ประเพณีเข้าพรรษา : หน้า 57/84

๗๐ ข้อคิดรอบตัว เรื่อง : พระมหาสมชาย ฐานวุฑโฒ (M.D., Ph.D.) จากรายการข้อคิดรอบตัว ออกอากาศทางช่อง DMC เข้าพรรษาอย่างเข้าใจ อยู่ให ทำไมต้องมีวันเข้าพรรษา? ประเพณีเข้าพรรษาเกิดขึ้นตั้งแต่สมัยพุทธกาล แรก ๆ ยังไม่มีประเพณีนี้ แต่ตอนหน้าฝน ชาวนา ทำนากัน เวลาพระเดินก็ไปเหยียบโดนข้าวกล้าบ้าง เหยียบแมลงตายโดยไม่รู้ตัวบ้าง จนชาวบ้านเขา ติเตียน ต่อมามีคนไปกราบทูลพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระองค์จึงทรงบัญญัติให้มีการจำพรรษาในช่วง หน้าฝน ๓ เดือน คือ ตั้งแต่วันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๔ (ประมาณกลาง ๆ เดือนกรกฎาคม เร็วบ้าง ช้าบ้าง ๆ ต่างกันไปตามจันทรคติ) จนถึงวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ ช่วง ๓ เดือนนี้ พระภิกษุสงฆ์จะอยู่อาวาสเดียว ตลอด ๓ เดือน ไม่จาริกไปในที่ต่าง ๆ ประเพณี เข้าพรรษาจึงเกิดขึ้นตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมาจนถึง ปัจจุบัน ประเพณีหล่อเทียนพรรษาเกิดขึ้นได้ อย่างไร? ที่พระท่านอยู่ประจำที่ ถามว่าอยู่เพื่ออะไร ก็ อยู่เพื่อบำเพ็ญสมณธรรม ทั้งการปฏิบัติธรรม และ การศึกษาความรู้ในพระไตรปิฎก ในสมัยก่อนกลางคืน ต้องอาศัยแสงสว่างจากแสงเทียน เพราะยังไม่มีไฟฟ้า แต่เทียนเล่มเล็กนอกจากมีความสว่างน้อยแล้ว จุดได้ ไม่นานก็หมดเล่ม เพราะฉะนั้น เขาก็เลยหล่อเทียน เข้าพรรษาต้นโต ๆ ขึ้นมา เพื่อให้พระภิกษุสงฆ์ ได้อาศัยความสว่างจากเทียนพรรษาในการศึกษา พระธรรมวินัยตลอด ๓ เดือน วันเข้าพรรษาในสมัยพุทธกาลต่างจาก ปัจจุบันอย่างไรบ้าง? โดยสาระหลัก ๆ ก็คล้าย ๆ กัน คือเป็นช่วง ๆ เวลาที่พระภิกษุสงฆ์อยู่ประจำที่ ทำให้ท่านได้ศึกษา พระธรรมวินัย เพราะปกติพระเถระท่านจะจารึก ไปยังที่ต่าง ๆ บ้าง พอท่านอยู่ประจําที่ลูกศิษย์ลูกหา ที่ต้องการศึกษาหาความรู้จากท่าน ก็มั่นใจได้ว่า ถ้า บวชช่วง ๓ เดือนนี้ ได้อยู่กับพระอาจารย์แน่ ๆ ถ้า นอกพรรษาบางทีพระอาจารย์ไม่อยู่ เพราะฉะนั้น ต้องรีบมาบวชและรีบมาศึกษาพระธรรมวินัยกับท่าน จึงเกิดประเพณีบวชเข้าพรรษา ๓ เดือนขึ้น บวชในพรรษากับบวชนอกพรรษา ต่างกันไหม? การบวชไม่ต่างกัน ความแตกต่างอยู่ที่นอก พรรษาเราอาจจะบวชคนเดียว ไม่ได้บวชเป็นหมู่คณะ ถ้าเป็นอย่างนั้นจะศึกษาพระธรรมวินัยก็ไม่ค่อยเต็มที่ เหมือนนักเรียนที่ชั้นเรียนไม่สมบูรณ์ ขณะเดียวกัน อาจารย์ก็อยู่บ้าง ไม่อยู่บ้าง เพราะอาจจะต้องจารึก ไปโปรดญาติโยมในที่ต่าง ๆ แต่ถ้าบวชในพรรษามี ข้อดีถึง ๒ อย่าง คือ Q). ในแง่ของนักเรียน ส่วนใหญ่นิยมบวช เข้าพรรษา บวชทีหนึ่งเป็นกลุ่มเป็นก้อน เช่น ๕ รูป รูป ๒๐ รูป ที่วัดใหญ่ ๆ บางวัดบวชกันนับ ๑๐๐ รูป ก็มี เพราะฉะนั้น ชั้นเรียนหรือนักเรียนก็จะเป็น ๑๐ ปึกแผ่น 70