กฐินทานและอานิสงส์ของการให้ : หน้า 87/165

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าว่าสัตว์ทั้งหลาย พึ่งรู้ผลแห่งการจำแนกทานเหมือนอย่างเรารู้ไซร้ สัตว์ทั้งหลายยังไม่ให้แล้วก็จะไม่พึงบริโภค อนึ่ง ความตระหนี่อันเป็นมลทิน จะไม่พึ่ง ครอบงำาจิตของสัตว์เหล่านั้น สัตว์เหล่านั้นไม่พึง แบ่งค่าข้าวค่าหลังจากคำข้าวนั้น แล้วก็จะไม่ พึงบริโภค ถ้าปฏิคาหก (ผู้รับทาน) ของสัตว์ เหล่านั้นพึงมี ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แต่เพราะสัตว์ ทั้งหลายไม่รู้จำแนกทานเหมือนอย่างเรารู้ ฉะนั้นสัตว์ทั้งหลายไม่ให้แล้วจึงบริโภค อนึ่ง ระหนี่อันเป็นมลทินจึงยังครอบงำจิต ความตระหนี่อัน ของสัตว์เหล่านั้น ในบรรดาทานทั้งหลายที่มีผลานิสงส์มาก กฐินทานนับเป็นทานชนิดหนึ่ง ซึ่งในปีหนึ่งจะ ทำได้เพียงครั้งเดียว ในระยะเวลาเพียง ๑ เดือน หลังจากออกพรรษา กฐินทานจึงได้ชื่อว่าเป็น “กาลทาน” ผู้ที่ให้ทานตามกาลอันควรแล้ว พระผู้ มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ย่อมเป็นผู้มั่งคั่ง มีทรัพย์ มาก มีโภคะมาก และย่อมเป็นผู้มีความต้องการ ที่เกิดขึ้นตามกาลบริบูรณ์ในที่ที่ทานนั้น ส่งผล กฐินทานยังจัดว่าเป็นสังฆทาน คือ ทาน ที่ให้แก่หมู่คณะ ไม่เฉพาะเจาะจงผู้ใดผู้หนึ่ง โดยข้อกำหนดที่ว่า สังฆทาน คือ ทานที่ถวาย สงฆ์ทั้ง ๓ ประเภท ได้แก่ ๑. สงฆ์ ๒ ฝ่าย (ภิกษุสงฆ์และภิกษุณี สงฆ์) มีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นประมุข ๒. สงฆ์ ๒ ฝ่าย ในเวลาที่พระสัมมา สัมพุทธเจ้าดับขันธปรินิพพานแล้ว ๓. P. ภิกษุสงฆ์ ภิกษุณีสงฆ์ ๕. บุคคลที่ได้รับอนุมัติจากสงฆ์ ๒ ฝ่าย ๗. 5. บุคคลที่ได้รับอนุมัติจากภิกษุสงฆ์ บุคคลที่ได้รับอนุมัติจากภิกษุณีสงฆ์ เจ้าภาพผู้ทำกฐินทานจำเป็นต้องถวาย ผ้ากฐินแด่พระภิกษุรูปหนึ่ง ซึ่งเป็นผู้ได้รับ อนุมัติจากมติสงฆ์ ดังนั้นกฐินจึงจัดว่าเป็น สังฆทานซึ่งมีอานิสงส์มากกว่าปาฏิบุคคลิกทาน ดังที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสแสดงไว้อย่าง ชัดเจน เมื่อครั้งที่พระนางมหาปชาบดีโคตมี มีพระประสงค์จะถวายผ้าเจาะจงเฉพาะ พระพุทธองค์ ดังเรื่องราวต่อไปนี้ ครั้งหนึ่ง พระนางมหาปชาบดีโคตมี ทรงถือผ้าคู่หนึ่งเข้าไปเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ยังที่ประทับ กราบทูลพระพุทธองค์ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ผ้าใหม่คู่นี้ หม่อมฉันกรอด้าย ทอเอง ตั้งใจนำมาถวาย เฉพาะพระองค์ ขอพระองค์ทรงอนุเคราะห์ รับผ้าคู่นี้ด้วยเถิด" ตอบว่า พระศาสดาสดับค่ากราบทูลแล้ว ตรัส “ดูก่อนโคตมี พระนางจงถวายสงฆ์ เถิด เมื่อถวายสงฆ์แล้ว จักเป็นการได้บูชา อาตมภาพและสงฆ์ด้วย” พระนางกราบทูลขอถวายเฉพาะพระองค์ แม้ครั้งที่ ๒ และแม้ครั้งที่ ๓ แต่พระพุทธองค์ ตรัสตอบเช่นเดิม เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสยืนยันอย่างนี้ พระอานนท์จึงกราบทูล พระองค์ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระองค์ ทรงรับผ้าคู่ใหม่ของพระนางมหาปชาบดีโคตมี ด้วยเถิด พระนางมีอุปการะมาก เป็นพระมาตุจฉา (น้าหญิง) ผู้ทรงบำรุงเลี้ยงประทานพระธีรรส (น้ำนม) แด่พระองค์เมื่อพระชนนีสวรรคต ไปแล้ว และแม้พระองค์ก็ทรงมีอุปการะแก่ ตุลาคม ๒๕๕๘ อยู่ในบุญ ๘๕