อี : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 198 / 404

…กขุฒิ วิเสสน์ ฯ นิวสนฺติ สีเลนาติ นิวาสิโน ฯ ภิกขูติ โหนภูติ กตฺตา ฯ ภย์ อิกชนที่ติ ภิกขุ เย ยตโย ฯ อีทิสาติ เอว ตตฺถ การิโน ฯ อยมิว ทิสสนฺตฺติ อีทิสา ภิกฺขุ ฯ อิติ สรุป ฯ อธิปปาโยติ ลิงคตฺโถ ฯ [๔๐๓] อต…

บทความนี้สำรวจความหมายของอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ซึ่งเกี่ยวข้องกับการศึกษาและการวิเคราะห์ข้อมูลทางปรัชญาในพระพุทธศาสนา มีการกล่าวถึงการนิยามและการใช้งานในส่วนต่างๆ เช่น การทำความเข้าใจนิสัยจิตและความสัมพ

…น์ ฯ ปวน โสธน์ ฯ สพฺพโต....วา ฯ ปุโล เอว อตฺโถ ปุลตโถ ๆ ปุลตโถ เอตสม ปุเร อตฺถิติ ปุลตถี ๆ ทณฑาทิโต อีก อี ๆ น คจฉันตีติ นคา เย ปาสาทาทโย ฯ นปุพฺโพ คม คติมหิ ฯ กวจิ ฯ นคา ปาสาทาทโย เอตสม ปุเร อตฺถิติ นค…

ในเนื้อหานี้พูดถึงอภิธมฺมที่มีความสำคัญในทางปฏิบัติ โดยเฉพาะการอธิบายถึงญาณแห่งปัญญาและการประยุกต์ใช้ในหนทางต่าง ๆ อย่างลึกซึ้ง นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงลักษณะของนครและการจัดการรัฐธรรมนูญที่มีคุณธรรมสูง

…592 ปาณน สสน์ ฯ สพฺพโต...วา ฯ กวฐิธาตุ... ฯ นสฺส โณ ฯ ปาโณ เอเตส์ สตฺตานํ อตฺถิติ ปาณิโน ฯ ทณฑาทิโต อีก อี ฯ โส อหนฺติ เหสฺสํ ปสฺเส... ยนฺติ เย กตฺตา ฯ เอตสสาติ สส...สสาติ วิเสสน์ ฯ สํสุ... สาติ อานุภาว…

…ภาวินิยา ที่สำคัญต่อการเข้าใจหลักธรรมในเชิงลึก ทบทวนคำนิยามและการประยุกต์ในชีวิตประจำวัน พร้อมรายละเอียดเกี่ยวกับความรู้ที่เกี่ยวข้องและสัมพันธ์กับปัญญา เรียบเรียงเนื้อหาให้ผู้สนใจสามารถทำความเข้าใจและพ…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา สห อภิธรรมมภาวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสงฺคหฎีกา - หน้าที่ 99 อภิธมฺมตฺถวิภาวินี หน้าที่ 100 สญฺญ์ กตฺวา ชานาติ สัญญา ฯ สา สญฺชานนลกฺขณา ฯ สา หิ อุปฺปชฺชมานา ทารุอาที่สุ วฑฺ

…ในด้านอภิธรรมและการใช้ในการเจริญปัญญานำไปสู่ความเข้าใจที่ลึกซึ้งในหลักการที่มีอยู่ในอภิธมฺมตฺถสงฺคห อีกทั้งยังเน้นให้เห็นถึงความสำคัญของการฝึกฝนและปฏิบัติเพื่อให้เกิดปัญญาภายใน ไม่ว่าจะในด้านการศึกษาเชิ…

…โมกโข ฯ โส หิ สนฺนิฏฐานลักขโณ อารมุมเณ นิจจลภาเวน อินทขีโล วัย ทฏฺฐพฺโพ ฯ วีราน ภาโว กมฺม วา วิธินา อีรยิตพฺพ์ ปวตฺเตตพฺพฤติ วา วิริย์ อุสสาโห ฯ โส สหชาตานํ อุปตฺถมฺภนลักขโณ ฯ วิริยวเสน หิ เตส์ โอลีนวุต…

ในตำราอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา มีการกล่าวถึงการวิเคราะห์และตีความอภิธรรมในหลายประเด็นที่เกี่ยวข้องกับธรรมะและคุณธรรมต่างๆ โดยเฉพาะในบทที่ว่าด้วยตติยาถาวสรสลักขณ์ ซึ่งมีการอธิบายการเข้าใจธรรมที่เกี่ยวข้อง

…ริปุณฺณวสุภาว์ มชฺฌิม อติวิย สุภาษิต ปน สพฺพโส ปริปุณฺณวสีภาว์ ปณีตนฺติ ฯ อาจริเยน ปเนตฺถ ปริตฺตมปิ อีสก์ ลทฺธาเสวนเมว อธิปเปตนฺติ ทิสสติ ฯ ตถาหิเนน นาม- รูปปริจฺเฉเท สมานาเสวเน ลทเธ วิชชมาเน มหพุพเล อล…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียาที่อธิบายถึงหลักการของอภิธรรมโดยละเอียด รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างเหตุและปัจจัยต่าง ๆ ที่มีต่อการเกิดสรรพสิ่ง ขณะเดียวกันก็เสนอการจัดหมวดห…

…ัญเญน จ เอกโต คริตตฺตา รูปารูป- ชีวิตินทริยานญฺจ วิสุ วิสุ คณิตตฺตา ฯ พลธมฺมา ปน ยถาวุตฺต นเยเนว นว อีริตาฯ อธิปติธมฺมา จตฺตาโร วุตฺตา ฯ อาหารา ตถา จตฺตาโร วุตตาติ กุสลาที่ห์ ตีห์ สมาชิณโณ ตโตเยว มิสฺสก…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธรรมและการวิจัยทางจิตวิทยา เช่น การใช้แนวคิดอภิธรรมในการเข้าใจอารมณ์และความรู้สึกต่างๆ อาทิเช่น โสมนัส โทมนัส และการแบ่งแยกความรู้สึกออกเป็นประเภทต่างๆ เพื่อการปฏิบัติตนในทางที่ถูกต

…ิทธ์ ตุ มูลโสม นาม วิหาร ปุญญวิภวสฺส อุทยสงฺขาตาย มงคลตฺถาย อายุคนต์ มญฺญนฺตุ ฯ ตตฺถ นิวาสิโน ภิกขู อีทิสา โหนติ อธิปปาโย ฯ นิฏฐิตาย อภิธมฺมตฺถวิภาวินี นาม อภิธมฺมตฺถสังคหฎีกาฯ รมฺเม ปุลตฺถินคเร นคราธิร…

เนื้อหานี้กล่าวถึงบทเรียนในอภิธมฺมตฺถสังคหฎีกา ที่มีรายละเอียดในหน้าที่ 277 และ 278 เน้นที่การพัฒนาปัญญาและคุณธรรมในการปฏิบัติธุดงค์ ศึกษาคุณธรรมและการบำเพ็ญบุญ…

…ตตรจิต) ท่านก็ถือเอาในความต่าง แห่งฌาน มีปฐมฌานเป็นต้น ฉันนั้น ๆ แม้อรูปฌาน ท่านก็ถือเอาในฌานที่ ๕ (อีกนัยหนึ่ง รูปาวจรจิต และอนุตตรจิต

…ญญาณ การศึกษาเหล่านี้สำคัญในทางธรรม โดยการรวมกันของมรรคจิตและผลจิตสร้างจำนวน 40 โดยแบ่งออกเป็นแบบละเอียด เพื่อให้มีความเข้าใจที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับจิตในทางแนวพระพุทธศาสนา

…ุก ๑๕ กามาวจรสเหตุก ๘ รูป ๔ อรูป ๔ โลกุตตร ๒๐ จิต ๑๒๑ คือ กุศล ๓๓ วิบาก ๕๒ รวมกับอกุศล ๑๒ กิริยา ๒๐ อีกอย่างหนึ่ง นับดังนี้ อกุศล ๑๒ อเหตุก ๑๘ กามาวจร โสภณ ๑๔ รูปาวจร ๑๕ อรูปาวจร ๑๒ โลกุตตร ๔๐ ฯ

บทเรียนประจำหน้านี้กล่าวถึงความแตกต่างทางจิตและฌาน โดยแบ่งแยกประเภทของจิต ได้แก่ รูปฌาน อรูปฌาน และกุศลจิต พร้อมสถิติจำนวนจิตต่างๆ โดยจบที่ประเด็นหลักคือการรวมองค์ประกอบต่างๆ ของฌาน การนับประเภทจิตที่

…ม ดังที่พระองค์ตรัสไว้ว่า "เรารู้ยิ่งด้วยตนเองแล้ว จะพึงแสดงอ้างเอา ใครเล่า (ว่าเป็นอาจารย์) ดังนี้ อีกอย่างหนึ่ง เพราะพุธธาตุ เป็นไปแม้ในอรรถว่า ตื่น และ เบิกบาน อธิบายว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตื่นแล้ว…

เนื้อหานี้นำเสนอความสำคัญของอภิธัมมัตถสังคหะซึ่งเกี่ยวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและการตรัสรู้ของพระองค์ โดยนำเสนอการอธิบายทั้งในด้านวินิจฉัยและความหมายทางธรรม รวมถึงการชี้ให้เห็นถึงคุณสมบัติของพระสัมมาสัม

…ริยบุคคลทั้งหลาย และชื่อว่าสูงสุด เพราะประกอบด้วยคุณอันพิเศษ มีความเป็นหมู่ที่ ปฏิบัติดีแล้วเป็นต้น อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าสูงสุดกว่าคณะทั้งหลายหรือ

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงพระธรรม ๕ อย่างที่ประกอบด้วยมรรค ๔ ผล ๔ และนิพพาน ๑ ที่มีความสำคัญในการขจัดกิเลส และการบรรลุถึงนิพพาน โดยผ่านทางอริยมรรคที่เป็นธรรมที่มีประสิทธิภาพในการตัดกิเลสที่มีอยู่ในอบาย บัณฑ

…ู้อารมณ์เป็นลักษณะนั้น ๆ อนึ่ง ธรรมชาติที่ ชื่อว่าจิต เพราะอรรถว่าเป็นเหตุให้สัมปยุตธรรมรู้อารมณ์ ฯ อีกนัยหนึ่ง เพียงแต่ความคิด ชื่อว่าจิตฯ แท้จริง เพียงความเป็นไปตามปัจจัย เท่านั้น ชื่อว่าสภาวธรรมฯ ก็เ…

เนื้อหาเกี่ยวข้องกับความเข้าใจในอภิธรรมว่าด้วยจิตและอารมณ์ พระอาจารย์ได้อธิบายว่าจิตเป็นธรรมชาติที่ทำให้การรู้อารมณ์เกิดขึ้น และมีการสืบค้นสิ่งที่เป็นผลมาจากกรรมและกิเลสที่สั่งสมไว้ การแสดงธรรมนี้มีแง

…นห้ามแม้ซึ่งความปฏิบัติผิด มี ความที่สุขเวทนาเป็นต้นเป็นสภาพหาเจตนามิได้ และเป็นสภาพเที่ยง เป็นต้นฯ อีกอย่างหนึ่ง ธรรมชาติที่ประกอบในจิต ชื่อว่าเจตสิก ฯ [ลักษณะรูปและนิพพาน] નૂ ธรรมชาติที่ชื่อว่ารูป เพร…

เนื้อหาเกี่ยวกับธรรมชาติที่ชื่อว่าเจตสิก ซึ่งกล่าวถึงความสัมพันธ์ของจิตในการรับอารมณ์ และการที่จิตและเจตสิกมีความสำคัญร่วมกันในการดำรงอยู่ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายเกี่ยวกับรูปธรรมที่แปรผันไปตาม ปัจจัย

…กต้องแล้ว ปรากฏชัดกว่า เพราะฉะนั้น ความแปรผันเช่นนั้นแหละ ท่านประสงค์เอาในบทว่า รุปปติ นี้ ฯ ประท้วงอีกว่า ถ้าเช่นนั้น การบัญญัติว่ารูปในพรหมโลก จะมีได้อย่างไร เพราะในพรหมโลกนั้น วิโรธปัจจัยมีเย็นเป็นต้…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงคำว่า รูปปติ และการแปรผันของรูปตามปัจจัยต่าง ๆ โดยเฉพาะในพรหมโลกที่ไม่มีปัจจัยเบียดเบียน แต่ยังคงมีปัจจัยที่ค้ำชูให้เกิดการแปรผันนั้นได้ ทั้งนี้การแสดงธรรมชาติที่ชื่อว่านิพพานย่อ

…์ โดยที่ไม่มีอาสวะ ได้แก่มรรคจิต ฯ ส่วนผลจิต ชื่อว่า โลกุตตระ เพราะอรรถว่า ข้ามขึ้นแล้วจากโลกนั้น ๆ อีกนัยหนึ่ง แม้มรรคจิตและผลจิตทั้ง ๒ กับนิพพาน ชื่อว่าโลกุตตระ เพราะ อรรถว่า เหนือว่า คือยิ่งกว่าโลก ด…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการจำแนกประเภทของจิตในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยจำแนกจิตตามลักษณะเฉพาะที่มีอิทธิพลต่อการเกิดผล จิตที่ถูกจำแนกออกเป็นกามาวจรจิตและโลกุตตระ โดยจิตต่างๆ จะมี

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 27 อีกนัยหนึ่ง ก็บทว่า สสงฺขารึกมสงฺขาริก นี้ ท่านพระอนุ รุทธาจารย์กล่าวหมายถึงความมีและความไม่มีแห่งสังข…

…าะการตีความเกี่ยวกับเวทนาอุเบกขาที่เสวยอารมณ์อย่างเหมาะสมทั้งในสุขและทุกข์ ซึ่งจัดว่าเป็นสัมปยุตธรรมอีกด้วย รวมถึงการไตร่ตรองในเรื่องของทิฏฐิคตะ และอารมณ์ที่ไม่ขัดต่อสุขและทุกข์

…้อยู่ในอกุศลกรรมบถทั้งหลาย โดยนัยที่ท่านกำลังจะกล่าวฯ [อธิบายโทมนัสและปฏิฆะ] ใจที่ชั่ว ชื่อว่าทุมนะ อีกอย่างหนึ่ง บุคคลชื่อว่าทุมนะ เพราะ อรรถว่า มีใจชั่ว ภาวะแห่งใจชั่ว หรือบุคคลที่มีใจชั่วนั้น ชื่อว่า…

…บโทมนัสและปฏิฆะ โดยมีการระบุถึงจิตที่มีความแตกต่างจากโสมนัสในสถานการณ์ต่างๆ รวมถึงความสัมพันธ์ที่ละเอียดในข้อดีและข้อเสียของอารมณ์ที่สามารถส่งผลต่อจิตใจ ทั้งนี้ยังมีการอธิบายแนวโน้มและกรรมบถที่เกี่ยวข้อ…

…ทธัจจะเป็นต้น] ธรรมชาติที่ชื่อว่าวิจิกิจฉา เพราะอรรถว่า เป็นเหตุให้บุคคล ตัดสินสภาวธรรมยาก คือลำบาก อีกอย่างหนึ่ง ที่ชื่อว่าวิจิกิจฉา เพราะอรรถว่า ธรรมชาตินี้หมดการเยียวยา คือใช้ญาณ (สามัญ) แก้ เพราะยาก…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์ความหมายและลักษณะของโทมนัสและปฏิฆะ ซึ่งเป็นธรรมที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และจิตในอภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายถึงแง่มุมต่าง ๆ เช่น วิจิกิจฉา อุทธัจจะ และความสัมพันธ์ของพวกมันต่ออา

…ห่งคำพูดและคำที่ควร พูดเป็นอรรถฯ เอว์ ศัพท์ มีอันชี้ให้เห็นลำดับแห่งคำพูด และคำที่ ควรพูดเป็นอรรถ ฯ อีกอย่างหนึ่ง นิปาตสมุหะนี้ เป็นไปในอันเริ่มย้ำ คำพูดเป็นคำที่ควรพูดฯ อธิบายว่า อกุศลจิต ๑๒ ด้วย จบบริ…

บทความนี้วิเคราะห์ภาวะแห่งจิตที่แตกต่างกันในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะการพิจารณาจิตที่มีสภาพฟุ้งซ่านและโมหะ รวมถึงการใช้ศัพท์ที่เกี่ยวข้องในการแสดงความสัมพันธ์ระหว่างคำพูดและจิต โดยเน้นความห