หน้าหนังสือทั้งหมด

อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา
216
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา
…หตุตาติ ฯ นิรุฑฒาติ ภเวยยฯ ๓. สี. ม. หนนโต ฯ ๔. สี, หรนฺตา, ม. หรนตา วิย ๕. ส. ม. สตฺเต ฯ ๖. สี. ม. อนาคตกาย ฯ
บทนี้นำเสนอตัวอย่างการวิเคราะห์อภิธรรม โดยเฉพาะประเด็นที่เกี่ยวข้องกับอาสวะ ตลอดจนแนวทางในการทำความเข้าใจรวมถึงการนำเสนอข้อเท็จจริงจากหลักอภิธรรมที่มีอยู่ในตำรา การใช้ภาษาในอรรถกถาและข้อความในศาสนา อธ
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา
218
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา
…การณลาเภ สติ อุปฺปชฺชนารหา สนฺตาเน อนุสยิดา วิย โหนติ ตทวตฺถา อนุสยาติ วุจจนฺติ ฯ เต ปน นิปปริยายโต อนาคตา กิเลสา อดีตปจฺจุปฺปนฺนาปิ ติสภาวตฺตา ตถา วุจจนฺติ ฯ น หิ กาลเกเทน ธมฺมานํ สภาวเมโท อตฺถิ ฯ ยที่ อป…
เนื้อหานี้พูดถึงอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา รวมถึงแนวทางการพิจารณากิเลสและภาวะจิตในแง่มุมต่างๆ สาระสำคัญอยู่ที่การทำความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการกำจัดกิเลสที่ปรากฏในพระธรรม และการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่าง
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา - การศึกษาอภิธรรม
239
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา - การศึกษาอภิธรรม
…ิญญาณาธิปญฺจกชาติชรามรณวเสน สตฺตวิธา ปจฺจุปฺปนฺนผลวเสน วุตฺตธมฺมา ฯ อุปปัตติภวสงขาโต ภูเวกเทโสติ ปน อนาคตปริยา ปนฺนา ภวาติ เวทิตพฺพา ฯ ภวสทุเทน กมุมภวสุสาปิ วุจจมานตฺตา ภเวกเทสสทฺโท วุตฺโต ฯ ปุพฺพนฺตสฺส อว…
บทความในหน้าที่ 238 ถึง 239 อธิบายถึงอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียาและเนื้อหาเกี่ยวกับอฎฺฐมปริจเฉทวณฺณนา ที่สำรวจการเชื่อมโยงระหว่างเหตุและผล, อวิชชา และการเกิดขึ้นของวิญญาณในมุมมองที่แตกต่างกัน การสนทนาเกี่ยว
อภิธรรมมาตวิภาวินี: อภิญญากับอิทธิวิธญาณ
266
อภิธรรมมาตวิภาวินี: อภิญญากับอิทธิวิธญาณ
ประโยค - อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา สห อภิธรรมมาตวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสังคหฎีกา - หน้าที่ 264 ๆ นวมปริจเฉทวณฺณนา หน้าที่ 265 อภิญญาวเสน ปวตฺตมานนฺติ อภิ วิเสสโต ชานนตฺเถน อภิญญาสงฺขาตอิทธิวิธาทิปญฺจโลกิยา
…้จักลักษณะของอภิญญาในชุดวิทยาศาสตร์ทางจิตเพื่อความเข้าถึงความเป็นจริง เช่น การรู้เหตุการณ์ที่ผ่านมา อนาคต และการเชื่อมโยงสภาวะจิตด้วยอภิญญา ด้วยการวิเคราะห์ของรูปทรงและวิธีการปฏิบัติที่ทำให้จิตเกิดการพัฒนา…
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา
268
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา
…วุฒิตนเยน ทิพพญฺจ ติ จักขุญชาติ ทิพพจักขุ ฯ จุตูปปาต ญาณนฺติ ปน ทิพฺพจกฺขุเมว วุจฺจติ ฯ ยถากมโมปคญาณอนาคต- สญาณานิปิ ทิพฺพจกฺขุวเสเนว อิชฌนฺติ ฯ น หิ เต วิสุ ปริกมุม อตฺถิ ๆ ตตฺถ อนาคต์สญาณสฺส ตาว อนาคต สต…
เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้สอนเกี่ยวกับอภิธรรมและคุณลักษณะต่าง ๆ ของจิต โดยเฉพาะการใช้วิปัสสนาในการศึกษาและฝึกฝนเกี่ยวกับอนิจจา การเข้าใจจิตและอารมณ์ต่าง ๆ รวมถึงการใช้อภิญญาในการปฏิบัติศาสนธรรม อธิบายถึง
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา
271
อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา
…ตีเต ชาติ รูป ต์ อตีเตเยว นิรุทธ์ ย์ อนาคเต ภวิสฺสติ รูป ตมป์ ตตฺเถว นิรุชฺฌิสสติ ย์ ปัจจุปปันน์ ต์ อนาคต อปฺปตฺวา เอตเถว นิรุชฺฌิสสติ" ตถา อชฺฌตฺตพหิทธาสุขุมโอฬาริกหิน- ปณีตรูปาทโย ตสฺมา อนิจจ์ อตฺตาทิวเส…
เนื้อหาในบทนี้พูดถึงอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียาและการวิเคราะห์ประเด็นสำคัญของอภิธรรม. แสดงให้เห็นถึงหลักการและวิธีการปฏิบัติในด้านต่างๆ และความสำคัญของการเข้าใจในอภิธมฺมตฺถ. ในแต่ละส่วนมีการเชื่อมโยงกับความ
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
114
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…็นไปทาง โสตทวารเป็นต้น ก็อย่างนั้น ๆ ส่วนจิตที่เป็นไปทางมโนทวาร มี อารมณ์ ๖ อย่าง เป็นปัจจุบัน อดีต อนาคต และกาลวินิมุต ตาม สมควร ฯ แต่จิตที่พ้นจาก นจากทวาร คือปฏิสนธิจิต ภวังคจิต และจุติจิต มีอารมณ์แม้ทั้…
เนื้อหาในหน้าที่ 114 แสดงถึงการศึกษาจิตในทวารต่างๆ โดยแบ่งหมวดหมู่ของจิตและอารมณ์ตามประเภทต่างๆ รวมทั้งการอธิบายถึงวิญญาณและอารมณ์ที่สัมพันธ์กัน พร้อมการยกตัวอย่างจิตและอารมณ์ในทวารเฉพาะ เช่น จักขุทวา
อภิธัมมัตถในพระพุทธศาสนา
295
อภิธัมมัตถในพระพุทธศาสนา
…นั้น แม้อันหสิตุปบาทจิตให้ทรงเป็นไปอยู่ ชื่อว่าเป็นไป ตามพระญาณทั้งนั้น เพราะเป็นไปตามปุพเพนิวาสญาณ อนาคตตั้งส ญาณ และสัพพัญญุตญาณ ฉะนี้ ฯ ก็เพราะกระทำอธิบายไว้ อย่างนี้ พระอรรถกถาจารย์จึงกล่าวไว้ในอรรถกถา…
บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์คำว่า 'จิตที่ช่วยค้ำจุนอิริยาบถ' ในบริบทของอภิธัมมัตถ และอธิบายถึงความสำคัญของจิตที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพจิตในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในเรื่องการหัวเราะและความสุขของบุคคลในระดับต
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้า 335
335
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้า 335
…ิบายขันธ์ ๕] ๆ สภาคธรรม (ธรรมที่มีส่วนเหมือนกัน) นั้น ๆ ซึ่งแตกต่างกัน ด้วยความต่างแห่งกาลมีอดีตกาล อนาคตกาล และปัจจุบันกาลเป็นต้น ชื่อว่าขันธ์ เพราะอรรถคือกองรวมในที่เดียวกัน ๆ เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภา…
บทความนี้มีการวิเคราะห์ธรรม 33 อันสูงสุดที่เกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยแสดงถึงรายละเอียดของกิจ 2 อย่าง คือ สัมธินทรีย์และสัทธาพละ การผสมผสานระหว่างโลกุตตรจิตและโลกิยจิต แล
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
343
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…ย่าง ด้วยอำนาจกามตัณหาเป็นต้น, ตัณหาอีก ๑๘ อย่าง ด้วยอำนาจอารมณ์ ๖, ตัณหา ๕๔ อย่าง ด้วยอำนาจอดีตกาล อนาคตกาล และปัจจุบัน- กาล, และตัณหา ๑๐๘ ชนิด ด้วยอำนาจที่เป็นภายในและภายนอก ฯ ถามว่า ก็เพราะเหตุไร เมื่อม…
เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกาอธิบายถึงความสำคัญของขันธ์ในการเกิดทุกข์และการพ้นจากทุกข์ ซึ่งปรกฏว่า พระผู้มีพระภาคทรงยกขันธ์เป็นตัวแทนแห่งธรรมต่าง ๆ ที่มีความแตกต่างและเก
ปฏิจจสมุปบาทนัยในอภิธัมมัตถสังคหบาลี
347
ปฏิจจสมุปบาทนัยในอภิธัมมัตถสังคหบาลี
… อย่างไร ? พึงทราบอย่างนี้ อัทธา ๓ คือ อวิชชาและสังขาร เป็นอดี ตัทธา (อดีตกาล) ชาติ ชรา และมรณะ เป็นอนาคตทธา (อนาคต- กาล) องค์ทั้ง ๘ ในท่ามกลาง เป็นปัจจุปันนัทธา (ปัจจุบันกาล)ฯ องค์ ๑๒ คือ อวิชชา สังขาร วิ…
…ครือข่ายและเกี่ยวข้องกัน โดยอธิบายถึงอัทธา องค์ และวัฏฏะแห่งการเกิดทั้งสามช่วงเวลา อดีต ปัจจุบัน และอนาคต
การวิเคราะห์อภิธัมมัตถสังคหบาลี
366
การวิเคราะห์อภิธัมมัตถสังคหบาลี
…ยตี ผลปญฺจก ได้แก่ผล ๕ อย่าง มีวิญญาณเป็นต้น ที่ท่านกล่าวไว้ด้วยศัพท์คือชาติชารและมรณะ ซึ่งจะ เกิดในอนาคตจากปัจจัยคือปัจจุบันเหตุฯ [อธิบายอาการ ๒๐ สนธิ ๓ และสังเขป ๔] อาการมี ๒๐ อย่างนี้ คือเช่นนี้ ฯ เหตุเ…
…ี่อธิบายเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างเหตุและผลในทางธรรม โดยเฉพาะการเชื่อมโยงระหว่างอดีตกับปัจจุบันและอนาคต โดยเน้นว่าสิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบันจะเป็นผลลัพธ์จากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในอดีต และจะส่งผลต่ออนาคต ทำ…
จตุสังเขปในอภิธัมมัตถสังคห
367
จตุสังเขปในอภิธัมมัตถสังคห
…ัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 367 เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าจตุสังเขป ฯ เจตนาที่เป็นปัจจัยแก่ปฏิสนธิต่อไป ในอนาคต ชื่อภพ ในคำว่า กมุมภวสงฺขาโต ภูเวกเทโส นี้ ฯ เจตนาในกรรมภพก่อน เป็นปัจจัยแก่ปฏิสนธิในภพนี้ บัณฑิตพึ…
…บายถึงอวิชชาและตัณหาซึ่งเป็นมูลเหตุของการเกิดภพต่าง ๆ โดยการทราบถึงธรรมที่เปลี่ยนแปลงไปในปัจจุบันและอนาคต ผ่านแนวคิดในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและการวิจารณ์ที่เกี่ยวข้อง การปรากฏของอาสวะทำให้เกิดอวิชชา รวมถึงการ…
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
423
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…พราะฉะนั้น จึงชื่อว่าทิพยจักษุ ฯ ก็ทิพยจักษุนั้นแล บัณฑิต เรียกว่าจุตูปปาตญาณ ฯ แม้ยถากัมมูปคญาณ และอนาคตังสญาณ ก็ย่อม สำเร็จด้วยอำนาจทิพยจักษุนั่นเอง ฯ จริงอยู่ ยถากัมมูปคญาณและ อนาคตังสญาณเหล่านั้น ไม่มี…
เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับการเข้าถึงความรู้เพื่อการสืบต่อสันตติชาติภพ รวมถึงการใช้ตาทิพย์ในญาณต่าง ๆ เช่น จุตูปปาตญาณ และการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน ที่มีความเกี่ยวข้องกับอนิจจลักษณะและการเห็นสิ่งต่าง ๆ ใน
สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส
18
สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส
…ทธเจ้าทั้งหลาย เย จ อตีตา สมพุทธา พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายใดได้มีในอดีตล่วงไปแล้วด้วย เย จ พุทธา อนาคตา พระพุทธเจ้าทั้งหลายใดยังจะมีในอนาคตด้วย โย เจตรหิ สมฺพุทฺโธ พหุนน์ โสกนาสโน พระพุทธเจ้าพระองค์ใดใน…
…ัสรู้ที่อชปาลนิโครธและการเคารพในพระธรรมถูกกล่าวถึงว่าเป็นธรรมดาสำหรับพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ทั้งอดีตและอนาคต พระราชสมภารเจ้าได้ทรงตั้งพระราชหฤทัยในประโยชน์ของพระราชวงศ์และประชาชน และได้มีการชักชวนให้ประกอบกิจ…
ธรรมแห่งพระพุทธเจ้าและความสำคัญของการเคารพพระสัทธรรม
257
ธรรมแห่งพระพุทธเจ้าและความสำคัญของการเคารพพระสัทธรรม
…็นประเพณีของพุทธนิสัยของพระพุทธเจ้า ทั้งหมด ดังสุนทรพจน์พรหมภาษิตว่า เย จ อตีตา สมพุทธา เย จ พุทฺธา อนาคตา ។ พระพุทธเจ้าทั้งหลายใดได้มีในอดีตล่วงไปแล้วก็ดี พระพุทธเจ้าทั้งหลายใดยังจะมีในอนาคตก็ดี โย เจตรหิ…
บทความนี้พูดถึงธรรมเมื่อตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า พระธรรมที่ได้ตรัสรู้เป็นหลักการสำคัญที่ทุกพระองค์จะยึดถือ และการเคารพในพระสัทธรรมเป็นคุณธรรมที่ควรประพฤติปฏิบัติ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงความสำคัญของการเคารพใ
การปฏิรูปการปกครองและการสร้างความเป็นธรรม
316
การปฏิรูปการปกครองและการสร้างความเป็นธรรม
…ี่อ้างว่า เย จ อตีตา สมพุทา โย เจตรหิ สมพุทโธ สพฺเพ สทฺธมฺมครุโน มีธรรมเป็นธงชัยนำพระราช เย จ พุทธา อนาคตา พหุนฺนํ โสกนาสโน วิหริสุ วิหาติ จ อถาปิ วิหริสฺสนฺติ เอสา ทรงประพฤติธรรมเป็นหลักทรงตั้งพระพุทธบัญญ…
เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิรูปการปกครองที่เน้นการปฏิบัติตามหลักธรรมเพื่อให้สังคมอยู่เย็นเป็นสุข ผู้ปกครองควรยึดมั่นในธรรมเพื่อกำจัดอธรรมและส่งเสริมความเป็นธรรมในสังคม โดยอ้างอิงถึงคำสอนของพระพุทธเจ้าและการ
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
5
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
… บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 154 ว่าอดีตกาล ๑, กาลยังไม่มาถึง เรียกว่าอนาคตกาล ๑. กาลทั้ง ๓ นั้น แบ่งให้ละเอียดออกอีก ปัจจุบันกาลจัด เป็น ๓ คือ ปัจจุบันแท้ ๑. ปัจจุบันใกล้อดีต…
เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการจัดแบ่งกาลทั้งสาม ได้แก่ อดีต ปัจจุบัน และอนาคต โดยเฉพาะการแยกปัจจุบันออกเป็น ๓ ชนิด และอดีตออกเป็น ๓ ชนิด การอธิบายนี้มีความสำคัญในการศึกษาและเข้า…
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
54
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
… อดีตกาล ๑. กาลทั้ง ๒ นั้น แบ่งให้ละเอียดออกอีก ปัจจุบันกาลจัดเป็น ๒ คือ ปัจจุบันแท้ ๑ ปัจจุบันใกล้ อนาคต ๑, อดีตกาล จัดเป็น ๒ เหมือนกัน คือ ล่วงแล้ว ๑ ล่วง แล้วเสร็จ ๑. กาลที่กล่าวโดยย่อหรือพิสดารนี้ ในเว…
บทเรียนนี้เกี่ยวกับวิภัตติแห่งกิริยากิตก์ที่ไม่มีการแบ่งประเภทตรงข้ามกับวิภัตติอาขยาต และคำอธิบายเกี่ยวกับการแบ่งกาลเป็นสองประเภท ได้แก่ ปัจจุบันและอดีต โดยปัจจุบันยังแบ่งได้อีกเป็นปัจจุบันแท้และปัจจุ
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสกุล (ปฐโม ภาโค)
255
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสกุล (ปฐโม ภาโค)
…ตุ สังขารา เหตุสมุปฺปนฺนา อุโภเปเต เหตุสมุปปันนาติ ปัจจยปริคคห ปญฺญา ธมฺมฏฺฐิติญาณ์ อดีตมปิ อตฺธานํ อนาคตมปิ อตฺธานํ อวิชชา เหตุ สงฺขารา เหตุสมุปปันนา อุโภเปเต เหตุสมุปปันนาติ ปจฺจย ปริคคห ปญฺญา ธมฺมฏฺฐิติ…
…คฺคสฺส โดยมีการวิเคราะห์เกี่ยวกับการเกิดขึ้นของความรู้สึก การปฏิบัติของจิตใจ ทั้งในปัจจุบัน อดีต และอนาคต เน้นการปฏิบัติธรรมเพื่อความหลุดพ้นจากการเวียนว่ายตายเกิด โดยมีการอธิบายถึงสาเหตุที่เกิดการดิ้นรน จน…