ามาเปรียบเสมือนเพชฌฆาตที่รอที่จะคร่าชีวิตของมนุษย์ รวมถึงการเตือนให้ระลึกถึงความไม่แน่นอนของสมบัติในชีวิตที่อาจสูญเสียไปได้ทุกเมื่อ การมีสมบัติยังคงอยู่ได้ก็ชั่วขณะหนึ่งก่อน

…ดยร่างกายเป็นสาธารณแก่สัตว์และปัจจัยแห่งความ ตายมากชนิด โดยนัยที่กล่าวมาฉะนี้ [อธิบายอาการที่ ๕ - - อายุทุพพลโต] บทว่า อายุทุพพลโต อธิบายว่า อันอายุนั้นไม่แข็งแรงอ่อนแอ" ๑. องฺ. อฏฐก. ๒๔/๓๓๑ ๒. ตรงนี้ปาฐ…

เนื้อหานี้อธิบายถึงความสำคัญของการพิจารณาความตายตามคำสอนของพระพุทธเจ้า โดยแสดงให้เห็นว่าร่างกายมีอุปัทวะที่สามารถนำไปสู่ความตายได้มากมาย และสอนให้ระลึกถึงความไม่แน่นอนของชีวิต ทุกข์หรือปัญหาที่เกิดขึ้

…ิริยาบถ ๔ อยู่ เท่านั้นจึงเป็นไปได้ แต่เพราะอิริยาบถอย่างใดอย่างหนึ่งเกินประมาณ ไปอย่างใดอย่างหนึ่ง อายุสังขารย่อมขาด อนึ่ง ชีวิตนั้นได้ความเป็นไปพอสมควรแห่งความเย็นและความ ร้อนเท่านั้นจึงเป็นไปได้ แต่เม…

บทความนี้กล่าวถึงการเชื่อมโยงของชีวิตกับลมหายใจและองค์ประกอบต่าง ๆ ที่มีผลต่ออายุขัยของบุคคล เช่น อิริยาบถ, ความเย็นและความร้อน, และธาตุทั้งสี่ การดูแลรักษาสมดุลในชีวิตจึงเป็นสิ่งส…

…กินนั้นไปก็มีบ้าง แต่ (เป็นส่วน) น้อย เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย อายุของมนุษย์ทั้งหลาย นี้น้อย สัมปรายภพ (เล่า) ก็จะต้องไป จึงควรทำกุศล ประพฤติ พรหมจรรย์ ความไม่ตายแห่ง…

เนื้อหาเน้นความจริงเกี่ยวกับอายุของมนุษย์ที่สั้น และให้ข้อคิดว่าเมื่อชีวิตมีเวลาน้อย ควรใช้เวลาในการทำความดีและประพฤติพรหมจรรย์ โดย…