สัมมากัมมันตะ : หน้า 241/287

ในทางตรงกันข้าม เมื่อเว้นจากวจีทุจริตแล้ว ก็ใช้วจีสุจริต วจีสุจริต ได้แก่ วาจาสุภาษิต ซึ่งมีองค์ประกอบ 5 ประการ คือ 1. พูดเรื่องจริง 2. พูดเรื่องที่เป็นประโยชน์ 3. พูดถูกกาลเทศะ 4. พูดด้วยคําสุภาพ 5. พูดด้วยจิตเมตตา สัมมากัมมันตะ องค์มรรคข้อที่ 4 สัมมากัมมันตะ กัมมะ หรือ กรรม แปลว่า การงาน การทำงาน งานที่ทำ กัมมันตะ หมายถึง เป็นผู้มีงานทำ ขอให้กำหนดความลงในตอนต้นนี้เสียก่อนว่า ชาว พุทธจะต้องเป็นคนทำงาน มีงานทำทุกคน ไม่ใช่ปล่อยตัวให้เป็นคนว่างงาน หรือเป็นคน เกียจคร้าน งานการไม่ทำ งานที่ว่านี้ หมายถึงงานทั่วไป ซึ่งคนเราจําต้องทําตามสมควรแก่วัยและสุขภาพ ตลอด จนหน้าที่ของแต่ละคน เช่น การเรียน การสอน การทำนา การทำสวน การค้า การเล่นกีฬา การ บันเทิง การท่องเที่ยว การรับจ้าง ฯลฯ จนกระทั่งถึงการบำเพ็ญสมณธรรม การทำตนให้หลุด พ้นจากวัฏสงสาร ตัวคนเรานี้ธรรมชาติสร้างมาให้ทํางานได้หลายอย่าง อาจทํางานที่ดีก็ได้ทํางานที่ไม่ดี ก็ได้ อย่างเช่น มือของเราจะใช้พนมมือไหว้พระก็ได้ จะใช้กำเข้าชกต่อยใครก็ได้ จะใช้ถือจอบ ถือเสียมขุดดินก็ได้ จะใช้เพื่อไปทำบุญก็ได้ จะใช้เพื่อไปทําบาปก็ได้ เมื่อเป็นเช่นนี้ คนที่รู้ไม่เท่าทันตัวเองจึงหลงใช้ตัวเองทำงานผิด ๆ เป็นการปล้นตัวเอง นอื่นฆ่ามีน้อย ส่วนมากนั้นตายเพราะตัวเอง เช่น ฆ่าตัวเอง คน ฝังตัวเอง คนเราที่ตายเพราะคนอื่นฆ่ามีน้ 230 DOU พุ ท ธ ธ ร ร ม 2