กาล : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 9 / 99

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 348 [สังคหคาถา] ในอดีตกาล มีเหตุอยู่ ๕ อย่าง ในปัจจุบัน - กาล มีผลอยู่ ๕ อย่าง ในปัจจุบันกาล มีเหตุอยู่ ๕ อย่าง ในอนาคตกาล มี…

บทความนี้วิเคราะห์เกี่ยวกับวัฏฏะที่มีอยู่ในภูมิทั้งสาม อธิบายถึงอวิชชาและตัณหาที่เป็นสาเหตุหลักในการเกิดกิเลส และวัฏฏะที่หมุนเวียนไม่สิ้นสุด ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงบัญญัติเรื่องนี้ไว้ในความเข้าใจเพ

…่า สิ้นไป เป็นทุกข์ เพราะอรรถว่า น่ากลัว เป็นอนัตตา เพราะอรรถว่า ไม่มีสาระแก่นสาร ด้วยอำนาจอัทธานะ (กาล) หรือด้วยอำนาจสันตติ (ความสืบต่อ) หรือด้วยอำนาจขณะ และตาม เห็นความเกิดขึ้นและความสิ้นไปในสังขารเหล่…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาไตรลักษณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการปฏิบัติวิปัสสนา การเห็นความไม่เที่ยงและความสิ้นไปของนามรูปผ่านสัมมสนญาณและอุทยัพพยญาณ สอนให้เห็นถึงความเกิดขึ้นและก

…บ หลัง จึงควรให้เปลืองไปด้วยดี, พระองค์จะทรงแสดงแบบอย่างในข้อนี้อันสมแก่บรรพชิต จึงทรง แจกนิทเทสแห่งกาลัญญุตาวิกัปหลัง ดังนี้ว่า กาลญญ จ กถ โหติ ภิกษุเป็นกาลัญญู ผู้รู้จัก กาลเป็นไฉน อิธ ภิกขเว ภิกขุ กาล…

…ลักการจากพระธรรมที่สอนให้ผู้อยู่ในธรรมวินัยรู้จักแยกแยะช่วงเวลาที่ควรทำกิจต่าง ๆ รวมทั้งการเข้าใจฤดูกาลต่าง ๆ เพื่อให้สามารถใช้เวลาได้อย่างมีประสิทธิภาพและส่งผลดีต่อชีวิต ทั้งยังสอดคล้องกับหลักการทางจิตว…

…ัติ รัฏฐาภิบาลโนบาย ขอรับพระราชทานอัญเชิญพระพุทธภาษิตบทหนึ่ง มาถวายพระพรดังนี้ ปญฺญวา พุทธิสมฺปนฺโน กาลัญญ สมบุญญ จ วิธานวิธีโกวิโท ส ราชาวสต วเส ។ แปลความว่า “ผู้มีปัญญา ถึงพร้อมด้วยความรู้ ฉลาดในวิธีจั…

บทความนี้กล่าวถึงพระคุณและการทรงครองราชย์ของสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า รวมถึงคำพุทธภาษิตที่แสดงถึงความฉลาดในการบริหารราชการ พระอาจารย์มั่นได้เล่าถึงประสบการณ์ที่ได้มีนิมิตเกี่ยวกับพระองค์ และเหตุกา

…ี่ควรไม่ให้ผิดจากทำนองคลองธรรม แต่ ให้เป็นไปตามธรรม สมด้วยพระพันธคาถาที่บัณฑิตรับพระราชทานกล่าวถวาย กาล กราบทูลให้ทรงวิจารณ์ทศพราชธรรมที่ทรงบำเพ็ญอยู่ว่า ทาน สีล ปริจจาค อกโกธ อวิหึสญฺจ อิจฺเจเต กุสโล ธม…

…มไม่เบียดเบียน และความอดทน ในบริบทของทศพิธราชธรรมและบารมีของพระมหากษัตริย์ไทย ที่ทรงมีมาตั้งแต่โบราณกาลจนถึงปัจจุบัน คำสอนเหล่านี้ก่อตั้งขึ้นเพื่อให้พระราชาใช้ในการปกครองประชาชนอย่างมีความสุข ตลอดจนเปรีย…

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ๒๕๑ กาลัญญุตา มีอรรถาธิบายดังรับพระราชทานถวายวิสัชนามา ย่อมสำหรับกับกาลิกกิจ คือ ธุระอันจะพึงทำ เป็นคราวเป็…

เนื้อหาเกี่ยวกับความสำคัญของกาลัญญุตา ซึ่งหมายถึงการรู้จักใช้เวลาในชีวิตให้เกิดประโยชน์ ตามคำสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ แสดงให้เห…

… ។ ขอสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภาคเจ้า อันพระคุณพิเศษอุดมนั้น ๆ อบรมแล้วจะทรงพระราช เกษมสุขทุกทิพาราตรี กาล ดำรงพระชนมายุยืนนาน หาภยันอันตรายแต่ที่ไหนมิได้ ทรงพระ เจริญไพบูลย์ด้วยพระราชอิสสริยยศเดชานุภาพ ดัง…

ในงานมงคลนี้ ขอให้พระพุทธรัตนะและพระธรรมรัตนะประเสริฐ ร่วมจิตรเสนอบาตรพระราชสมภารพรพระองค์ ให้อยู่ในเกษมสุขตลอดพระชนมายุ และปกครองแผ่นดินให้อยู่ดีมีสุขไม่มีภัยอันตราย พระมหากษัตริย์ทรงมีพระปัญญาจักษุท

ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 160 ธาตุ (๑๑๔) วิภัตติที่บอก กาล บท วจนะ บุรุษ เหล่านี้ สำหรับ ประกอบกับธาตุ คือกิริยาศัพท์ที่เป็นมูลราก, ธาตุนั้นท่านรวบรวม จัดได้เ…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงวิภัตติที่บอกกาลบทวาจนะและบุรุษซึ่งประกอบด้วยธาตุที่เป็นมูลราก ธาตุแบ่งออกเป็น 4 หมวดตามประเภท โดยยกตัวอย่างธาตุต่าง…

…ี้เถิด ธาตุที่สำแดง มานี้ แต่พอเป็นตัวอย่างเล็กน้อย ธาตุ วาจก (๑๑๕) กิริยาศัพท์ที่ประกอบด้วยวิภัตติ กาล บท วจนะ บุรุษ ดังนี้ จัดเป็นวาจก คือ กล่าวบทที่เป็นประธานของกิริยา ๕ อย่าง คือ กัตตุวาจก ๑ กัมมวาจก…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ส่งเสริมความเข้าใจในวจีวิภาค โดยเฉพาะธาตุที่แบ่งออกเป็นสองประเภทคือ สกัมมธาตุ ซึ่งมีกรรมและ อกัมมธาตุ ที่ไม่มีกรรม เช่น ธาตุที่หมายดอกจันทน์จัดเป็น อกัมมธาตุ ขณะที่ อิกขุ ถ

…วแล้วในหนหลัง, ปาเจติ เป็นกิริยาอาขยาต. ปฏฺ ธาตุ เป็นไปในความหุง, เณ ปัจจัย, ติ วัตตมานาวิภัตติ บอก กาล บท วจนะ บุรุษ ดังก่อน เป็นเหตุกัตตุวาจก กล่าว กัตตุผู้เหตุ คือ บอกว่า เป็นกิริยาของ สามิโก ซึ่งเป็น…

เนื้อหาที่เกี่ยวกับกิริยาศัพท์ในบริบทของบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการใช้ภาววาจกและกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดความหมายของคำและการสร้างประโยค เช่น การใช้ประธานและกรรม รวมถึงตัวกัตตา ด้วยการยกตัวอย

…าปิยเต เป็นกิริยาอาขยาต ปจ ธาตุ เป็นไปในความหุง, ณาเป และ ย ปัจจัย, อิ อาคม, เต วัตตมานาวิภัตติ บอก กาล บท วจนะ บุรุษ ดังก่อน, เป็นเหตุกัมมวาจก กล่าวกรรมผู้เหตุ คือบอกว่า เป็นกิริยาของ โอทโน ซึ่งเป็นของท…

ในบทนี้มีการอธิบายเกี่ยวกับกิริยาศัพท์ที่ใช้ในการทำงาน และความสัมพันธ์ระหว่างผู้ทำและสิ่งที่ทำ โดยยกตัวอย่างจากบาลี เพื่อแสดงถึงหลักการในวจีวิภาค เช่น การใช้คำว่า 'ปาจาปิยเต' ที่เกี่ยวข้องกับการหุงข้า

… ยุ กิริยากิตก์ (๑๓๘) กิตก์ที่เป็นกิริยา เรียกว่ากิริยากิตก์, กิริยากิตก์นี้ ประกอบด้วยวิภัตติ วจนะ กาล ธาตุ วาจก ปัจจัย, เหมือน อาขยาต ต่างแต่ไม่มีบทและบุรุษเท่านั้น

ในภาคที่ ๒ ของบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค เราจะได้พบกับแนวคิดเกี่ยวกับกิตก์และอาขยาต โดยเฉพาะในเรื่องของการกำหนดความหมายและการประยุกต์ใช้ในบริบทต่างๆ เช่น การทำ กรรม และการพรรณนา ที่อิงจากธาตุ หรือประเภทต่า

…ท อุปสงฺกมติ อมงกุฎโต อยู่ ตติโย อานิสโส สีลวโต สีลสมฺปทาย ปุน จปร คหปตโย สีลวา สีลสมฺปนฺโน อสมมฬโห กาล กโรติ อย จตฺตโถ อานิสโส สีลวโต สีลสมฺปทาย ปุน จปร คหปตโย สีลวา สีลสมฺปนฺโน กายสฺส เทา ปรมมรณา สุคติ…

สีลนิทฺเทโสอธิบายความสำคัญของการรักษาสีลในชีวิตประจำวัน การมีสีลจะนำไปสู่อานิสสที่ดีในทั้งปัจจุบันและอนาคต ซึ่งมีการแบ่งอานิสสสีลวาออกเป็นประเภทต่างๆ ได้แก่ สีลวา สีลสมฺปนฺโน และการเชื่อมโยงกับกลุ่มบุ

…าฬวลลีห์ พนธิตวา นิปชชาเปฯ เถโร สถานปนโนว สตฺต ทิวสาน วิปสฺสน์ วๆเตตวา อนาคามิผล สมปาปุณิตวา ตตฺเถว กาล กตฺวา พรหม โลเก นิพฺพตฺติ ฯ อปรมฺปิ เถร ตมฺพปณฺณีที่เป ปูติลตาย พนฺธิตวา นิปชฺชาเปส ฯ โส ทวทาเห อาค…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับวิสุทธิมรรคและการปฏิบัติของสาวกในพระพุทธศาสนา โดยเสนอแนะวิธีการต่างๆ ที่จะช่วยให้บุคคลเข้าถึงความรู้และความเข้าใจในหลักธรรม การนิทัศน์เกี่ยวกับการใช้ชีวิตและการฝึกจิตที่ถูกต้อง เพื่

…่ 114 วิสุทธิมคฺเค ปฏิปชฺชาติฯ นน ตัว อาวุโส ปาจีนขณฑราชยา วณฺณ์ อภาสีติ ฯ ก ปน ภนฺเต ตุมหาก เอตตก์ กาล วสิตฏฐาเน น โกจิ อติเรก ปริกขาโร อตฺถิติ ฯ อาม อาวุโส มญฺจ สงฆ์ก ติ ปฏิสามิตเมว อญฺญ์ กิญจิ นตฺถิติ…

เนื้อหานี้แสดงถึงความสำคัญของวิสุทธิมคฺเคและการปฏิบัติตามคำสอนที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา โดยมีการกล่าวถึงสถานที่ และการสนทนาระหว่างพระอาวุโสในแง่ของการศึกษาธรรม และการดำรงชีวิตในฐานะผู้ปฏิบัติศาสนาท

…ฺวา วนฺทิตวา นิสีทิ ฯ เถโร กสฺมา อาคโตสีติ ปุจฉฯ ธมฺม โสต ภนฺเตติฯ อาวุโส อภัย ทีฆมชุฒิเมสุ ม กาเลน กาล ปุจฉนฺติ อวเสสํ ปน เม ที่สมตตานิ วสุสาน น โอโลกิตปุพพ์ อใจ ตัว รตฺติ มม สนฺติเก ปริวตฺเตหิ อหนฺเต ท…

บทนี้นำเสนอคำสอนเกี่ยวกับการทำสมาธิและการปฏิบัติตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนา โดยมีการบอกถึงการสนทนาของพระเถระที่นำมูลเหตุการทำกรรมฐานมาใช้ในการปฏิบัติธรรมเพื่อไปสู่การตรัสรู้ในพระเสรีภาพในด้านต่างๆ ภายใน

…ปริกฺขารา ตาม โข ปน เสนาสเน เถรา ภิกขุ วิหรติ พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา เต กาเลน กาล อุปสงฺกมิตวา ปริปุจฺฉติ ปริปญหติ อิธ ภนฺเต กถ อิมสฺส โก อตฺโถติ ตสฺส เต อายสมนฺโต อวิว เจว วิวรนุติ…

เนื้อหาที่นำเสนอในเรื่องนี้ กล่าวถึงปฐวีกสิณและแนวทางการเรียนรู้ในพุทธศาสนา โดยมีการยกตัวอย่างคำสอนและแนวทางการปฏิบัติที่เหมาะสมสำหรับพระภิกษุสงฆ์ในเวลาที่เหมาะสม โดยเน้นการใช้ชีวิตอย่างมีสติและเป็นกา

…สสิต วิราคนิสสิตนฺติ" เอวมากตา สหชาตธมฺมาน มชฺฌตตาการภูตา อุเปกขา อย โพชฌงคุเปกขา นาม ฯ ยา ปน กาเลน กาล อุเปกขานิมิตต์ มนสิกโรตีติ” เอวมากตา อนจุจารทฺธนาติสิถิลวิริยสงฺขาตา อุเปกขา อย วิริยุเปกขา นาม ฯ ย…

เนื้อหาเกี่ยวกับอุเปกขาในธรรมะของพระพุทธเจ้า ซึ่งมีความสำคัญในการใช้ชีวิตและการทำสมาธิ อธิบายถึงความเข้าใจและการปฏิบัติเกี่ยวกับอุเปกขาในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อพัฒนาจิตใจและเข้าถึงความสงบ นำเสนอหลักการและก

…โต สเร นิมิตต์ อคฺคเหสิฯ ต์ เอโก วจฉปาลโก ทณฺฑโมลุพฺภ ติฏฐนฺโต สีเส สนุนรุมภิตวา อฏฐาสิ ฯ โส ตาวเทว กาล กตฺวา ตาวตีสาวเน ทวาทสโยชน์เก กนกวิมาเน นิพฺพตฺติ สุตตปปพุทโธ วิย ๆ ตตฺถ อัจฉราสังฆปริวุฒิ อตฺตานํ …

บทความนี้สำรวจเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับวิสุทธิมคฺคสฺส ซึ่งประกอบด้วยการเทศนาและการเข้าใจธรรม โดยเน้นความสำคัญของการปฏิบัติธรรมและการเข้าใจในปัญญาที่สูงส่ง การบรรยายถึงเหตุการณ์และตัวละครในการเทศนา ทำให้

…ที่ติ วตฺถิโก เอว สนฺทิฏฐิ อรหที่ติ สนฺทิฏฐิโก ฯ อตฺตโน ผลทาน สนฺธาย นาฬิส กาโลติ อกาโล ฯ อกาโลเยว อกาลิโก ฯ น ปญฺจาหสตฺตาหาทิเภท กาล เขเปตวา ผล ททาติ ๑. องฺ.ติก. ๒๐/๑๕๕ - ๒. ม. ยุ, อริยมคโค...นิพฺพาน...…

…รรมที่เป็นผลให้ประสบกับความสงบสุขและความผาสุก โดยยืนยันว่าวิสุทธิมคฺคสฺสเป็นทางไปสู่นิพพานที่ปราศจากกาลเวลา และการเข้าถึงสัจธรรมโดยผ่านการปฏิบัติ