สี : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 73 / 180

…ล่าที่ควรบำรุงไว้ แม้พระเจ้าแผ่นดินเฉพาะประเทศ อันหนึ่ง ๆ ต่างก็ต้องมีกำลังไว้พร้อมพรั่งดังพระเจ้ากาสีในทีฆาวุชาดกปกรณ์ ถึงพระเจ้าแผ่นดิน ในครั้งก่อนคราวพุทธกาล เช่นพระเจ้าพิมพิสารมคธราช แมทรงนับถือพระพ…

บทความนี้ว่าด้วยการรักษาความสงบในชุมชนตามคำสอนของพระพุทธโฆษาจารย์ โดยอธิบายถึงความสำคัญของความสงบภายในและภายนอกที่มีผลต่อการดำรงอยู่และพัฒนาชุมชน เช่น การปกป้องและประมวลการบังคับใช้ราชธรรมเพื่อความเจร

… พระเกียรติยศเดชานุภาพ เป็นที่ร่มเย็นของพระบรมวงศานุวงศ์ข้าทูลละอองธุลีพระบาท แลทวย ราษฎร์ข้าขอบขันธสีมา ต้องด้วยพระพุทธภาษิตนิพนธ์คาถาสรรเสริญว่า ยถา หิ ปพฺพโต เสโล อรญฺญสม พฺรหาวเน เป็นต้น ความว่า ภูเ…

บทความนี้อ้างถึงพระราชนิพนธ์ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ ที่เน้นความสำคัญของการตั้งตนไว้ชอบ ซึ่งหมายถึงการประกอบอาชีพให้เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม ทั้งในด้านศีลธรรมและสังคมรอบข้าง โดยการทำกิจกรรมที่ดีและมีคุ

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญญาณวรเถร) ตุ้ยสฺส สีลวโต สีล จาก สุจริตานี จ ๒๗๑ ชนเหล่านั้น ที่เป็นผู้มีปัญญา ได้เห็นบริจาค แลสุจริต กุลบุตรผู้มีศีลเป็…

บทความนี้นำเสนอความสำคัญของวิริยะและความเพียรในชีวิตระหว่างที่แสวงหาความเจริญรุ่งเรือง ไม่ว่าจะเป็นด้านโลกหรือปรโลก โดยยกตัวอย่างการประพฤติธรรมที่ถูกต้อง ดังที่สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้กล่าวถึง โดยควา

…สมัย เป็นที่พึ่ง อันใหญ่ของพรบรมวงศานุวงศ์ข้าทูลละอองธุลีพระบาท ตลอดลงไปถึงอาณาปราะชาษฎร์ข้าขอบ ขันธสีมา ต้องด้วยพระคาถาพุทธภาษิตสรรเสริญว่า หิโต พหุนน์ ปฏิปชช โภเค บุคคลใดปฏิบัติโภคสมบัติ ดำรงฆราวาสวิส…

เนื้อหาในบทความนี้พูดถึงบทบาทของพระอานนท์เถรเจ้าในพระพุทธศาสนา เขามีคุณสมบัติเป็นพหุสุตหรือผู้รู้มาก และได้รับความเคารพจากสัมพันธวงศ์และผู้คนทั่วไป พระองค์มีบทบาทสำคัญในการทำสังคายนาพระธรรมหลังจากพระศ

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ธมฺมฏฺฐ์ สีลสมฺปนฺน เนกข์ ชมโพนทสุเสว สัจจวาที หิรีมน โก ต์ นินทิตมรห ២៨៤ ใครเล่าควรจะนินทาบุคคลนั้น ผู้ตั้งอยู…

บทความนี้พูดถึงการปกครองตามหลักพระธรรม ซึ่งเน้นที่ความยุติธรรมและคุณธรรมในตัวบุคคล ผู้ปกครองนักปกครองควรเป็นแบบอย่างที่ดีในการบริหารงาน ด้วยความรักและความปรารถนาดีต่อประชาชน การรักษาความยุติธรรมเป็นพื

…ผู้สามารถในราชการ ทั้งฝ่าย พระ ทหารพลเรือน อันเป็นหน้าที่ของตนเป็นตัวอย่าง พระคุณข้อนี้ได้ในบาลีว่า สีลวนต์ อิต วา ปุ ริส์ วา อาธิป เจ ฐเปนฺติ ตั้งสตรีหรือบุคคลผู้มีศีลให้เป็นพ่อบ้านแม่เรือน ราชอาณาจักร…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปกครองระบอบพระราชาและพระราชกรณียกิจภายใต้การดูแลของสมเด็จพระบรมบพิตร ที่มีบทบาทในการสร้างพระเกียรติและเพิ่มพูนพระราชอำนาจ โดยเน้นความสำคัญของการเลือกตั้งบุคคลที่มีศีลธรรมในการปฏิบัต

…รณ์ อันเป็นรัฐ ประศาสนนัยครั้งโบราณกาล ได้ตรัสเทศนาถึงเรื่องพระเจ้ามหาวิชิตราชในกูฏทันสูตร ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค มีใจความว่า พระเจ้ามหาวิชิตราชดำเนินพระราโชบาย เพื่อระงับการเบียดเบียน กันและกัน อันเป็นเส…

บทอธิบายเกี่ยวกับบทบาทของสหกรณ์ในประวัติศาสตร์ไทยและพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะการที่พระมหาวิชิตราชใช้สหกรณ์ในการสนับสนุนการทำงานและสร้างความแข็งแกร่งในรัฐ พร้อมทั้งอธิบายว่าแม้กระทั่งในการประพฤติธรรม สหกรณ

… ก็ เพื่อปราบอธรรมรักษาความสม่ำเสมอกันในหมู่สงฆ์, กรรมที่ลงเป็นอย่างแรง เรียกว่าอุกเขปนีย กรรมคือยกเสียจากหมู่ ไม่ให้เข้าอยู่ในสังฆสมาคม ไม่คบหา ไม่ร่วมสมโภคด้วย ไม่ทำ สามีจิกรรมตามลำดับผู้แก่ มีการกราบ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของการรักษาความสามัคคีระหว่างมิตรและข้าราชการ โดยการตักเตือนกันเมื่อมีการประพฤติผิด รวมถึงการนำเสนอความสำคัญของธรรมในหมู่สงฆ์และการคำนึงถึงความทุกข์ยากของประชาชน การปราบอธรร

…ศจากเมฆมโลปกิเลส ได้ทอดพระเนตรเห็นแห่ผลเจริญทุกเมื่อไปเสด็จสถิตในราชมไหศวรรค์โดยสวัสดี ทรงปกครองรัช สีมามณฑลให้สมบูรณ์สมพระราชประสงค์ โย จกฺขุมา โมหมลาปกฎโฐ สามัว พุทโธ สุคโต วิมุตโต มารสุส ปาสา วินิโมจ…

ในงานมงคลนี้ ขอให้พระพุทธรัตนะและพระธรรมรัตนะประเสริฐ ร่วมจิตรเสนอบาตรพระราชสมภารพรพระองค์ ให้อยู่ในเกษมสุขตลอดพระชนมายุ และปกครองแผ่นดินให้อยู่ดีมีสุขไม่มีภัยอันตราย พระมหากษัตริย์ทรงมีพระปัญญาจักษุท

…ีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 109 วิเสสโนภยบท มีบททั้ง ๒ เป็นวิเสสนะ มีบทอื่นเป็นประธาน อย่างนี้ " สีตญฺจ สมฏฐญจ = สีตสมฏฐิ" [ ฐาน ที่ 1 ทั้งเย็นทั้งเกลี้ยง อนุโธ จ วชิโร จ-อนุธวชิโร (ปุริโส บุรุษ ] ทั…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับวิเสสนะในบาลีไวยกรณ์ รวมถึงบทเฉพาะเช่น วิเสสโนภยบทและวิเสสโนปมบท โดยได้อธิบายตัวอย่างที่ชัดเจนและการประยุกต์ใช้ในประโยค นอกจากนี้ยังกล่าวถึงสัมภาวนบุพพบทที่มีความสำคัญในการแสดง

…ตัทธิต - หน้าที่ 110 อวธารณบุพพบท มีบทหน้าอันท่านประกอบด้วย เอว ศัพท์ [ เพื่อจะห้ามเนื้อความอันอื่นเสีย] บทหลังเป็นประธาน ดังนี้ " ปญฺญา เอว ปโชโต = ปญฺญาปโชโต [ประทีป] อันโพลงทั่ว คือปัญญา พุทโธ เอว รต…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์และการฝึกฝนในศาสตร์บาลี โดยเฉพาะการวางโครงสร้าง อวธารณบุพพบท และการสร้างสมาส พร้อมทั้งอภิปรายถึงลักษณะของประธานในประโยคต่างๆ เพื่อป้องกันการผิดพลาดในการสร้างเนื้อความ ร่วมกั

…จึงจัดไว้เป็นพวกเดียวกัน ส่วนในฎีกาแห่งสัตถสารัตถชาลินี กล่าวว่าศัพท์ คือ กากซูโร คน กล้าเพียงดังกา สีหสูโร คนกล้าเพียงดังสีหะ ๒ ศัพท์นี้ เป็นปฐมา พหุพพิหิ ในจุลสัททนีติ ก็กล่าวเหมือนฎีกาแห่งสัตถสารัตถช…

เนื้อหาพูดถึงการวิเคราะห์ศัพท์ในบาลี โดยเฉพาะการเปรียบเทียบกากสูโร และสีหสูโร พร้อมอธิบายความเป็นปฐมพหุพพิหิ รวมถึงความแตกต่างของศัพทในบริบทต่าง ๆ ที่อาจจะเป็นปัญหาหรือมีกา…

กัมมธารยะ สีตสมฏฺโฐ ปเทโส ประเทศ ประโยค - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 131 ทงเยนทงเกลียง ทั้งเย็…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาและการใช้ภาษาบาลีที่รวมถึงวิธีการสร้างประโยคและการระบุคำศัพท์ที่สำคัญจากบริบทต่างๆ เช่น การอธิบายสถานที่และประเภทบุคคลในบาลี ประกอบด้วยความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับสมาสและตัทธิต ที่ส

….ขตฺติยมาโน บุรุษทั้งบอดทั้งหนวด คนบอดและคนหนวก ท. มานะว่าเราเป็นกษัตริย์ มานะแห่งกษัตริย์ ๑๓. ๓.สูรสีโห กล้าเพียงดังสีหะ ๓๔.สูรสีโห สีหะกล้า ๓๕.สารีปุตฺตตฺเถโร พระสารีบุตรผู้เถระ ๓๖.สารีปุตฺตตฺเถโร พระ…

…ษาบาลีที่สำคัญ เช่น ธัญญราสิ, นิโครธปริมณฑโล, และอื่นๆ รวมถึงการใช้คำในบริบทต่างๆ เช่น 'แข้งยาว', 'เสียงแห่งบุรุษ', และการระบุคุณสมบัติในสรรพนาม เช่น 'พระเถระชื่อว่าสารีบุตร'. เนื้อหานี้เหมาะสำหรับผู้ที…

…ื่อว่าผู้ขุดดี, & เป็นบทหน้า ขน ธาตุ ในความ ขุด, เอานิคคหิตเป็น งู โดยวิธีสนธิ (๓๒) ณี. ง ธมฺม วทติ สีเลนา - ติ ธมฺมวาที, ธมฺม วัตต์ สีลมสุสา - ติ วา ธมฺมวาที [ผู้ใด) กล่าวซึ่งธรรมโดยปกติ, เหตุนั้น (ผู้…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์คำและโครงสร้างในภาษาบาลี มีการนำเสนอโครงสร้างของประโยค การใช้บทหน้าในธาตุต่างๆ การสนธิคำในกิตปัจจัย ความสัมพันธ์ระหว่างคำ และตัวอย่างการวิเคราะห์ในรูปแบบต่างๆ เช่น ธาตุในคว

…ิ เป็น เอ, เอา ยุ เป็น เอน, อิตถีลิงค์ ปฐมาวิภัตตินาม เป็น อา (๕๒). เป็นกัตตุรูป กัตตุสาธนะ กุชฺฌติ สีเลนา - ติ โกธโน. [ผู้ใด ย่อมโกรธ โดยปกติ, เหตุนั้น (ผู้นั้น] ชื่อว่าผู้โกรธโดยปกติ, กุธ ธาตุ ในความ …

เนื้อหานี้เกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ในภาคที่ ๒ ของวจีวิภาค โดยกล่าวถึงการใช้ธาตุและกัมมรูปในความหมายต่างๆ รวมถึงการอธิบายถึงเจตนาและธรรมชาติของความคิดและความรู้สึกในบริบทของภาษา พร้อมชี้แจงแนวทางการทำความเ

…1 วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสส ปฐโม ภาโค นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ปญฺหาพยากรณวณฺณนา สีเล ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ จิตต์ ปญฺญญฺจ ภาว อาตาปี นิปโก ภิกฺขุ โส อิม วิชฏเย ชฎนฺติ ฯ อิติ ที่ท์ วุตฺต…

บทความนี้นำเสนอคำสอนเกี่ยวกับวิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสุล โดยเฉพาะการพิจารณาหลักธรรมที่จะช่วยในการประพฤติปฏิบัติ ปุถุชนที่มีความสติปัญญาและขัดเกลาตนเองด้วยศีลปฏิบัติ จะสามารถเข้าใจและแยกแยะความชัดเ

…สกฺโก พฺรหฺมานํ อติพรหมา จตุเวสารชฺชวิสารโท ทสพลธโร อนาวรณญาโณ สมนฺตรกฺขุ ภควา เอตมตฺถิ วิสชุเชนฺโต สีเล ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ อาตาปี นิปโก ภิกขุ อิมิ คาถมาห ฯ จิตต์ ปญฺญญฺจ ภาว โส อิมิ วิชฏเย ชฏนฺติ อิมิ…

บทความนี้สำรวจหลักคำสอนเกี่ยวกับวิสุทธิมคฺค ซึ่งเน้นความสำคัญของการฝึกจิตและการมีสติในการศึกษาเพื่อการพัฒนาทางจิตวิญญาณ โดยมีการอ้างอิงถึงการปฏิบัติที่ช่วยเสริมสร้างความบริสุทธิ์ในจิตใจของผู้ปฏิบัติ น

…อายิโน ยมหิ ฌานญฺจ ปญฺญา จ ส เว นิพพานสนฺติเกติ ฯ กตุถจิ กมฺมาทิวเสน ฯ ยถาห์ ฯ กมฺม วิชชา จ ธมฺโม จ สีส์ ชีวิตมุตตม์ เอเตน มจฺจา สุชฺฌนฺติ น โคตเตน ธเนน วาติ ฯ กตุถจิ สีลาทิวเสน ฯ ยถาห์ ฯ สพฺพทา สีลสมฺป…

เนื้อหาในวิสุทธิมคฺคพูดถึงการล่วงพ้นจากมลทินและการเข้าสู่นิพพานผ่านมรรคซึ่งนำไปสู่การเข้าใจท่านที่มีความบริสุทธิ์ด้วยการฝึกฝนจิตใจและการพัฒนาปัญญา พิจารณาจากสังขารที่ไม่เที่ยง มีสติและการปฏิบัติเพื่อใ

…พานสฺส สจฺฉิกิริยาย ยทิท จตุตาโร สติปัฎฐานาติ ฯ สมฺมปปธานาที่สุปิ เอเสว นโย อิมสฺมี ปน ปัญหาพยากรณ์ สีลาทิวเสน เทสโต ๆ ตราย สงฺเขปวณฺณนาฯ สีเล ปติฏฺฐายาติ สีเล จัตวา ฯ สีส์ ปริปูรยมาโนเยว เจตฺถ สีเล จิโ…

วิสุทธิมคฺคสฺส หรือ วิสุทธิมรรค เป็นแนวทางที่มุ่งเน้นการนำผู้ปฏิบัติไปสู่นิพพานผ่านการเสริมสร้างศีล สมาธิ และปัญญา เนื้อหามุ่งเน้นถึงการปฏิบัติที่ถูกต้อง โดยการสร้างสติปัฎฐานซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการพัฒน