แก่ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 74 / 172

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ๒๙๖ แก่อนุชนภายหลัง จักไม่เอาเยี่ยงอย่างต่อไป พระคุณข้อนี้ ได้ในบาลีว่า นฏฐ์ คเวสนฺติ แสวงหาพัสดุที่หายแล้ว…

เนื้อหาเกี่ยวกับการบริหารราชการในสมัยของสมเด็จพระบรมชนกาธิราช โดยเน้นถึงการพัฒนาและบำรุงรักษา ข้าขอบขัณฑสีมา รวมถึงการปรับปรุงกฎหมาย เพื่อป้องกันความผิดและลดรายจ่ายภาครัฐ พร้อมการตั้งระบบการบริหารที่ม

…วามเยื่อใยเคารพนับถือ ตั้งใจทำกิจในหน้าที่ด้วยความภักดี เหล่านี้ ผู้ทำชื่อว่าปฏิรูป การี ทำตามสมควร แก่บุคคล สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า ทรงตั้งพระองค์ในปฏิรูปการเบื้องต้น ย่อมเป็นที่นับ ถือของอเนกชนนิ…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการปฏิรูปการบริหารของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ในฐานะผู้นำที่คอยดูแลและสนับสนุนผู้คนในราชวงศ์ ตั้งแต่การให้เกียรติผู้ใหญ่ การสร้างความสัมพันธ์ที่ดี รวมถึงการจัดการกับท่านข้าราชการแ

…มั่น ไม่ป่า วนปั่นไปตามอาการของสาวกที่เป็นต่าง ๆ กัน เพราะสั่งสอนแนะนำในทางธรรมความดีความชอบ เป็นคุณแก่พระศาสนา มิได้มุ่งลาภสักการอย่างอื่นด้วยกำลัง เมตตากรุณาหวังประโยชน์แล ความสุขแก่สาวก ส่วนสาวกเหล่าใ…

บทความนี้เน้นการศึกษาเกี่ยวกับสติปัฏฐานและบทบาทในคำสอนของพระพุทธเจ้า ว่าด้วยการมีสติในการฟังและการประพฤติตามคำสอน รวมถึงการแนะนำการปกครองที่มุ่งหวังความเจริญทั้งบุคคลและหมู่คณะ ซึ่งสะท้อนถึงความสำคัญข

…างกว่ากันโดยลำดับ ด้วยประการฉะนี้ สมเด็จฯ ทรงปกครองประชานิกรกับรัฐมณฑล ก็ทรงมุ่งผลความเจริญรุ่งเรืองแก่ประเทศ เป็นใหญ่ ถ้าเอกชนได้สุขประโยชน์ แต่เป็นทุกข์โทษแก่บ้านเมืองหรือสกุลวงศ์ ก็ไม่ทรงอำนวย หรือบ้า…

…ญของธัมมาธิปไตยซึ่งเหนือกว่าความเห็นของประชาชนทั่วไป การตัดสินใจควรมีความเป็นธรรมและมุ่งหวังประโยชน์แก่ประเทศชาติและประชาชน โดยไม่อยู่ภายใต้แรงกดดันจากความคิดเห็นส่วนตัวหรือกลุ่มคน สมเด็จฯ ทรงมุ่งมั่นที่…

…าชว่า อุภินนมตฺถ์ จรติ อตฺตโน จ ปรสฺส จ คนผู้ไม่โกรธตอบ กลัวคือคนมีขันติ ชื่อว่า ย่อมประพฤติประโยชน์แก่ตนแก่ผู้อื่นทั้งสองฝ่าย เหตุดังนั้น สมเด็จพระชินสีห์จึงตรัสบรรยายไว้ ในอุปเสนธรรม ๔ ว่า สงฺขาเยกก อธ…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของขันติในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในการสร้างความสงบและการรักษาสามัคคี ทั้งในหมู่พระภิกษุและในชุมชน โดยยกตัวอย่างจากคำสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ และเชื่อมโยงกับแนวคิดที่เกี่ยวข้อ

…ี้ ธรรม ๓ ประการ คือ ไมตรี ๑ สัจจะ รัฏฐาภิบาลโนบาย ๑ เป็นคุรสมบัติอันล้ำเลิศ ให้เกิดวุฒิสิริสวัสดิ์ แก่ท่านผู้ได้บำเพ็ญจึงได้ชื่อว่า เป็นมงคลวิเศษแต่ละประการ มีนัยดังรับ พระราชทานถวายวิสัชนามาด้วยประการฉ…

…นี้กล่าวถึงพระราชจรรยาส่วนรัฏฐาภิบาลโนบาย ที่จัดเป็นมงคลวิเศษที่ ๓ ซึ่งมีพื้นฐานจากธรรม ๓ ประการ ได้แก่ ไมตรี สัจจะ และรัฏฐาภิบาลโนบาย โดยเชื่อกันว่าเป็นคุรสมบัติอันล้ำเลิศ ที่นำมาซึ่งวุฒิสิริสวัสดิ์แก่ผ…

…เป็นผู้ ใคร่ประโยชน์ ๑ รัฏฐาภิบาลโนบาย วิธีปกครองแผ่นดิน ๑ เป็นคุณอันล้ำเลิศให้เกิดวุฒิสิริ สวัสดิ์ แก่ท่านผู้ได้บำเพ็ญ จึงได้ชื่อว่าเป็นมงคลวิเศษแต่ละประการ นี้มีนัยดัง นิมินยดงรบพระราชทาน ถวายวิสัชนามา…

…อการเจริญรุ่งเรืองและมั่นคงของพระราชอาณาจักร พระองค์ได้ทรงประทานวิสัชนาที่ชัดเจนถึงธรรม ๓ ประการ ได้แก่ ธัมมกามตา, อัตถกามตา และรัฏฐาภิบาลโนบาย ซึ่งนำไปสู่คุณลักษณะที่ทำให้เกิดความสุขและความเจริญในสังคม …

…วิเศษเป็นที่ ธรรม ๒ ประการคือ ธิติ ตาทิตา ๑ ๑ ๒. ๓๗๑ เป็นคุณสมบัติอันล้ำเลิศ ให้เกิดวุฒิสิริสวัสดิ์ แก่ท่านผู้ได้บำเพ็ญ จึงได้ชื่อว่าเป็นมงคลวิเศษ แต่ละประการ มีนัยดังรับ พระราชทานถวาย วิสัชนามา ด้วยประก…

ในงานมงคลนี้ ขอให้พระพุทธรัตนะและพระธรรมรัตนะประเสริฐ ร่วมจิตรเสนอบาตรพระราชสมภารพรพระองค์ ให้อยู่ในเกษมสุขตลอดพระชนมายุ และปกครองแผ่นดินให้อยู่ดีมีสุขไม่มีภัยอันตราย พระมหากษัตริย์ทรงมีพระปัญญาจักษุท

…สสิ โลกสฺส วิสุทธิมคฺค์ นิยยานิโก ธมฺมธรสุส ธารี สาตาวโห สนฺติกโร สุจิณโณ สำแดงทางแห่งความบริสุทธิ์ แก่โลก เป็นคุณอันนำออกมาโอฆยุคเข็ญ คุ้มครองชนผู้ทรงธรรม ประพฤติดีแล้ว นำความสุขมา ทำ ความสงบทั้งภายนอกท…

บทความนี้พุทธโฆษาจารย์ได้กราบทูลถึงความสำคัญของพระพุทธเจ้าและพระธรรมซึ่งช่วยปกป้องผู้คนและนำความสุขและสงบมาสู่ชีวิตของพวกเขา พระธรรมเป็นเครื่องมือที่ช่วยทำลายโมหะและลดความเดือดร้อนในโลก เมื่อมีการปฏิบ

…นี้ สมพระบรมราชประสงค์ ทุกประการ เทอญ. รับพระราชทานถวายวิสัชนาพระธรรมเทศนาในพระมงคลวิเสสกถา พอสมควร แก่เวลา ยุติเพียงเท่านี้ เอวังก็มี ด้วยประการฉะนี้ ขอถวายพระพร

ในบทนี้ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) แสดงความตั้งใจในการขอผลที่ได้กล่าวมาให้สำเร็จเพื่อเป็นไปตามพระราชประสงค์ของสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภาคเจ้า โดยความเชื่อในพระรัตนตรัยเป็นแรงสนับสนุน. ท่านไ

…ตัทธิต - หน้าที่ 119 กติ ทัณฑกมุม ยสฺส โส กตทัณฑกมุโม สิสฺโส ทัณฑกรรม ๒ ๔ ๕ ๖ ๒ [อันอาจารย์] ทำแล้ว แก่ศิษย์ใด ศิษย์ นั้น ชื่อว่ามีทัณฑกรรม อันอาจารย์ทำแล้ว. 0 က ๖ ๔ ๕ สัญชาโต เวโค ยสฺส โส สัญชาตส์เวโค ช…

เนื้อหาที่นำเสนอเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ ที่รวมถึงวจีวิภาค สมาส และตัทธิต เช่น กตทัณฑกมุโม, ความสังเวช รวมถึงการวิเคราะห์บทสมาสต่างๆ อย่างละเอียดเพื่อความเข้าใจที่ลึกซึ้งในภาษา และการตีความที่เกี่ยวข้องศึ

…ทักขิณา] ในสัททนีติว่า อีย ปัจจัย ลงในอรรถอันอื่นได้บ้าง อย่างนี้ อุปาทานาน หิต อุปาทานีย์ เกื้อกูล แก่อุปาทาน ท. ชื่อ

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาไวยกรณ์บาลีที่เน้นการใช้คำและวลี เช่น ชนตาประชุมแห่งชน, สหายตาประชุมแห่งสหาย และการสร้างคำด้วยปัจจัยตัทธิต เช่น มานียะ คือที่ตั้งแห่งความเมา เป็นต้น โดยมีการอธิบายถึงความหมายขอ

…ฏ มยา ปฏิปชฺชเต ? อันข้า จะปฏิบัติ อย่างไร ? ๘. กี อมหาก สุข อุปปาเทสสติ ? สิ่งไร จักยังสุข ให้เกิด แก่ข้า ท.? 6. กุสลญ - เจ กเรยยาส, ถ้าว่า เจ้า จึงทำ ซึ่งกุศลไซร้ ๑๐. กุสล กโรหิ, ท่าน จงทำ ซึ่งกุศล ๑๑.…

เอกสารสอนเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ในเรื่อง วจีวิภาค ภาคที่ ๒ พร้อมตัวอย่างคำถามที่ใช้ในการศึกษา ซึ่งมีความสำคัญต่อการทำความเข้าใจการใช้ภาษาบาลีในบริบทที่หลากหลาย เช่น การประดิษฐ์คำถามและการอธิบายความหมาย

… ให้ (เอา อา ที่ ทา เป็น อิ), ธาตุมี ร เป็นที่สุดอยู่หน้า แปลง ต เป็น ณุณ แล้วลบ ที่สุดธาตุ. ชิณฺโณ แก่แล้ว, ชิรฺ ธาตุ ในความ คร่ำคร่า ติณฺโณ ข้ามแล้ว. ตรฺ ธาตุ ในความ ข้าม ปุณฺโณ เต็มแล้ว, ปูรฺ ธาตุ ในค…

เนื้อหาฉบับนี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ในภาคที่ ๒ ของวจีวิภาค โดยนำเสนอธาตุต่างๆ ที่มีการเปลี่ยนแปลงตามความหมาย เช่น 'ฉินฺโน', 'ภินฺโน', 'ทินฺโน' และอธิบายหลักการใช้ธาตุต่างๆ ในการวิเคราะห์ความหมาย

…ีวิภัตติ ใช้ในอรรถ ๓ อย่าง เข้ากับกิริยา เรียกชื่อเป็นอย่างเดียวกันว่า สมุปทาน ดังนี้:- เป็นที่ให้ (แก่) อุ. สงฺฆสฺส ทานํ เทติ ๑. ๒. เป็นที่ส่งไป (เพื่อ) อุ, รญฺโญ ปณฺณาการ เปเสติ ๓. ทุสสติ. อุ เป็นที่ปร…

บทนี้กล่าวถึง บทนามนาม ในบาลีไวยากรณ์ ซึ่งจะมีการแบ่งออกเป็นหลายประเภทตามวิภัตติ โดยมีการใช้อรรถที่แตกต่างกันออกไป เช่น การให้ การส่งไป และการประทุษร้าย รวมถึงการใช้บทนามนามที่ประกอบด้วยปัญจมีและฉัฏฐี

ประโยค๘ - วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสฺว (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 64 วิสุทธิมคเค เวทนาสญฺญาสงฺขารกฺขนฺธสุขุมรูปนิพฺพานานํ สภาวนานตฺตเภทโต อเนกปุปเภทนฺติ ฯ เอวํ สงฺเขปวิตถารา วิญญาตพฺโพ วินิจฉโย ฯ ทฏฺฐพ

…ธิมคฺค ซึ่งเน้นการทำความเข้าใจสภาวธรรมและการปฏิบัติธรรมในบริบทต่างๆ เนื้อหานี้มีแนวคิดเกี่ยวกับเกิด แก่ เจ็บ และตาย รวมถึงการเข้าถึงนิพพานและการพิจารณาธรรมชาติของชีวิตและการรับรู้ อธิบายถึงอภิธรรมและการแ…

…ั้งขึ้นแล้ว แต่หลังคา แห่งเรือน ๑๔๒. หญิง ท. ไปแล้ว เพื่ออันเล่น ในแม่น้ำ ๑๔๓. จีวร ท. เกิดขึ้นแล้ว แก่สงฆ์ ๑๔๔. จีวร ของสามเณร หายแล้ว ๑๔๕. ลูกหญิง ของเศรษฐี ตายแล้ว ๑๔๖. ต้นไม้ ท. งอกขึ้นแล้ว ในสวน แห่…

เนื้อหาในอุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ แสดงถึงเหตุการณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในราชสำนักและธรรมชาติ เช่น การเกิดขึ้นของดอกบัวในน้ำ การออกเดินทางของพระราชาและขุนนาง การหายไปของจีวรและการตายของลูกหญิงเศรษฐี ในบทนี้

…ังนี้ เอโก ชโน ชน ผู้เดียว, เทว ชนา ชนทั้งหลาย ๒, ปญฺจตฺตีสาย ชนานํ ลาโภ อุปฺปนฺโน ลาภ เกิดขึ้นแล้ว แก่ชนทั้งหลาย ๓๕. ประโยคเหล่านี้ ผู้เรียนจงแปลเป็นไทย ๑๕๐. อฏฐนฺนํ ภควโต สาวกาน สมุโห ๑๕๒. จตฺตาโร ภิกข…

เอกศัพท์ในภาษาไทยเป็นสังขยา และพหุศัพท์ซึ่งมีทั้งเอกวจนะและพหุวจนะ ตัวอย่างการใช้แสดงถึงความแตกต่างในการจัดกลุ่มศัพท์และการใช้งานในประโยคที่แตกต่างกัน ผู้เรียนควรทำความเข้าใจกับหลักการนี้เพื่อการสื่อส

…ท. 4 หักแล้ว จากต้นไม้ ๑๓๒. ชาย ท. ๑๔ ไปแล้ว ในถนน ด้วยหญิง ท. ๒๑ ๑๓๓. ข้าว อันบิดา ของเด็ก ให้แล้ว แก่พราหมณ์ ท. ๔๔ ๑๗๔. ลูกสาว ท. ๒ ของเศรษฐี นั่งแล้ว ในห้อง ๑๗๕. ตำแหน่ง อันพระราชา ประทานแล้ว แก่ชน ท.…

อุภัยพากยปริวัตน์เป็นแหล่งข้อมูลที่สำคัญสำหรับการศึกษาเกี่ยวกับศาสนาและอักษรศาสตร์ โดยมีการกล่าวถึงพระอรหันต์และสาวกพระผู้มีพระภาค รวมถึงตัวอย่างประโยคและการแปลที่ผู้เรียนต้องทำ เช่น การอธิบายเรื่องรา

…้ำ, ภิกษุ ท. 4 นั่งแล้ว ในเรือนั้น ๑๕๖. ศิษย์ ท. เข้าไปใกล้แล้ว ซึ่งอาจารย์, โอวาท อันท่าน ให้ แล้ว แก่เขา ท. ๑๕๗. หญ้า งอกแล้ว ในสวน, หญ้านั้น อันชาวสวน ตายแล้ว (ตัดแล้ว). ๑๕๘. ดอก ท. แห่งต้นโศก บานแล้ว…

เนื้อหานี้เกี่ยวข้องกับอุภัยพากยปริวัตน์ ซึ่งครอบคลุมถึงการใช้สัพพนามและวิภัตติอย่างถูกต้อง พร้อมตัวอย่างเช่น การใช้ภิกษุในประโยคต่างๆ และการเปรียบเทียบระหว่างบุรุษต่างๆ การนำเสนอการใช้ฐานะต่างๆ ของบุ