กาย : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 118 / 225

…อกภวปริจฺฉินฺนสฺส ปริโยสาน มรณ์ ฯ ญาติพยสนาทีห์ ผฏฐสส จิตฺตสนฺตาโป โสโก ๆ ตสฺเสว วจีปลาโป ปริเทโว ๆ กายิกทุกฺขเวทนา ทุกข์ ฯ มานสิกทุกฺขเวทนา โทมนสฺสํ ฯ ญาติพยสนาทีห์ ผุฎฐสส อธิมฤตเจโตทุกขัปปภาวิโต โส อาย…

เนื้อหานี้เกี่ยวข้องกับการศึกษาอภิธมฺมตฺถสงฺคหาที่มีการอธิบายถึงกลไกของตัณหาและอุปาทาน โดยมีการแบ่งประเภทและการพิจารณาหลายด้าน เช่น ทุกข์ประเภทต่างๆ ปัญหาของการเกิดขึ้นของตัณหา และความสัมพันธ์ระหว่างอ

…ปชฺชิตวา ปวตฺตมานภาเวน อุปการกา ปุเรชาตปจฺจโย ฯ ปจฺฉา ชาตปจฺจเย อสติ สนฺตานฏฐิติเหตุภาว์ อคจฉนฺตสฺส กายสฺส อุปต ถมฺภนภาเวน อุปการกา ปจฺฉาชาตา จิตตเจตสิกา ธมฺมา ปจฺฉาชาต ปจฺจโย ฯ โส คิชฌโปตกสรีราน อาหาราส…

ในเอกสารนี้มีการวิเคราะห์เกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา ที่มีบทสำคัญในอภิธรรม โดยเฉพาะการพูดถึงนิสสโยและปจฺจโยที่เชื่อมโยงกับการสร้างปัจจัยต่างๆ ข้ามภูมิที่เกี่ยวข้อง ทั้งยังมีการสัมภาษณ์ถึงเจตนาที่มา

…อรูปธมฺมภาเวน สาลมพนภาเวน จ กมฺมสทิเสสุ อรูปธมฺเมเสฺวว วิปากสทฺทสฺส นิรุทธตฺตา” ฯ ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสุชาติ ปจฺจยธมฺมโต ปุเร อุปฺปนฺนสฺส อิมสฺส รูปกายสฺส ฯ กถ์ ปน ปจฺจุปฺปนฺนสฺส ปุเร นิพฺพตฺติย์ ปจฺฉาช…

ในบทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และตีความเกี่ยวกับอุปสรรคและปัจจัยที่ส่งผลต่อเจตนาในทางอภิธรรม รวมถึงการอภิปรายเกี่ยวกับนามรูป และการปฏิสนธิของวิญญาณที่มีอิทธิพลต่อการเกิดขึ้นของเจตนา นอกจากนี้ยังกล่าวถึ

…นสีลาทโย ตถา กลยาณมิตฺตานํ สทฺธาสีลาทโย นิสสาย ปเรสญฺจ ทาน สีลาทโย โหนฺตีติ ปากฏเมต์ ฯ สุขทุกฺขนฺติ กายิกสุขทุกข์ ฯ บุคคโลติ กลยาณมิตตาที่บุคคโล ฯ โภชนนฺติ สปปายาทโภชน์ ฯ อุตุปิ ตาทิโสเยว ๆ อธิปติ ฯเปฯ ป…

อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียาเป็นตำราอันสำคัญในพระพุทธศาสนา ซึ่งนำเสนอการวิเคราะห์และทำความเข้าใจเกี่ยวกับธรรมะต่าง ๆ รวมถึงความเกี่ยวข้องของความสุขและความทุกข์ ภายใต้แนวคิดที่ว่ากลุ่มคนต้องมีสัมมาทิฏฐิในการป

…นิพฺพานสฺส คุณานุสสรณ์ อุปสมานุสสติ ฯ ชีวิตินฺทฺริยุปจฺเฉทภูตสฺส มรณสฺส อนุสสรณ์ มรณานุสสติ ฯ เกสาทิกายโกฏฐาเส คตา ปวตฺตา สติ กายคตาสติ ฯ อานญฺจ อปานญฺจ อานาปาน อสฺสาส- ปสฺสาสาฯ ตทารมฺมณา สติ อานาปานสติ …

เนื้อหาดังกล่าวเกี่ยวข้องกับความหมายและความเข้าใจของอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา และการศึกษาคุณธรรมของพระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ รวมถึงแนวทางในการฝึกปฏิบัติเพื่อการเข้าสู่ความสงบและการเกิดใหม่ในภาวะที่ดี ดังที่ได

…สุส ตณฺหาปณิธิสฺส อภาวโต อปฺปณิหิโต ฯ โย น ปาติ ต ปาตี โมกเขติ อปายาทีห์ ทุกเขหีติ ปาฏิโมกข์ ฯ ตเทว กายทุจจริตาทีห์ สุวรณโต สวโร สโมธาโนปธานตุเป็น ๑. สี. ม. นิพพิทาญาณ์ ฯ ๒. สมาธาโนปธานตฺเถนาติปี ทิสฺสติ…

เนื้อหานี้นำเสนอการวิเคราะห์อภิธรรมที่เกี่ยวข้องกับนิพพาน โดยมีการอธิบายลักษณะของทุกขลักษณ์, อนิจจา และการพัฒนาญาณต่างๆ โดยโยงเข้ากับหลักการทางพระพุทธศาสนา เช่น อนัตตา, อุทิศญาณ และปฏิสังขาญาณ เพื่อให

…วิปสฺสนาจิตตสมุฏฐาโน สรีรโต นิจฉรณาโลกสงขาโต โอภาโส วิปัสสนาจิตตสหชาตา ขุทฺทกาทิ- ปญฺจวิธา ปีติ ตถา กายจิตตทรถรูปสมนลักขณา กายจิตตวเสน ทุวิธา ปสฺสทธิ พลวสุทธินทรียสังขาโต อธิโมกฺโข สมฺมปปธาน กิจจสาธโก วิ…

บทความนี้กล่าวถึงอภิธรรมและแนวทางการเรียนรู้การปฏิบัติผ่านวิปัสสนา เพื่อเข้าใจธรรมชาติของรูปและนาม พร้อมทั้งพูดถึงสมุทยาและนิโรธ การสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับอารมณ์ความรู้สึกและการศึกษาพื้นฐานของอนุปัสส

…ยตน คนฺตฺวาติ เอว สมถวิปสฺสนาน ยุคนทธภาวาปาทนวเสน ยาวา- กิญจัญญายตน์ ตาว คนฺตฺวา ฯ อธิฏเฐยยาที่กฤติ กายปฏิพัทธ์ เปตวา วิสุ วิสุ จิตจีวราทิปริกขารเคหาทีน” อคฺคิอาทินา อวินาสนา ธิฏฺฐานํ สงฺฆปฏิมานนสตถุปกโก…

บทความนี้เจาะลึกถึงความรู้และปฏิบัติในการเจริญวิปัสสนาที่สัมพันธ์กับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา โดยเน้นถึงความสำคัญของการเข้าใจกรรมและผลในชีวิต พร้อมกล่าวถึงการวิเคราะห์การทำสมาธิและผลการปฏิบัติของอนาคามี ร

…ักขุวิญญาณ สหรคตด้วยอุเบกขา ๑ โสตวิญญาณ ๑ ฆานวิญญาณ ๑ ชิวหาวิญญาณ ๑ (สหรคตด้วยอุเบกขา) เช่นเดียวกัน กายวิญญาณ สหรคตด้วยทุกข์ ๑ สัมปฏิจฉันนจิต

บทนี้นำเสนอการศึกษาจิตในอภิธัมมัตถสังคหาที่แบ่งประเภทตามสภาวะของจิต ๔ ประเภท ได้แก่ กามาจิต รูปาจรจิต อรูปาวจรจิต และโลกุตตรจิต โดยมุ่งเน้นที่การอธิบายคุณสมบัติและความสัมพันธ์ระหว่างจิตแต่ละชนิด และผล

…่ท่านเรียกชื่อว่าชิวหา โดยนิรุตตินับ เพราะอรรถว่า เรียกร้องชีวิตไว้ เพราะน้อมไปในชีวิตนั้น ๆ ชื่อว่ากาย เพราะอรรถว่า เป็นบ่อเกิด คือสถานที่เป็นที่เป็น ไปแห่งบาปธรรมที่น่าเกลียด ๆ จริงอยู่ กายินทรีย์เป็นเ…

…ภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างวิญญาณและจักขุ รวมถึงการวิเคราะห์วิญญาณที่อาศัยอยู่ในกายและประสาทสัมผัสต่าง ๆ ท่านอาจารย์ได้แสดงให้เห็นถึงสภาวะของวิญญาณ การฟัง การรับกลิ่น และทำความเข้าใจช…

…หรคตด้วยอุเบกขาเท่านั้น แม้ในอารมณ์ทั้งหมด ฯ ก็ภูตรูปทั้ง ๓ นั่นแหละ กล่าวคือ โผฏฐัพพะเป็นอารมณ์แห่งกายวิญญาณ เพราะฉะนั้น โผฏฐัพพารมณ์นั้น แม้กระทบที่กายประสาทแล้วก็เลยกายประสาทนั้น ไปกระทบที่มหาภูตรูปอั…

เนื้อหาเกี่ยวกับวิบากทั้ง 4 ที่เกี่ยวข้องกับกายวิญญาณและอารมณ์อย่างละเอียด รวมถึงปรากฏการณ์ของการกระทบระหว่างอารมณ์กับกายวิญญาณในกิจกรรมประจำวัน กา…

…รมณ์เป็นสภาพ กระทบกัน ทุรพล ฉะนั้น จิต ๔ มีจักขุเป็นต้น จึงสัมปยุตด้วยอุเบกขา ฯ ส่วนวิญญาณที่เกิดทางกายไม่มีอุเบกขา ฯ เวทนา เพราะกิริยาที่ภูตรูป เป็นที่อาศัยแห่ง กายประสาท และโผฏฐัพพะกระทบกันมี กำลัง ฯ เ…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับจิตอเหตุกะ และอุเบกขาที่เกี่ยวข้องกับวิบากทางจิต ภายในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างกิริยาที่รูปและอารมณ์ รวมถึงว่าจิตท

…รคำนวณ อย่างนี้ จึงรวมเป็นจิต ๑๖๘๐ ด้วยอำนาจอธิบดีฯ จิต ๑๖๘๐ เหล่านั้น เอา ๓ คูณ ด้วยอำนาจกรรม ๓ คือกายกรรม วจีกรรม และมโนกรรม จึงเป็นจิต ๕๐๔๐ ฯ และจิต ๕๐๔๐ นั้น เอา ๓ คูณ โดยความ ต่างแห่งทีนะ มัชฌิมะ แล…

…ระบบอภิธัมมัตถะ โดยได้แสดงให้เห็นถึงการคำนวณจิตในลักษณะต่าง ๆ และอำนาจของกรรมที่มีผลต่อผลลัพธ์ เช่น กายกรรม วจีกรรม และมโนกรรม พร้อมด้วยการทำความเข้าใจในการแสดงออกของกามาวจรจิตที่แตกต่างกัน นอกจากนี้ยังม…

…ื่อว่าอกุศลฯ เจตสิก ๑๕ เหล่านี้ คือ สัทธา ๑ สติ ๑ หิริ ๑ โอตตัปปะ ๑ อโลภะ ๑ อโทสะ ๑ ตัตรมัชฌัตตตา ๑ กายปัสสัทธิ ๑ จิตตปัสสัทธิ ๑ กายสหุตา ๑ จิตตลหุตา ๑ กายมุทุตา จิตตมุทุตา ๑ กายกัมมัญญาตา ๑ * พระอริยเมธ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี และการศึกษาเจตสิกที่มีการอธิบายถึงธรรม ๕๒ ประการที่ประกอบกับจิตและการเกิดดับในที่เดียวกัน โดยการจำแนกความหมายของเจตสิกประเภทต่างๆ เช่น ผัสสะ, เวทนา, และเจตนา รวมถึง

…มื่อเป็นเช่นนี้ ๆ (คือประกอบด้วยลักษณะ ๒ เกิดดับร่วมกัน) บัณฑิตไม่อาจห้ามความ พ้องกันของ ๒ วิญญัติ (กายวิญญัติ วจีวิญญัติ) ที่ปริวัตรตมจิต ทั้ง ไม่อาจห้ามความพ้องกันแห่งรูปธรรมทั้งหลาย แม้เกิดก่อนแล้วดับ…

บทความนี้กล่าวถึงเจตสิกธรรมว่ามีความสัมพันธ์กับจิตและรูปธรรมอย่างไร โดยเน้นการเกิดและดับร่วมกันในที่เดียวกัน รวมถึงหลักการทางภูมิศาสตร์ของธรรมที่มีลักษณะเฉพาะ คำว่า เอกนิโรธ และ เอกวัตถุ รวมไปถึงเสน่ห

…นะเป็นไฉน ความที่จิตไม่คล่อง ไม่ควรแก่การงาน ชื่อว่าดีนะ ในถนะและมิทธะเหล่านั้น มิทธะเป็นไฉน ความที่กายไม่คล่อง ไม่ควรแก่การงาน ชื่อว่ามิทธะ ฯ มีคำท้วงสอดเข้า มาว่า ก็เพราะบาลีว่า กายสฺส (แห่งกาย) แม้รูป…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงความเข้าใจในถนะและมิทธะ โดยอธิบายถึงสภาวะจิตที่ท้อแท้หรือไม่ขะมักเขม้นในรูปแบบต่าง ๆ และการมีอุปกรณ์ที่ไม่พร้อมสำหรับการทำงาน ความแตกต่างระหว่างถีนะและมิทธะถูกชี้แจงอย่างละเอียด โดยใ

…มีความเพ่งดูจิตและเจตสิกเป็น ลักษณะ เปรียบเหมือนนายสารถีคอยดูม้าตัวที่วิ่งไปสม่ำเสมอฉะนั้น ๆ ความสงบกายและจิตเป็นลักษณะ ฯ ความเบากาย ชื่อว่าจิตตปัสสัทธิ ฯ ก็กายปัสสัทธิและจิตตปัสสัทธิทั้ง ๒ นี้ ความเบากา…

…มเป็นกลางในธรรม ถูกเปรียบเทียบกับนายสารถีคอยดูม้าตัวที่วิ่งอย่างสม่ำเสมอ การสร้างความสงบและความเบาในกายและจิต แบ่งออกเป็นหลายประการ เช่น กายลหุตา และจิตตมุทุตา ซึ่งช่วยลดแรงบีบของกายและจิต ในเนื้อหาได้เน…

…นติรณะทั้ง ๓ ฯ ปีติเกิดในจิต ๕๑ เว้นจิต ๓๐ คือ จิต ๒ ที่ สหรคตด้วยโทมนัส จิต ๕๕ ที่สหรคตด้วยอุเบกขา กายวิญญาณทั้งคู่ และจตุตถฌานจิต ๑๑ ฯ ฉันทะ เกิดในจิต ๖๕ ยกเว้นจิต ๒๐ คือ อเหตุกจิต ๑๘ และโมหจิต ๒ ဆ คำว…

ในเนื้อหานี้ได้พูดถึงความสัมพันธ์ระหว่างเจตสิกกับจิต โดยเฉพาะเจตสิกที่ไม่สามารถแยกจากจิตได้ เช่น กามาวจรจิต ๔๔ ที่ถูกเว้นโดยทวิปัญจวิญญาณ และวิตกที่เกิดขึ้นในหญิงเหล่านั้น รวมถึงการอธิบายประเด็นต่างๆ

…อกุศลจิตแม้ทั้งหมด) ดังนี้ เพื่อ ยืนยังคำนั้นนั่นแลให้หนักแน่น (มั่นคง)ฯ จริงอยู่ ชนผู้ซึ่งดำเนินใน กายทุจริต มีปาณาติบาตเป็นต้น แม้ทุกคนเป็นผู้ไม่เห็นโทษในปาณา ติบาตเป็นต้นนั้นด้วยโมหะ ไม่เกลียดแต่ปาณาต…

ในหน้าที่ 98 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา มีการกล่าวถึงวิตก และการนับจิตตุปบาททั้ง 121 และ 85 โดยมีการอธิบายถึงหลักการของสพฺพากุศลสาธารณา และบทบาทของอำนาจในจิต โดยสถานการณ์ที่คนทำกร

…ถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 116 ชื่อว่าวัตถุ ในวัตถุสังคหะ มี 5 อย่าง คือ จักขุ ๑ โสตะ ๑ มานะ ๑ ชิวหา ๑ กาย ๑ หทัยวัตถุ ๑ ก็วัตถุเหล่านั้นแม้ทั้งหม ย่อมได้ในกามโลกฯ แต่วัตถุ ๓ มีฆานะเป็นต้น ไม่มีในรูปโลกฯ ก็…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาอภิธัมมัตถสังคหะและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเฉพาะเรื่องวัตถุ 5 อย่างในกามโลก รวมถึงการที่มโนวิญญาณธาตุและวิญญาณธาตุอาศัยวัตถุอย่างไร ทั้งนี้ในแต่ละภพแบ่งออกได้ชัดเจนคือ กามภพ