สัมมาวาจา : หน้า 239/287

การทำมาค้าขายก็ใช้วาจา การประชุมปรึกษาหารือก็ใช้วาจา การแพทย์ก็ใช้วาจา (ระหว่างหมอ พยาบาล คนไข้) การเลือกตั้งก็ใช้วาจา (บัตรที่ลงคะแนนนั้นแทนคำพูด) การปกครองประเทศก็ใช้วาจา (กฎหมายเป็นสิ่งแทนคําพูด) การคมนาคมก็ใช้วาจา (เช่นเครื่องหมายจราจร โทรเลข ไปรษณีย์) การอุตสาหกรรมและเศรษฐกิจก็ใช้วาจา (เช่นเครื่องหมายการค้า) การเมืองระหว่างประเทศก็ใช้วาจา การบวชในศาสนาก็ใช้วาจา การบริหารพระศาสนาก็ใช้วาจา รวมความว่า กิจการทุกอย่างมีวาจาเป็นหลักทั้งนั้น คนที่ไม่ตระหนักในการใช้วาจา ย่อมมีทางเสื่อมเสียได้รอบด้าน อาจทำให้ตนเองเสื่อมจากผลประโยชน์ก็ได้ อาจทำให้ครอบครัว สังคม ตลอดจนประเทศชาติล่มจมก็ได้ ลงได้วาจาเหลวแหลกเสียอย่างเดียว ชีวิตทั้งชีวิตก็จะ ล้มเหลวตามไปด้วย เพราะฉะนั้นพระบรมศาสดาของเราจึงทรงสอนให้ปรับปรุงวาจาของตน หลักการปรับปรุงตนในข้อนี้ คือทำตนให้เป็นคนมี สัมมาวาจา อย่าเป็นคนมีมิจฉาวาจา ลักษณะของสัมมาวาจา มีดังนี ก. ความหมายเบี้องสูง ข. ความหมายเบื้องต่ำ ลักษณะของสัมมาวาจา ทั้งเบื้องสูงและเบื้องต่ำ มีความหมายอย่างเดียวกัน คือ การเจรจานั้นจักต้องปราศจากวาจาชั่ว ที่เรียกว่า วจีทุจริต คือ 1 'ปิ่น มุทุกันต์, แนวสอนธรรมะ ตามหลักสูตรนักธรรมตรี, (กรุงเทพฯ : คลังวิทยา, 2514), หน้า 337-338. 228 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2