ลักษณะของสัมมาสังกัปปะ : หน้า 238/287

ปรับปรุงสังกัปปะของตนให้ดี ให้เป็นคนมีสัมมาสังกัปปะ ลักษณะของสัมมาสังกัปปะ มีดังนี้ ก. ความหมายเบื้องสูง สัมมาสังกัปปะมีลักษณะ 3 อย่าง คือ 1.เป็นความคิดที่จะ พรากตนออกจากกาม (ตัดความมัวเมาในกามารมณ์) 2.เป็นความคิดที่ไม่แฝงด้วยความ อาฆาตพยาบาทผู้อื่น และ 3.เป็นความคิดที่ไม่แฝงด้วยการเบียดเบียนสัตว์ ข. ความหมายเบื้องต่ำ มีนัยเหมือนความหมายเบื้องสูง คือหมายความว่า จะคิดทำ การสิ่งใด ก็อย่าให้เป็นเรื่องหมกมุ่นอยู่ในกาม เช่น หมกมุ่นในการดื่มสุรายาเมา หมกมุ่นใน เพศตรงกันข้าม หมกมุ่นในอบายมุข ตลอดจนความเมาลาภ เมายศ เมาสังคม เพราะสิ่งเหล่า นี้เป็นอุปสรรคต่อความก้าวหน้า นอกจากนี้ต้องเป็นความคิดที่ไม่แฝงด้วยความอาฆาต เคียดแค้นผู้อื่น ไม่แฝงด้วยเล่ห์กลมายาหาทางเบียดเบียนความสุขของใคร ๆ สัมมาวาจา องค์มรรคข้อที่ 3 สัมมาวาจา วาจา หมายถึง การเจรจา คือการแสดงเจตนาของตนให้คนอื่นเข้าใจ โดยตรงได้แก่ การพูด อย่างที่คนเราพูดกันด้วยปากอยู่ทั่วไปนี่แหละ โดยอ้อมได้แก่การแสดงออกแทนคำพูด ทุกวิธี เช่น การใช้ใบ้ ส่ายหน้าเมื่อปฏิเสธ พยักหน้าเมื่อรับ การบอกกล่าวด้วยอักษร เช่น การ เขียนหนังสือ การทําเครื่องหมายด้วยภาพหรือด้วยแสงด้วยสี การแสดงโดยปฏิญญา เช่น การ ครองผ้ากาสาวะอย่างนักบวช การแต่งเครื่องแบบอย่างทหาร การแต่งเครื่องแบบอย่างตำรวจ การแสดงตัวเป็นข้าราชการ กิริยาเหล่านี้ ถ้าทำเพื่อให้ผู้อื่นเชื่อว่าตนเป็นเช่นนั้น ก็อนุโลมเป็น วาจา การใช้วาจา เป็นจุดสําคัญอย่างยิ่งจุดหนึ่งในชีวิตของมนุษย์ เพราะมนุษย์จะรู้ความ ประสงค์ของกันและกันได้โดยทางเดียว คือทางวาจา วาจาจึงเป็นสื่อระหว่างตัวเรากับคนอื่น 6 การเรียนวิชาความรู้ก็ใช้วาจา การสอนวิชาความรู้ก็ใช้วาจา การก่อตั้งครอบครัวก็ใช้วาจา บ ท ที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 227